Thời sự
TP.HCM thúc đẩy phát triển đô thị theo mô hình TOD: Giải pháp kép cho bài toán quy hoạch và giảm phát thải
QUẢNG CÁO
QUẢNG CÁO IN-READ
Vị trí Quảng cáo giữa bài viết (300x250 / Responsive) / Google AdSense In-Read Banner
Ngày 23/10, tại Hội nghị Bàn tròn các Thành phố Đối tác Kinh tế năm 2026 (BPC) tổ chức tại TP.HCM, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) là một trong những nội dung trọng tâm trong chương trình trao đổi kinh nghiệm giữa các thành phố.
Với định hướng phát triển đô thị đa cực, gắn kết các khu vực chức năng bằng hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức, TP.HCM mong muốn tăng cường hợp tác quốc tế, đặc biệt trong quy hoạch, thiết kế và triển khai các mô hình TOD phù hợp với điều kiện thực tế.
Kết nối TOD từ quy hoạch đến triển khai
Tại hội nghị, ông Nguyễn Vĩnh Toàn, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, cho biết thành phố đang nghiên cứu, lấy ý kiến và hoàn thiện phương án quy hoạch theo mô hình đô thị đa cực, đa tâm, đa tầng. Các cực động lực được định hướng kết nối bằng hệ thống hạ tầng đa phương thức, trong đó TOD đóng vai trò tổ chức không gian đô thị gắn với các tuyến đường sắt đô thị. Thành phố đang lập các phương án quy hoạch nghiên cứu, lấy ý kiến và hoàn thiện, xác định 5 cực động lực gồm lõi trung tâm quốc tế; cực đổi mới sáng tạo phía Đông; cực công nghiệp, công nghệ cao và logistics phía Bắc; cực cảng biển, thương mại tự do, logistics quốc tế và năng lượng phía Nam; cực đô thị, giáo dục và y tế phía Tây.
Theo cách tiếp cận này, khu vực quanh nhà ga không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại mà còn cần được quy hoạch đồng bộ với nơi ở, việc làm và các dịch vụ thiết yếu. Tuy nhiên, phát triển TOD không đơn thuần là tăng mật độ xây dựng quanh các nhà ga. Việc tổ chức không gian phải gắn với năng lực hạ tầng, nhu cầu đi lại, điều kiện môi trường, khả năng chi trả của người dân và hiệu quả tài chính của dự án.
Đây là bài toán đòi hỏi sự phối hợp giữa quy hoạch sử dụng đất, phát triển giao thông công cộng và tổ chức các hoạt động đô thị. Nếu thiếu sự đồng bộ, các dự án phát triển quanh nhà ga có thể không phát huy đầy đủ hiệu quả kết nối, trong khi áp lực lên hạ tầng và chất lượng sống vẫn gia tăng.
Các cực động lực được định hướng bổ trợ lẫn nhau, kết nối với mạng lưới trung tâm vệ tinh nhằm phân bố hợp lý dân cư, việc làm, dịch vụ và nguồn lực phát triển. Trong đó, TOD được xem là một định hướng tổ chức không gian đô thị gắn với các tuyến đường sắt đô thị, kết nối thuận tiện nơi ở với nơi làm việc và các dịch vụ thiết yếu.
Để hiện thực hóa định hướng này, TP.HCM mong muốn tăng cường hợp tác quốc tế trong quy hoạch, thiết kế TOD, chuẩn bị tài chính và dự án, ứng dụng công nghệ, kết nối các phương thức vận tải, đào tạo nhân lực và nâng cao năng lực quản trị. Thành phố cũng hướng đến trao đổi kinh nghiệm với các đối tác như Osaka, Singapore và Hong Kong, trên cơ sở đánh giá điều kiện áp dụng, chi phí và rủi ro. Với kinh nghiệm từ Osaka, cùng các đối tác như Singapore và Hong Kong, sẽ là nguồn tham khảo mà TP.HCM hướng đến trao đổi. Thành phố đặt vấn đề đánh giá các mô hình trên cơ sở điều kiện áp dụng, chi phí và rủi ro, thay vì sao chép nguyên trạng kinh nghiệm từ những đô thị khác.
Chuyển cam kết giảm phát thải thành hành động
Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Lộc Hà – Phó Chủ tịch UBND TP.Hồ Chí Minh cho rằng sự phát triển của công nghệ, quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng và những yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn xanh đang đặt ra yêu cầu đổi mới đối với cả chính quyền đô thị lẫn cộng đồng doanh nghiệp.
