Đề xuất đưa tài xế công nghệ vào diện đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc
Sáng 23/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH). Dự thảo đề xuất từng bước mở rộng BHXH bắt buộc tới người làm việc qua nền tảng số và người không có quan hệ lao động.
Chính sách chưa áp dụng ngay với toàn bộ tài xế công nghệ. Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ quyết định nhóm tham gia và thời điểm thực hiện theo đề xuất của Chính phủ, căn cứ mức độ ổn định của việc làm, thu nhập và khả năng đóng góp.
Hiện người làm việc theo hợp đồng từ đủ một tháng phải tham gia BHXH bắt buộc. Người từ đủ 15 tuổi không thuộc diện này có thể tham gia BHXH tự nguyện, đóng bằng 22% mức thu nhập tự chọn để hưởng các quyền lợi chính về thai sản, hưu trí và tử tuất.
Phần lớn tài xế công nghệ ký hợp đồng hợp tác với doanh nghiệp vận hành ứng dụng và được xác định là đối tác, không phải nhân viên. Vì vậy, họ chưa thuộc diện BHXH bắt buộc mà phải tự đăng ký, tự đóng nếu muốn tham gia.
Theo số liệu được BHXH TP HCM dẫn lại, cả nước có khoảng 600.000 tài xế công nghệ nhưng chỉ khoảng 700 người tham gia BHXH tự nguyện. Phần lớn tài xế vì thế chưa tích lũy thời gian đóng để hưởng lương hưu và các quyền lợi an sinh lâu dài.
Việc mở rộng BHXH bắt buộc sẽ giúp tài xế được bảo vệ tốt hơn khi ốm đau, gặp tai nạn hoặc hết tuổi làm việc. Tuy nhiên, dự thảo cần làm rõ mức đóng, trách nhiệm của doanh nghiệp nền tảng và cách xác định thu nhập làm căn cứ đóng.
Tài xế công nghệ dừng đèn đỏ trên tuyến phố Hà Nội. Ảnh: Minh Quân
Phó chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến đồng tình với việc mở rộng diện bao phủ, song cho rằng chính sách phải phù hợp khả năng đóng góp và bảo đảm quyền lợi đủ hấp dẫn. Nếu thiết kế không hợp lý, khoản đóng BHXH có thể trở thành gánh nặng với người thu nhập thấp hoặc bấp bênh.
Ông đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung số liệu, đánh giá rõ quan hệ giữa mức đóng và quyền lợi được hưởng, đồng thời cân nhắc cho các nhóm lao động mới tham gia BHXH tự nguyện trước khi chuyển sang bắt buộc.
Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Nguyễn Hữu Đông cho rằng phạm vi “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc qua nền tảng số” còn rộng. Công việc và thu nhập của mỗi nhóm khác nhau nên cần xác định cụ thể ai sẽ tham gia, mức thu nhập nào làm căn cứ đóng và tiền BHXH được thu như thế nào.
Với tài xế công nghệ, ông đề nghị làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp nền tảng trong việc khấu trừ, đóng góp và nộp tiền BHXH. Nếu đã thí điểm chính sách, Chính phủ cần báo cáo kết quả trước khi triển khai rộng.
Đại diện cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh, cũng đề nghị khoanh rõ nhóm tham gia BHXH bắt buộc. Chính sách cần được đánh giá đầy đủ về pháp lý và tác động thực tế, đồng thời thống nhất với quy định về lao động, việc làm.
Ngoài nội dung trên, dự luật đề xuất cho phép cá nhân trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung. Đây là hình thức tự nguyện theo nguyên tắc thị trường, giúp người tham gia có thêm nguồn thu nhập khi về già ngoài lương hưu từ BHXH.
Chính phủ cũng đề xuất cho phép Quỹ BHXH gửi tiền tại một số ngân hàng thương mại cổ phần có trên 50% vốn Nhà nước hoặc vốn của doanh nghiệp Nhà nước. Các ngân hàng phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng và độ an toàn theo đánh giá của cơ quan quản lý.
Sổ BHXH sẽ được cấp dưới dạng điện tử; bản giấy chỉ cấp khi người tham gia yêu cầu và có giá trị pháp lý tương đương. Những giấy tờ đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc dữ liệu chuyên ngành có thể được loại khỏi hồ sơ làm thủ tục BHXH.
Dự luật dự kiến được Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp tháng 10.
Sơn Hà
