Bỏ làn dừng khẩn cấp Vành đai 3 ‘không khả thi’
Sở Xây dựng Hà Nội vừa có văn bản trả lời kiến nghị của Cục Cảnh sát giao thông về việc tổ chức lại giao thông trên Vành đai 3 trên cao. Cục kiến nghị bố trí ba làn xe chạy mỗi chiều, không bố trí làn dừng khẩn cấp; đồng thời giảm và thống nhất tốc độ khai thác trên toàn tuyến.
Để đánh giá phương án này, Sở đã phối hợp với Phòng Cảnh sát giao thông Công an Hà Nội, Trung tâm Nghiên cứu viễn thông – tín hiệu – điện thuộc Đại học Giao thông vận tải và các đơn vị liên quan rà soát hiện trạng, tình hình giao thông trên tuyến.
Theo Sở Xây dựng, Vành đai 3 trên cao đoạn từ cầu Thanh Trì đến cầu Thăng Long được đầu tư theo tiêu chuẩn đường cao tốc đô thị, quy mô 4 làn xe chạy, tốc độ thiết kế 100 km/h. Hiện đoạn từ cầu Thanh Trì đến nút giao Mai Dịch và từ Công viên Hòa Bình đến cầu Thăng Long có tốc độ khai thác 80 km/h; đoạn từ nút giao Mai Dịch đến Công viên Hòa Bình là 100 km/h.
Tuyến gồm hai cầu cạn bêtông cốt thép chạy song song, cách nhau 0,5 m để bố trí hệ thống chiếu sáng. Mỗi cầu phục vụ một chiều lưu thông, gồm hai làn xe chạy và một làn dừng khẩn cấp. Ở các đoạn thông thường, mặt đường mỗi chiều rộng 10,75 m, gồm hai làn ôtô rộng 3,75 m mỗi làn, một làn dừng khẩn cấp rộng 2,5 m và dải an toàn sát dải phân cách giữa rộng 0,75 m.
Tại một số nút giao có lối lên xuống, bề rộng mặt đường thay đổi. Chẳng hạn, tại nút giao Khuất Duy Tiến – Trần Duy Hưng, mặt đường mỗi chiều rộng 9 m, gồm hai làn xe rộng 3,75 m mỗi làn và dải an toàn mỗi bên rộng 0,75 m, không có làn dừng khẩn cấp.
Đường Vành đai 3 trên cao Hà Nội thường xuyên ùn tắc do lưu lượng xe quá lớn. Ảnh: Phạm Chiểu
Chia ba làn sẽ không đủ chiều rộng theo quy chuẩn
Đối chiếu với Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường bộ cao tốc QCVN 117, Sở Xây dựng cho biết chiều rộng làn xe chạy tối thiểu phải đạt 3,75 m đối với đường có tốc độ thiết kế 100-120 km/h và 3,5 m đối với đường có tốc độ thiết kế 80 km/h, gồm các đoạn được thiết kế với tốc độ 60 km/h.
Quy chuẩn QCVN 07-4:2023/BXD về công trình giao thông đô thị cũng quy định kích thước tối thiểu của mặt cắt ngang đường đô thị. Theo Sở, đối chiếu các quy chuẩn hiện hành, ngay cả khi giảm tốc độ khai thác xuống 60 km/h, thậm chí 50 km/h, chiều rộng tối thiểu của một làn ôtô vẫn là 3,5 m, dải an toàn tối thiểu 0,25 m.
Trong khi đó, theo tính toán của Sở, nếu bố trí ba làn xe chạy mỗi chiều và bỏ làn dừng khẩn cấp, sẽ có làn ôtô chỉ rộng 3-3,25 m, đồng thời phải thu hẹp dải an toàn xuống dưới 0,5 m. Phương án này không đáp ứng các quy chuẩn thiết kế đường ôtô hiện hành.
Sở dẫn quy định của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, theo đó việc áp dụng quy chuẩn kỹ thuật là bắt buộc, nên đánh giá phương án chia lại thành ba làn ôtô mỗi chiều và bỏ làn dừng khẩn cấp “không phù hợp với các quy định và không khả thi”.
Ngoài vấn đề chiều rộng, Sở cho rằng đặc điểm của tuyến đường trên cao khiến việc bỏ làn dừng khẩn cấp phát sinh nhiều bất cập. Khi xảy ra sự cố, các xe phía sau không thể chuyển ngay sang tuyến đường khác để tránh ùn tắc.
Nếu không còn làn dừng khẩn cấp, một vụ va chạm, tai nạn hoặc xe bị chết máy, nổ lốp sẽ chiếm dụng một làn xe chạy, tạo nút thắt tại vị trí xảy ra sự cố. Khi dòng xe ùn ứ, xe cứu hỏa, cứu thương và cứu hộ cũng khó tiếp cận hiện trường, khiến thời gian xử lý và ùn tắc kéo dài.
Tại một số vị trí như nút giao Thanh Xuân, Trung Hòa và đường dẫn lên cầu Thăng Long, mặt đường mỗi chiều thu hẹp còn 9 m, không có làn dừng khẩn cấp. Nếu các đoạn khác được chia thành ba làn xe, dòng phương tiện đến những vị trí này phải chuyển xuống hai làn, tạo thêm các điểm nghẽn.
Mặt cắt điển hình đường Vành đai 3 trên cao. Nguồn: Sở Xây dựng Hà Nội
Lưu lượng xe cao gấp 6-8 lần thiết kế
Theo Sở Xây dựng, Vành đai 3 trên cao thường xuyên có 100.000 đến hơn 120.000 lượt xe mỗi ngày đêm, cao gấp 6-8 lần công suất thiết kế ban đầu, khoảng 15.000-16.000 lượt xe mỗi ngày đêm. Sở xác định lưu lượng vượt thiết kế là nguyên nhân chính gây ùn tắc trên tuyến.
Ùn ứ thường xảy ra vào giờ cao điểm, từ 7h đến 9h và 17h đến 19h30, nhưng có xu hướng kéo dài cả ngày, nhất là cuối tuần, lễ Tết hoặc khi trời mưa. Tình trạng nghiêm trọng nhất tập trung tại các lối lên xuống ở nút giao Pháp Vân – Cầu Giẽ, Nguyễn Trãi – Khuất Duy Tiến, Big C Thăng Long – Trần Duy Hưng và đoạn thắt dòng qua cầu Thanh Trì.
Để giảm ùn tắc, Sở Xây dựng cho biết thời gian tới sẽ ứng dụng giao thông thông minh, lắp hệ thống biển báo điện tử VMS trên Vành đai 3 trên cao. Hệ thống nhằm cảnh báo, hướng dẫn phương tiện thay đổi lộ trình, đồng thời cho phép xe đi vào làn dừng khẩn cấp khi xảy ra ùn tắc. Theo phương án này, làn dừng khẩn cấp vẫn được giữ lại, việc cho xe sử dụng làn được điều tiết theo tình hình giao thông.
Về lâu dài, Sở sẽ xây dựng phương án điều tiết xe tải khi Vành đai 3,5 và Vành đai 4 hoàn thành để giảm lưu lượng trên Vành đai 3 trên cao. Thành phố đồng thời đẩy nhanh tiến độ các cầu qua sông Hồng như Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Thượng Cát nhằm tăng khả năng kết nối giao thông.
Võ Hải