Trong bối cảnh đó, mạng lưới BPC được kỳ vọng phát huy vai trò kết nối giữa chính quyền, tổ chức xúc tiến thương mại và doanh nghiệp, tạo điều kiện để các doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận công nghệ, chuyên gia, nguồn vốn và thị trường quốc tế.
Ông Nguyễn Lộc Hà cho rằng, đổi mới sáng tạo cần gắn với khả năng thương mại hóa, phát triển doanh nghiệp và giải quyết những vấn đề thực tiễn của đô thị. Trong khi đó, phát triển bền vững đòi hỏi các thành phố quan tâm đến giảm phát thải carbon, sử dụng năng lượng hiệu quả, đầu tư hạ tầng và xây dựng không gian sống xanh. Ông mong muốn thông qua hội nghị bàn tròn này sẽ được lắng nghe những kinh nghiệm thực tế của các thành phố BPC, từ chính sách hỗ trợ phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, đến các giải pháp về công nghiệp bền vững, giảm phát thải, quy hoạch đô thị và phát triển theo định hướng giao thông công cộng
Tại phiên tổng kết, các đại biểu tập trung đánh giá việc triển khai Tuyên bố chung về tăng cường giảm phát thải carbon và phát triển bền vững được thông qua tại Hội nghị BPC năm 2025 ở Osaka, đồng thời thảo luận những hành động tiếp theo.
Ông Kenjiro Mori, Tổng Thư ký Hội đồng BPC Osaka, nhấn mạnh hai định hướng trọng tâm là tăng cường hợp tác giữa các thành phố và tổ chức đối tác, đồng thời thúc đẩy giải quyết thách thức môi trường thông qua hoạt động kinh doanh.
Bà Moriyama Ayako cho biết Osaka đang thúc đẩy đưa các công nghệ trung hòa carbon được giới thiệu tại Expo 2025 vào thực tiễn. Thành phố cũng tận dụng các hoạt động kết nối như Hội thảo Kinh tế tuần hoàn Việt Nam và Tech Osaka Summit để gắn những thách thức môi trường với nhu cầu công nghệ, cơ hội kinh doanh và hợp tác quốc tế.
Osaka đề xuất bốn hướng hành động chung, gồm cung cấp thông tin cho doanh nghiệp về thách thức môi trường và cơ hội kinh doanh tại các thành phố đối tác; lồng ghép yếu tố xanh vào các chính sách, chương trình hiện có; chia sẻ thông tin về sự kiện kinh doanh và xem xét cơ chế ưu tiên cho doanh nghiệp thuộc các thành phố BPC; tăng cường phối hợp thường xuyên giữa các tổ chức đối tác.
Về phía TP.HCM, đại diện thành phố cho biết trong số 360 cơ sở đang được kiểm kê khí nhà kính, có 240 cơ sở đã lập kế hoạch giảm phát thải giai đoạn 2026–2030. Khoảng 68% xe buýt đang sử dụng điện, năng lượng xanh, với mục tiêu đạt 100% vào đầu năm 2027. Công suất điện mặt trời mái nhà của thành phố đạt 1.865,7 MWp.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn đặt ra nhiều thách thức cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, từ chi phí đầu tư, năng lực đo lường và báo cáo phát thải đến khả năng tiếp cận tài chính xanh và đáp ứng yêu cầu của Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) đối với hàng xuất khẩu.
Những vấn đề này cho thấy chuyển đổi xanh không chỉ là nhiệm vụ của chính quyền mà còn đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, tổ chức xúc tiến, nhà đầu tư và doanh nghiệp. Việc chia sẻ kinh nghiệm, kết nối công nghệ và mở rộng nguồn lực hỗ trợ sẽ góp phần giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước những yêu cầu mới của thị trường.
Bế mạc hội nghị ông Ông Nguyễn Lộc Hà đánh giá cao ý kiến trao đổi của đại biểu các thành phố và tổ chức đối tác, đồng thời khẳng định TP.HCM tiếp tục ủng hộ, đồng hành cùng mạng lưới BPC, tăng cường kết nối và trao đổi thông tin thường xuyên giữa các thành phố.
Thông qua Hội nghị BPC 2026, TP.HCM kỳ vọng mở rộng hợp tác thương mại, đầu tư và đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi công nghiệp xanh và phát triển đô thị bền vững. Việc kết nối chính sách với nguồn lực, công nghệ và nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp sẽ là yếu tố quan trọng để các sáng kiến hợp tác quốc tế phát huy hiệu quả, đóng góp vào quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng của thành phố.
Thu Hiền
QUẢNG CÁO
Kinh tế Môi trường
