‘Đầu tư 2 tỷ cho con du học còn hơn mua nhà thừa kế’

Bỏ vài tỷ mua nhà, con tôi sẽ có chỗ an cư, nhưng căn nhà ấy không thể tự động biến thành một sự nghiệp tốt cho con sau này.

Có một câu hỏi mà vài năm gần đây tôi gặp ngày càng nhiều trong những cuộc trò chuyện với các vị phụ huynh: nếu trong tay có khoảng 2-3 tỷ đồng, nên dùng số tiền ấy để cho con đi du học hay mua một căn nhà cho con? Đây là nỗi lo rất thực tế của nhiều bậc cha mẹ trước một thị trường lao động thay đổi rất nhanh và về quan niệm “đầu tư” cho con trong một xã hội mà chi phí giáo dục, nhà ở và cơ hội nghề nghiệp đều ngày càng trở thành những bài toán lớn. Một căn nhà là tài sản hữu hình, có thể nhìn thấy, định giá và để lại cho con. Một nền giáo dục tốt thì khó định lượng hơn, thậm chí có thể không mang lại kết quả ngay sau vài năm.

Tôi nhận thấy phần lớn cha mẹ không thực sự sợ phải chi tiền cho con. Điều họ sợ hơn là đầu tư sai. Họ có thể chấp nhận bỏ ra vài tỷ đồng nếu tin rằng khoản tiền ấy giúp con có một tương lai tốt hơn, nhưng lại lo lắng nếu sau nhiều năm học tập ở nước ngoài, con trở về mà nghề nghiệp chưa ổn định, thu nhập không tương xứng hoặc thậm chí phải bắt đầu lại từ đầu.

Trong khi đó, một căn hộ tạo cho họ cảm giác an toàn hơn: ít nhất gia đình vẫn còn một tài sản cụ thể. Nếu chưa sử dụng có thể cho thuê, nếu cần có thể chuyển nhượng, còn nếu để lâu dài thì có thể coi như một khoản tích lũy. Tâm lý ấy không khó hiểu, nhất là với những gia đình đã mất nhiều năm lao động, tiết kiệm mới có được số tiền vài tỷ đồng.

Hai năm trước, chính tôi cũng phải đứng trước một quyết định không hề dễ dàng: cho con gái lớn đi du học ngành Tâm lý học tại Đại học Erasmus Rotterdam, Hà Lan. Với một người mẹ đơn thân một mình nuôi hai con như tôi, đó không phải là quyết định có thể đưa ra bằng cảm hứng nhất thời. Tôi hiểu rất rõ phía trước là một khoản chi phí lớn và cũng hiểu rằng, nếu lựa chọn con đường này, tôi sẽ phải dành một nguồn lực đáng kể cho con trong nhiều năm.

Trong khi đó, tôi còn một cô con gái nhỏ cũng đang ở tuổi cần được chăm lo, học hành và trưởng thành. Nói cách khác, tôi không phải người có điều kiện tài chính dư dả đến mức có thể coi vài tỷ đồng là một khoản đầu tư “thử xem thế nào”. Với tôi, đó là tiền bạc thật, là công sức thật, là những năm tháng làm việc và tích lũy thật. Vì vậy, quyết định cho con đi du học vừa là quyết định về giáo dục, vừa là một bài toán tài chính và trách nhiệm gia đình mà tôi đã phải cân nhắc rất kỹ.

>> Canh bạc du học vì con học giỏi nhưng lười

Tôi cũng đã nghe không ít lời can ngăn. Có người nói rằng cho con đi du học như vậy là quá tốn kém. Có người khuyên một mình nuôi hai con thì không nên mạo hiểm đầu tư quá nhiều cho một đứa. Có người lại lo cho tôi, sợ con gái đi xa như vậy, học xong biết đâu ở lại luôn, có khi lại “mất con”. Tôi cũng từng tự hỏi mình: liệu có đang quá mạo hiểm không? Nếu sau này con không về thì sao? Nếu việc học không đem lại kết quả như mong muốn thì sao? Nếu những năm tháng phía trước có biến cố tài chính thì mình sẽ xoay xở thế nào để vừa lo cho con lớn, vừa bảo đảm cho con nhỏ?

Nhưng rồi tôi nhận ra một điều: trong cuộc đời, có những quyết định không thể đợi đến khi mọi rủi ro biến mất mới dám lựa chọn. Nếu con thực sự có ước mơ, có khả năng và nghiêm túc với con đường mình đã chọn, điều người mẹ có thể làm không phải là sống thay con, mà là tạo cho con cơ hội để thử sức. Tôi đã chọn tin vào con. Không phải vì tôi chắc chắn con sẽ thành công, càng không phải vì tôi tin rằng cứ học ở nước ngoài thì tương lai sẽ tốt đẹp. Tôi chỉ tin rằng nếu một đứa trẻ có một ước mơ nghiêm túc và cha mẹ có khả năng tạo điều kiện trong giới hạn của mình, đôi khi điều đáng tiếc nhất không phải là đã đầu tư nhiều, mà là vì quá sợ rủi ro nên không dám cho con cơ hội bước đi.

Tôi cũng không biết sau này con gái mình sẽ làm việc ở đâu? Tôi không biết con sẽ trở về Việt Nam hay tiếp tục sống ở Hà Lan? Tôi cũng không biết số tiền tôi đang dành cho con hôm nay, nhiều năm nữa nhìn lại, có được coi là một khoản đầu tư hiệu quả theo nghĩa tài chính hay không? Nhưng có một điều tôi biết, mỗi khi nhìn thấy con vui với ngành học mà mình đã lựa chọn, hào hứng với môi trường mới và trưởng thành hơn qua từng trải nghiệm, tôi cảm thấy mãn nguyện. Tôi đã chấp nhận một phần rủi ro của ngày hôm nay để con có cơ hội đi về phía ước mơ của mình.

Tôi cũng không nghĩ rằng cứ có tiền là phải mua nhà cho con. Quan niệm “an cư rồi mới lạc nghiệp” có giá trị nhất định, nhưng trong điều kiện hiện nay, hoàn cảnh của mỗi gia đình và mỗi người trẻ đã khác rất nhiều. Một căn hộ ở đô thị lớn có thể là tài sản đáng kể, nhưng nó cũng kéo theo chi phí vốn, chi phí quản lý, bảo trì và cơ hội bị bỏ lỡ nếu toàn bộ nguồn lực của gia đình được dồn vào bất động sản. Một người trẻ có một căn nhà nhưng thiếu ngoại ngữ, kỹ năng nghề nghiệp, kinh nghiệm và khả năng thích nghi thì căn nhà ấy không tự động biến thành một sự nghiệp tốt.

Khi bỏ ra vài tỷ đồng cho con học tập, nhiều cha mẹ vô thức đặt lên vai con một khoản “nợ tình cảm”: bố mẹ đã đầu tư rất nhiều, con phải thành công, phải có thu nhập cao, phải có vị trí tương xứng. Chính áp lực ấy đôi khi khiến người trẻ lựa chọn ngành học không phù hợp, cố bám vào một công việc không yêu thích hoặc sợ thất bại vì nghĩ rằng mình không được phép thất bại. Giáo dục suy cho cùng không phải một thương vụ mà cha mẹ bỏ vốn và chờ con trả cổ tức. Đó là cách cha mẹ trao cho con thêm một cơ hội để trưởng thành.

Vũ Thị Minh Huyền