An Giang: Đưa bản sắc văn hóa thành nguồn lực cho phát triển bền vững
Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026 lần đầu tiên được tổ chức trên phạm vi toàn quốc, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 – 24/11/2026). Trong sự kiện có ý nghĩa đặc biệt này, An Giang được lựa chọn phối hợp đăng cai Ngày hội Văn hóa Việt Nam lần thứ nhất, dự kiến diễn ra từ ngày 21 đến 25/11 tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật tỉnh.
Đây không đơn thuần là một hoạt động giao lưu, biểu diễn nghệ thuật mà còn là dịp để An Giang khẳng định vị thế của một vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa; đồng thời mở rộng kết nối, quảng bá hình ảnh địa phương và khai thác hiệu quả hơn những giá trị văn hóa trong chiến lược phát triển kinh tế – xã hội.
Từ điểm hẹn văn hóa đến không gian kết nối bản sắc
Theo thông tin từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại cuộc họp báo ngày 5/11, Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 được triển khai với quy mô toàn quốc, hướng đến tôn vinh bản sắc dân tộc, khơi dậy tinh thần đoàn kết và tạo điều kiện để Nhân dân trực tiếp tham gia sáng tạo, gìn giữ, thụ hưởng các giá trị văn hóa.
Không gian giao lưu, trình diễn nghệ thuật truyền thống góp phần lan tỏa bản sắc văn hóa Việt Nam tại An Giang.
Đến thời điểm này, cả nước đã chuẩn bị 406 hoạt động, chương trình hưởng ứng, gồm 282 sự kiện văn hóa, nghệ thuật; 36 sự kiện thể dục, thể thao và 85 sự kiện trưng bày, triển lãm. Đáng chú ý, 34/34 tỉnh, thành phố đã ban hành kế hoạch triển khai, cho thấy sự hưởng ứng đồng bộ từ Trung ương đến địa phương.
Trong dòng chảy chung đó, việc An Giang phối hợp đăng cai Ngày hội Văn hóa Việt Nam lần thứ nhất mang ý nghĩa quan trọng. Theo kế hoạch, trong 5 ngày diễn ra sự kiện, địa phương sẽ tổ chức triển lãm về Ngày Văn hóa Việt Nam, giao lưu văn hóa nghệ thuật giữa các tỉnh, thành phố; trưng bày, giới thiệu và bán các sản phẩm thủ công truyền thống, sản phẩm OCOP của các đơn vị, doanh nghiệp.
Điểm đáng chú ý là An Giang không chỉ hướng đến việc giới thiệu những giá trị văn hóa sẵn có mà còn đặt trọng tâm vào khả năng kết nối văn hóa với du lịch và phát triển công nghiệp văn hóa. Tỉnh định hướng lựa chọn những sản phẩm, hoạt động, không gian và câu chuyện văn hóa tiêu biểu để quảng bá, tạo thêm trải nghiệm cho người dân, du khách và các đơn vị tham gia.
Đây là cách tiếp cận cần thiết trong bối cảnh văn hóa ngày càng được nhìn nhận không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực nội sinh, góp phần tạo lợi thế cạnh tranh cho địa phương. Khi những giá trị truyền thống được bảo tồn, làm mới và kết nối với thị trường, văn hóa có thể tạo ra giá trị kinh tế, sinh kế cho cộng đồng và sức hấp dẫn riêng cho điểm đến.
Phát huy bản sắc, mở dư địa cho kinh tế văn hóa
Sau hợp nhất, An Giang sở hữu không gian văn hóa đa dạng, hội tụ nhiều giá trị lịch sử, di sản, tín ngưỡng, lễ hội, làng nghề và bản sắc cộng đồng. Đây là nguồn tài nguyên đặc biệt để địa phương phát triển du lịch văn hóa, du lịch trải nghiệm và các sản phẩm công nghiệp văn hóa có chiều sâu.
Từ không gian văn hóa vùng Bảy Núi, những giá trị di sản gắn với cộng đồng các dân tộc Kinh, Khmer, Chăm, Hoa đến bản sắc văn hóa sông nước, biển đảo Phú Quốc, tất cả tạo nên một bức tranh đa sắc, giàu tiềm năng kết nối và lan tỏa.
Tuy nhiên, lợi thế văn hóa chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi được tổ chức khai thác bài bản, có chiều sâu và gắn với lợi ích thiết thực của người dân. Bảo tồn không thể chỉ dừng ở việc lưu giữ hiện vật, phục dựng lễ hội hay tổ chức các chương trình biểu diễn theo mùa vụ. Điều quan trọng hơn là tạo điều kiện để di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại, để cộng đồng vừa là chủ thể gìn giữ, vừa là người sáng tạo và hưởng lợi từ chính tài sản văn hóa của mình.
