6 thói quen ‘tiết kiệm’ quen thuộc trong bếp dễ tiềm ẩn rủi ro sức khỏe
Dưới đây là 6 việc quen thuộc trong bếp mà các gia đình nên cân nhắc thay đổi.
Cắt phần thực phẩm bị mốc rồi tiếp tục ăn
Một miếng trái cây chỉ mới xuất hiện một đốm mốc hay chiếc bánh có một góc bị mốc thường khiến nhiều người tiếc rẻ. Không ít gia đình chọn cách cắt bỏ phần nhìn thấy rồi tiếp tục sử dụng phần còn lại.
Tuy nhiên, nấm mốc không phải lúc nào cũng chỉ tồn tại trên bề mặt. Một số loại nấm có thể phát triển sâu vào thực phẩm và tạo ra mycotoxin (độc tố nấm mốc). WHO lưu ý một số mycotoxin có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, trong đó aflatoxin có liên quan đến ung thư gan.
Vì vậy, với thực phẩm đã bị mốc, cách an toàn hơn là bỏ đi thay vì cố tận dụng phần còn lại. Nên mua lượng vừa đủ, bảo quản khô ráo và kiểm tra thực phẩm trước khi sử dụng.
Cố ăn thức ăn thừa để tránh lãng phí
Để dành thức ăn cho bữa sau không phải lúc nào cũng có vấn đề nếu thực phẩm được làm nguội, bảo quản và hâm nóng đúng cách. Rủi ro xuất hiện khi thức ăn được để ở nhiệt độ phòng quá lâu hoặc bảo quản trong thời gian dài.
WHO khuyến cáo không nên để thức ăn đã nấu chín ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ và cần làm lạnh sớm các thực phẩm dễ hỏng.
Thay vì nấu quá nhiều rồi cố ăn hết trong vài ngày, các gia đình nên tính lượng thực phẩm phù hợp với số người và nhu cầu thực tế. Khi có thức ăn thừa, hãy chia thành hộp nhỏ, làm lạnh sớm và kiểm tra chất lượng trước khi ăn.
Dùng một đôi đũa gỗ quá lâu
Đũa tre, đũa gỗ có ưu điểm nhẹ và dễ sử dụng nhưng cũng dễ giữ ẩm nếu vệ sinh, làm khô hoặc bảo quản không đúng cách. Trong môi trường ẩm, nấm mốc có thể phát triển trên các vật liệu hữu cơ.
Đáng lưu ý, không phải cứ dùng đũa gỗ lâu là sẽ gây ung thư. Điều đáng quan tâm là đũa bị nứt, xước, đổi màu hoặc xuất hiện nấm mốc có thể trở thành nơi tích tụ vi sinh vật và cần được thay mới.
Sau khi rửa, nên để đũa ở nơi khô thoáng, tránh ngâm lâu trong nước. Khi đũa xuất hiện dấu hiệu xuống cấp hoặc mốc, không nên tiếp tục sử dụng.
Tiếp tục dùng dầu ăn đã để quá lâu
Dầu ăn sau khi mở nắp có thể bị oxy hóa dần do tiếp xúc với không khí, ánh sáng và nhiệt độ. Dầu để lâu hoặc bảo quản không đúng cách có thể xuất hiện mùi ôi, vị bất thường và chất lượng giảm.
Vì vậy, không nên chỉ nhìn vào hạn sử dụng trên bao bì mà bỏ qua tình trạng thực tế của dầu sau khi mở. Gia đình ít người có thể ưu tiên chai dung tích vừa phải, bảo quản ở nơi khô mát và tránh ánh nắng trực tiếp.
Nếu dầu ăn đã có mùi ôi hoặc dấu hiệu bất thường, nên bỏ thay vì cố sử dụng cho hết.
Tận dụng dầu chiên đi chiên lại nhiều lần
Đây là một trong những cách tiết kiệm dễ gặp trong các gia đình: sau khi chiên, lọc bỏ cặn rồi giữ lại dầu để dùng cho lần sau.
Tuy nhiên, việc đun dầu ở nhiệt độ cao nhiều lần có thể làm dầu bị oxy hóa và tạo ra các sản phẩm phân hủy. IARC từng đánh giá mối nguy liên quan đến quá trình chiên ở nhiệt độ cao và việc làm nóng dầu trong thực phẩm.
Do đó, không nên xem dầu chiên nhiều lần là lựa chọn tiết kiệm hợp lý. Đặc biệt, nếu dầu đã sẫm màu, có nhiều cặn, bốc khói hoặc xuất hiện mùi bất thường, nên loại bỏ.
Ngại bật máy hút mùi khi nấu ăn
Một số gia đình tắt máy hút mùi để tiết kiệm điện, nhất là khi chỉ xào nấu trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, khói và các sản phẩm sinh ra trong quá trình đun nấu có thể làm giảm chất lượng không khí trong nhà.
IARC đã đánh giá nguy cơ liên quan đến khói từ quá trình nấu nướng, trong đó có việc chiên ở nhiệt độ cao và các nguồn nhiên liệu đốt trong gia đình.
Vì vậy, khi nấu ăn nên sử dụng máy hút mùi và duy trì thông thoáng cho khu vực bếp. Sau khi tắt bếp, có thể để máy chạy thêm một lúc để hỗ trợ loại bỏ khói và mùi còn tồn lại.
