Hơn 75.000 tỷ đồng cải tạo sông Nhuệ: Đầu tư cho môi trường và giá trị phát triển
Dưới góc nhìn kinh tế môi trường, hiệu quả cần được đánh giá bằng những chi phí xã hội được giảm bớt và giá trị lâu dài mà dòng sông mang lại.
Theo đó, dự án đầu tư xây dựng, tu bổ xung yếu hệ thống đê điều, nạo vét và xử lý ô nhiễm môi trường sông Nhuệ dự kiến khởi công ngày 10/10/2026. Đây là thời điểm dự kiến, trong kế hoạch tổ chức các hoạt động khởi công, khánh thành của Hà Nội.
Thông tin từ Sở Tài chính Hà Nội cho biết, chủ trương đầu tư đã được HĐND thành phố phê duyệt tại Nghị quyết số 38/NQ-HĐND ngày 15/7/2026. Dự án triển khai theo phương thức PPP, hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT), dự kiến thực hiện giai đoạn 2026–2029, với nhu cầu sử dụng đất khoảng 855ha. Tổng mức đầu tư chính thức sẽ được xác định khi phê duyệt dự án.
Hồi sinh dòng sông, giảm những chi phí xã hội
Ô nhiễm sông Nhuệ là vấn đề môi trường đồng thời đặt ra bài toán kinh tế. Theo thông tin trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, dòng sông đang cạn kiệt nguồn nước, ô nhiễm nghiêm trọng, không bảo đảm chức năng nguồn nước mặt; chất lượng nước thường xuyên vượt quy chuẩn.
Dưới góc nhìn kinh tế môi trường, sự suy giảm ấy có thể làm phát sinh nhiều chi phí: xử lý nước, khắc phục ô nhiễm, thiệt hại sản xuất và suy giảm chất lượng sống. Đây là những khoản tổn thất cần được nhận diện khi tính toán hiệu quả đầu tư, dù không phải tất cả đều dễ quy đổi thành tiền.
Một dòng sông được phục hồi có thể cung cấp đồng thời nhiều lợi ích. Chất lượng nước cải thiện giúp giảm áp lực môi trường; khả năng tiêu thoát nước tốt hơn góp phần hạn chế thiệt hại do ngập; cảnh quan được chỉnh trang mở rộng cơ hội hình thành không gian công cộng và dịch vụ phù hợp.
Vì vậy, đánh giá dự án cần tính đến cả chi phí tránh được trong tương lai. Tuy nhiên, những lợi ích kỳ vọng phải được lượng hóa trên cơ sở dữ liệu, tránh coi mọi thay đổi về cảnh quan hoặc giá trị đất đai là kết quả mặc nhiên của việc đầu tư.
Dự án có bốn hợp phần, gồm giải phóng mặt bằng; cải tạo, nạo vét và kè bờ; xây dựng đường giao thông, hạ tầng kỹ thuật, cống thu gom nước thải; đầu tư các nhà máy xử lý nước thải theo quy hoạch.
Cấu trúc này đặt ra yêu cầu phối hợp chặt chẽ. Nếu nguồn thải chưa được kiểm soát, hiệu quả làm sạch khó duy trì lâu dài. Thu gom và xử lý nước thải cần được triển khai đồng bộ với cải tạo lòng sông, bảo đảm công trình hoàn thành có thể vận hành hiệu quả.
Hiệu quả đầu tư phải gắn với lợi ích cộng đồng
Với quy mô vốn lớn, bài toán kinh tế cần bao quát toàn bộ vòng đời dự án. Ngoài xây dựng, còn có chi phí vận hành, điện năng, bảo dưỡng và quản lý chất thải phát sinh. Thiếu nguồn lực duy trì có thể khiến hiệu quả môi trường suy giảm sau khi công trình được bàn giao.
Phương án thanh toán bằng quỹ đất cũng cần được xem xét thận trọng. Theo thông tin đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ trước khi chủ trương đầu tư được thông qua, giá trị quỹ đất thanh toán sơ bộ được tính toán khoảng 69.106 tỷ đồng.