Đáng chú ý, An Giang định hướng mỗi xã, phường, đặc khu lựa chọn ít nhất một hoạt động, sản phẩm, câu chuyện hoặc không gian văn hóa đặc trưng để giới thiệu, quảng bá trong thời gian diễn ra chuỗi hoạt động hưởng ứng. Đây là giải pháp có ý nghĩa nhằm đưa văn hóa từ những sự kiện tập trung đến gần hơn với từng địa bàn dân cư, khuyến khích sự tham gia chủ động của cơ sở và cộng đồng.
Nếu được triển khai thực chất, cách làm này không chỉ tạo nên sự phong phú cho Ngày hội mà còn góp phần hình thành hệ thống sản phẩm văn hóa đặc trưng ở từng địa phương. Từ đó, những giá trị tưởng chừng chỉ tồn tại trong ký ức, tập quán hay sinh hoạt cộng đồng có thể được chuyển hóa thành sản phẩm du lịch, dịch vụ trải nghiệm và nguồn lực phát triển kinh tế địa phương.
Đặc biệt, việc kết nối sản phẩm OCOP, thủ công truyền thống và hoạt động quảng bá du lịch trong cùng một không gian văn hóa sẽ mở thêm cơ hội cho các cơ sở sản xuất, hợp tác xã, nghệ nhân và doanh nghiệp tiếp cận thị trường. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và khai thác hiệu quả các nguồn lực bản địa.
Để văn hóa thực sự trở thành sức mạnh nội sinh
Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa, được khẳng định tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất năm 1946, đến nay vẫn mang nguyên giá trị. Quan điểm “Văn hóa soi đường cho quốc dân đi” không chỉ nhấn mạnh vai trò định hướng của văn hóa đối với đời sống xã hội mà còn đặt ra yêu cầu phải xây dựng nền văn hóa thực sự trở thành nền tảng và động lực cho sự phát triển đất nước.
Nghệ thuật múa truyền thống Khmer – nét đẹp văn hóa đặc sắc góp phần làm phong phú bản sắc văn hóa đa dân tộc của An Giang.
Kỷ niệm 80 năm sự kiện lịch sử này, Ngày hội Văn hóa Việt Nam lần thứ nhất càng có ý nghĩa trong việc khơi dậy trách nhiệm bảo tồn bản sắc, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và phát huy sức mạnh văn hóa trong giai đoạn phát triển mới.
Đối với An Giang, cơ hội đăng cai không chỉ nằm ở khả năng tổ chức một sự kiện quy mô quốc gia, mà quan trọng hơn là tạo được dấu ấn lâu dài sau ngày hội. Điều đó đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ngành, địa phương; sự tham gia tích cực của doanh nghiệp, nghệ nhân, tổ chức văn hóa và đặc biệt là người dân – những chủ thể trực tiếp nắm giữ, thực hành và trao truyền các giá trị di sản.
Cùng với quảng bá, địa phương cần chú trọng bảo vệ không gian văn hóa, gìn giữ môi trường sinh thái tại các điểm di sản, kiểm soát những tác động tiêu cực của hoạt động thương mại hóa và bảo đảm tính nguyên bản của các giá trị truyền thống. Phát triển kinh tế từ văn hóa phải đi cùng trách nhiệm bảo tồn, không đánh đổi bản sắc và môi trường lấy lợi ích ngắn hạn.
Một sự kiện văn hóa thành công không chỉ được đo bằng quy mô, số lượng chương trình hay lượng khách tham dự, mà còn bằng khả năng tạo chuyển biến trong nhận thức cộng đồng, mở rộng cơ hội sinh kế và hình thành những mô hình phát huy di sản hiệu quả.
Với lợi thế về lịch sử, văn hóa, con người và không gian du lịch đa dạng, An Giang có cơ sở để biến Ngày hội Văn hóa Việt Nam lần thứ nhất thành điểm khởi đầu cho những kết nối sâu rộng hơn giữa bảo tồn di sản, phát triển du lịch và kinh tế địa phương.
Từ điểm hẹn văn hóa trong tháng 11, điều cần hướng tới là một chiến lược dài hạn, trong đó bản sắc không chỉ được tôn vinh mà còn được gìn giữ, trao truyền và chuyển hóa thành giá trị phát triển. Bởi suy cho cùng, sức mạnh của một vùng đất không chỉ nằm ở tiềm lực kinh tế hay hệ thống hạ tầng, mà còn được tạo nên từ chiều sâu văn hóa, bản lĩnh cộng đồng và khả năng gìn giữ những giá trị làm nên bản sắc riêng.
Thanh Xuân
