Gỡ nút thắt nhân lực, tài chính trong quản lý và bảo vệ rừng ở Lâm Đồng
Thời gian qua, theo số liệu từ Sở Nông nghiệp và Môi trường, từ cuối năm 2025 đến giữa tháng 10/2026, toàn tỉnh ghi nhận 430 vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp, trong đó có 209 vụ phá rừng trái pháp luật làm thiệt hại gần 36 ha. Các hành vi xâm hại thường diễn ra tinh vi tại các địa bàn phức tạp như Quảng Sơn, Đắk Song, Tà Hine, Bắc Gia Nghĩa và Tà Đùng, đòi hỏi lực lượng kiểm lâm và các chủ rừng phải thường xuyên bám sát thực địa.
Theo đánh giá, nguyên nhân sâu xa dẫn đến những khó khăn trong công tác giữ rừng xuất phát từ sự mất cân đối giữa áp lực quản lý thực tế và nguồn lực được phân bổ. Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Thanh Sơn, lực lượng bảo vệ rừng hiện đang thiếu khoảng 100 biên chế.
Tình trạng này phản ánh rõ nét tại các đơn vị như Ban Quản lý rừng phòng hộ Lâm Hà hay Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Quảng Sơn, nơi hàng chục cán bộ phải quản lý địa bàn trải dài hàng chục kilômét với mức thu nhập bình quân khoảng 7 triệu đồng/tháng — chưa tương xứng với mức độ nguy hiểm và vất vả của công việc. Bên cạnh đó, Chi cục Kiểm lâm Lâm Đồng cho biết nhu cầu kinh phí hoạt động cần khoảng 540 tỷ đồng mỗi năm, song đến cuối tháng 10/2026 mới chỉ được bố trí một nửa, khiến công tác tuần tra, phòng cháy chữa cháy và đầu tư trang thiết bị gặp vô vàn thách thức.
Trong bối cảnh khó bổ sung nhân lực, ứng dụng khoa học – công nghệ được xem là giải pháp hỗ trợ nâng cao hiệu quả giám sát và bảo vệ rừng. Một số đơn vị đã sử dụng flycam để tuần tra, song thiết bị vẫn còn thiếu so với nhu cầu tại các trạm; việc lắp đặt camera tại cửa rừng cũng gặp khó khăn do tình trạng phá hoại, cắt nguồn điện.
Trước những khó khăn trên, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Ngọc Phúc yêu cầu các sở, ngành rà soát toàn diện những vướng mắc về nhân lực, kinh phí và trang thiết bị; đồng thời điều chỉnh những khu vực giao khoán bảo vệ rừng không hiệu quả. Tỉnh cũng định hướng nghiên cứu đầu tư camera tầm cao, flycam và phương tiện phòng cháy, chữa cháy rừng, ưu tiên các địa bàn khó khăn trong năm 2027.
Bên cạnh ứng dụng công nghệ, phát triển kinh tế rừng được xác định là hướng đi nhằm tạo nguồn lực lâu dài cho công tác bảo vệ tài nguyên. Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho biết ngành sẽ rà soát hoạt động giao khoán bảo vệ rừng, đồng thời khai thác hiệu quả nguồn thu từ dịch vụ môi trường rừng và tín chỉ carbon. Đây không chỉ là giải pháp bổ sung kinh phí mà còn góp phần phát huy giá trị kinh tế, môi trường của rừng, tạo động lực để chủ rừng, doanh nghiệp và cộng đồng cùng tham gia bảo vệ tài nguyên gắn với phát triển bền vững.
Đáng chú ý, việc bảo đảm chế độ, chính sách và xây dựng cơ chế phù hợp để tuyển dụng, giữ chân người lao động được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết. Những chính sách đã có cần được triển khai kịp thời, bảo đảm quyền lợi cho lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ. Bởi bên cạnh công nghệ và thiết bị, con người vẫn là yếu tố quyết định hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng tại cơ sở.
Bài toán bảo vệ rừng ở Lâm Đồng vì vậy không chỉ nằm ở việc tăng kinh phí hay bổ sung phương tiện tuần tra, mà cần một cách tiếp cận đồng bộ giữa nguồn lực con người, cơ chế tài chính, ứng dụng công nghệ và sự tham gia của cộng đồng. Khi giá trị kinh tế của rừng được khai thác hợp lý, đi đôi với bảo tồn hệ sinh thái và bảo đảm sinh kế cho người dân, công tác bảo vệ rừng mới có thể chuyển từ yêu cầu quản lý thường xuyên sang nền tảng phát triển bền vững.
Cao Hiếu