Đất đai là nguồn lực công. Do đó, định giá, lựa chọn quỹ đất và xác định nghĩa vụ thanh toán cần minh bạch, gắn với giá trị công trình được kiểm chứng. Chi phí cơ hội của đất cũng cần được cân nhắc trong đánh giá hiệu quả tổng thể.
Lợi ích cộng đồng phải được theo dõi bằng những chỉ số cụ thể: chất lượng nước, lượng nước thải được xử lý, khả năng tiêu thoát nước và mức độ cải thiện điều kiện sống. Công khai kết quả giúp người dân giám sát, đồng thời tạo căn cứ điều chỉnh vận hành.
Khoản đầu tư hơn 75.000 tỷ đồng chỉ phát huy đầy đủ ý nghĩa khi dòng sông được phục hồi bền vững. Thành công cần được thể hiện bằng môi trường tốt hơn, chi phí xã hội giảm xuống và nguồn lực công được sử dụng hiệu quả.
Nhân dịp kỷ niệm ngày 10/10, Hà Nội lên kế hoạch khởi công và khánh thành nhiều công trình, dự án giao thông, hạ tầng trọng điểm nhằm giải quyết ùn tắc, cải thiện mỹ quan đô thị và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.
Theo kế hoạch, dịp 10/10 này, thành phố sẽ khánh thành và thông xe kỹ thuật hai công trình giao thông quan trọng gồm Dự án thành phần 2.1 xây dựng đường song hành Vành đai 4 – Vùng Thủ đô và Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 2,5 (các đoạn Dịch Vọng – Dương Đình Nghệ, Vũ Phạm Hàm – Trần Duy Hưng, Ngụy Như Kon Tum – Nguyễn Trãi).
Riêng với Dự án đường Vành đai 2,5, theo Thông báo số 380-TB/TU của Văn phòng Thành ủy, Thường trực Thành ủy yêu cầu phải bảo đảm thông xe toàn tuyến trước ngày 10/10/2026 và giải quyết dứt điểm vấn đề tái định cư cho người dân.
Công trường thi công tuyến đường Vành đai 2,5 đoạn qua địa bàn Phường Cầu Giấy sau khi hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ dự án.
Trước đó, trong các chuyến kiểm tra thực địa, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng nhấn mạnh dự án đóng vai trò thiết yếu trong việc giảm ùn tắc, do đó yêu cầu các sở, ngành, Ban Quản lý dự án cùng các phường Cầu Giấy, Yên Hòa, Thanh Xuân phải rà soát kỹ từng vị trí vướng mắc, xây dựng phương án xử lý rõ ràng với thời hạn và trách nhiệm cụ thể.
Bên cạnh các dự án về đích, Hà Nội cũng đồng loạt khởi công nhiều công trình điểm nhấn trong dịp này, tiêu biểu như Công viên Hồ Chí Minh; Dự án phát triển không gian văn hóa, thương mại, giải trí, ẩm thực Vòm Cầu, Phùng Hưng; Dự án đầu tư cải tạo, chỉnh trang, tái thiết, tái cấu trúc không gian khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận; Dự án xây dựng các hệ thống thu gom và nhà máy xử lý nước thải lưu vực sông Cầu Bây và Dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị Vĩnh Hưng.
Liên quan đến Dự án vòm cầu Phùng Hưng, kiểm tra thực địa khu vực 131 vòm cầu đường sắt phía Nam cầu Long Biên, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu phường Hoàn Kiếm tập trung hoàn thành giải phóng mặt bằng đối với các hộ dân liên quan, bảo đảm điều kiện triển khai các bước tiếp theo.
Chủ tịch UBND TP lưu ý các đơn vị phải bám sát tiến độ, triển khai đồng bộ các phần việc, không để việc thực hiện riêng lẻ ảnh hưởng đến tiến độ chung của toàn dự án chào mừng Ngày Giải phóng Thủ đô.
Xuân An
