Hà Nội phê duyệt điều chỉnh quy hoạch phân khu sông Hồng
Theo quyết định số 6075, quy mô diện tích nghiên cứu khoảng 11.418 ha, thuộc 16 phường, xã gồm: Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Lĩnh Nam, Ô Diên, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng, Thanh Trì, Nam Phù và Hồng Vân.
Về ranh giới, phía bắc sông cơ bản lấy đến đê tả ngạn sông Hồng, thuộc các xã Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng và các phường Bồ Đề, Long Biên. Phía nam sông cơ bản lấy đến đê hữu ngạn sông Hồng, thuộc các phường Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Lĩnh Nam và các xã Ô Diên, Thanh Trì, Nam Phù, Hồng Vân. Phía tây giáp cầu Hồng Hà và phía đông giáp cầu Mễ Sở.
Việc điều chỉnh nhằm cụ thể hóa định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Trong đó xác định sông Hồng là trục chiến lược, trục không gian xanh trung tâm, không gian văn hóa, đổi mới sáng tạo, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị của Thủ đô; hình thành không gian biểu trưng cho hình ảnh Hà Nội “Văn hiến – Bản sắc – Sáng tạo”.
Quy hoạch ưu tiên ba định hướng là An toàn – Sinh thái – Giao thông, nhấn mạnh việc phát triển không gian đô thị, sử dụng bãi sông, bố trí công trình và hạ tầng phải được kiểm chứng bằng mô hình thủy văn, thủy lực, bảo đảm an toàn phòng, chống lũ, an toàn đê điều và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Bên cạnh đó, việc triển khai quy hoạch cần hài hòa giữa phát triển đô thị với bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa, làng nghề truyền thống và hệ sinh thái sông, gắn cải tạo, chỉnh trang, tái thiết dân cư ngoài đê với nâng cao chất lượng sống, bảo đảm an sinh xã hội. Đồng thời, quy hoạch phải kế thừa nội dung quy hoạch, dự án còn phù hợp, khớp nối đồng bộ với hệ thống hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và không gian các phân khu lân cận.
Quy hoạch đưa ra chỉ tiêu dự báo quy mô dân số từ 800.000 đến 1.200.000.
Sông Hồng đoạn chảy qua khu vực trung tâm thành phố Hà Nội. Ảnh: Ngọc Thành
Phân loại khu vực giữ lại hoặc di dời
Về nguyên tắc, tổ chức không gian đô thị sẽ được xác định theo cấu trúc phân lớp, thấp dần về phía bờ sông. Cụ thể, lớp sát bờ sông được bố trí các khu vực ngập nước, tiếp đến là khu bán ngập, tổ chức công viên, cây xanh, quảng trường. Khu vực ít ngập bố trí dịch vụ du lịch và các công trình thấp tầng có thể tháo lắp. Lớp sát đê được định hướng phát triển các khu chức năng hỗn hợp, thương mại, dịch vụ, văn phòng, nhà ở, y tế và giáo dục.
Tại cao độ trên 11,5 m, thành phố cho phép xây dựng các công trình; từ 9,5 đến 11,5 m bố trí các công trình thích ứng, nhà nổi, ưu tiên không gian vui chơi giải trí, sinh hoạt cộng đồng; từ 7,5 m đến 9,5 m ưu tiên xây dựng đường bộ và các loại hình công viên bán ngập; từ dưới 7,5 m bố trí đường dạo và các loại hình công viên ngập nước.
Đối với khu vực ven sông Hồng, nơi có nhiều khu dân cư hình thành lâu đời, làng nghề truyền thống, di tích lịch sử – văn hóa và thiết chế cộng đồng, nguyên tắc quy hoạch là phân loại theo điều kiện thực tế, không áp dụng một phương án chung cho toàn bộ khu vực ngoài đê.
Theo đó, các khu vực được chia thành ba nhóm chính: Nhóm được giữ lại để cải tạo, chỉnh trang có điều kiện; nhóm phải di dời một phần do yêu cầu phòng, chống lũ hoặc bảo đảm hạ tầng thiết yếu như phòng cháy, chữa cháy, an toàn vệ sinh môi trường; và nhóm tái thiết đô thị.
Việc phân loại các khu vực căn cứ vào mức độ bảo đảm an toàn phòng, chống và thoát lũ, phạm vi ảnh hưởng của trục đại lộ, các nút giao thông và công trình hạ tầng, khả năng duy trì cấu trúc làng sau khi mở đường và giá trị di tích, kiến trúc, lịch sử, văn hóa và nghề truyền thống; chất lượng hạ tầng hiện hữu cũng như vị trí trong cấu trúc phát triển đô thị mới. Với những làng nghề truyền thống, làng lâu đời có giá trị, thành phố ưu tiên bảo tồn khu vực lõi, chỉnh trang hạ tầng và kiểm soát phát triển.
Diện di dời để tái thiết là những khu vực không bảo đảm an toàn thoát lũ, nằm trong phạm vi mở đường giao thông, bao gồm trục đại lộ cảnh quan, các nút giao thông và công trình hạ tầng.
Khu vực được xác định là không gian trung tâm, động lực phát triển của toàn bộ trục không gian cảnh quan sông Hồng, bao gồm toàn bộ khu vực trong vành đai 2 (đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy) và một số khu dân cư khác được xác định cụ thể trong đồ án quy hoạch.
Khu vực thuộc phạm vi thực hiện các dự án phục vụ tái định cư, gồm khu đô thị định cư, khu đô thị đa mục tiêu tại các phường Lĩnh Nam, Long Biên, Bồ Đề và xã Bát Tràng.
Song song với việc sắp xếp, tái thiết không gian đô thị, quy hoạch đặt ra yêu cầu bảo tồn các di tích lịch sử – văn hóa, địa điểm lưu niệm các sự kiện cách mạng, kháng chiến, bao gồm cả di tích đã được xếp hạng và chưa được xếp hạng, gắn với cộng đồng dân cư.
Trong các bước triển khai tiếp theo, thành phố sẽ tiếp tục rà soát, xác định cụ thể giải pháp quy hoạch đối với từng khu vực, bao gồm cải tạo, chỉnh trang có điều kiện hoặc di dời để tái thiết. Các giải pháp này sẽ gắn với những quy định về quy hoạch, kiến trúc và hạ tầng đặc thù, được cụ thể hóa trong Quy định quản lý theo Quy hoạch phân khu, Quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 và các dự án đầu tư.
>>Quy hoạch sông Hồng sẽ thay đổi thế nào?
“Phòng khách đô thị” – điểm nhấn văn hóa kiến trúc
Không gian hai bên sông Hồng được định hướng tổ chức thành trục xanh, văn hóa và cảnh quan trung tâm của thành phố. Cấu trúc không gian gồm các lớp mặt nước, bãi sông, công viên, khu dân cư và đô thị, kết nối với hệ thống giao thông dọc sông, các cầu vượt sông và những trục giao thông ngang.
Toàn tuyến được chia thành ba đoạn với tính chất không gian và chức năng khác nhau. Đoạn D1 (từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long) định hướng phát triển không gian kiến trúc cảnh quan sinh thái, bảo tồn thiên nhiên, không gian làng xóm, thể dục thể thao, trung tâm nghiên cứu, trải nghiệm và các khu đô thị mới có mật độ xây dựng thấp.
Các công trình cao tầng được bố trí tại khu vực Chu Phan – Tráng Việt và xung quanh cầu Thượng Cát, gắn với các đầu mối giao thông như cảng Thượng Cát, depot đường sắt, tạo điểm nhấn kiến trúc cho khu vực.
Cấu trúc không gian được chia thành ba phân đoạn với chức năng riêng biệt. Nguồn: UBND TP Hà Nội
Đoạn D2 (từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì) định hướng phát triển thành khu vực hỗn hợp, đa chức năng, tập trung các trung tâm văn hóa – nghệ thuật, thương mại, tài chính quốc tế, dịch vụ du lịch, đổi mới sáng tạo và các công viên văn hóa, nghệ thuật, đồng thời phát triển các khu đô thị mới, đô thị tái định cư và đô thị đa mục tiêu.
Tại khu vực bờ hữu sông Hồng, không gian “phòng khách đô thị” được tổ chức với hệ thống công viên đô thị, kết hợp tái thiết các khu dân cư hiện hữu và phát triển không gian đa chức năng. Một số công trình công cộng, văn hóa quan trọng được bố trí làm điểm nhấn cho toàn bộ khu vực phía bờ hữu sông Hồng.
Tại bờ tả sông Hồng, định hướng phát triển các khu chức năng đô thị hiện đại, gồm hệ thống công trình công cộng đô thị và các loại hình nhà ở đa dạng, bảo đảm hài hòa với cảnh quan chung, đồng thời tạo điểm nhấn cho tổng thể không gian cảnh quan sông Hồng. Hệ thống công viên đô thị được bố trí dọc hai bên bờ sông và tại khu vực bãi giữa sông Hồng. Đặc biệt, khu vực này dự kiến bố trí tháp điểm nhấn gắn với trục Hồ Tây – Cổ Loa.
Đoạn D3 (từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở) được định hướng phát triển hệ thống công viên đô thị, công viên chuyên đề nghỉ dưỡng sinh thái kết hợp hoạt động trải nghiệm. Cùng với đó là các khu vực phát triển chức năng đô thị gắn với hệ thống cảng hàng hóa, cảng hành khách và bến thủy nội địa phục vụ du lịch.
Trong giai đoạn đầu triển khai quy hoạch phân khu, thành phố tập trung triển khai các dự án thành phần gồm: Trục đại lộ cảnh quan hai bên sông, công viên công cộng phường Phú Thượng, công viên bãi sông phường Hồng Hà, khu phòng khách đô thị, khu tái định cư tại phường Lĩnh Nam, khu đô thị định cư tại phường Long Biên và dự án giải phóng mặt bằng độc lập.
Ở giai đoạn sau, thành phố sẽ hoàn thành các dự án thành phần còn lại theo kế hoạch. Cùng với đó, quy hoạch định hướng xây dựng các khu chức năng đô thị mới, bao gồm khu nhà ở mới, công trình công cộng hành chính, thương mại, dịch vụ nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị.
Võ Hải
