Thiết lập phân hạng pháp lý cho tài chính xanh và ESG: Từ Quyết định của Chính phủ đến chiến lược hành động của Hà Nội
Hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn
Phó Chủ tịch UBND Thành phố Bùi Duy Cường vừa ký ban hành Công văn số 6035/UBND-NNMT ngày 30/10/2026 về việc triển khai thực hiện Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg ngày 17/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ về “Hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị”.
Theo đó, UBND Thành phố yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, UBND cấp xã tổ chức tuyên truyền, phổ biến nội dung Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg; hướng dẫn thực hiện các quy định thuộc phạm vi quản lý nhà nước về môi trường, nông nghiệp đối với tiêu chí về các dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường.
Sở Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp danh mục các dự án thuộc phạm vi Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo quy định; phối hợp với các cơ quan liên quan cập nhật thông tin về dự án theo quy định; tham mưu UBND Thành phố công bố định kỳ vào ngày 30/6 và ngày 31/12 hằng năm trên Cổng thông tin điện tử của Thành phố danh sách dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị.
Bên cạnh đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì thực hiện kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm đối với hoạt động xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn của tổ chức đánh giá độc lập thuộc lĩnh vực quản lý về nông nghiệp, môi trường; kiểm tra, giám sát việc duy trì tiêu chí đối với dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn theo chức năng quản lý về nông nghiệp và môi trường theo quy định.
Sở Tài chính được giao chủ trì cập nhật kết nối liên thông dữ liệu các dự án vào hệ thống dữ liệu quản lý về đầu tư theo quy định của pháp luật; thực hiện nội dung áp dụng khung tiêu chuẩn quản trị; xem xét về nguồn lực tài chính, khả năng cân đối ngân sách nhà nước theo phân cấp và các cơ chế huy động nguồn lực tài chính khác theo quy định của pháp luật để thực hiện các chương trình, dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và các hoạt động có liên quan.
Sở Tài chính cũng được giao nhiệm vụ phối hợp với các cơ quan có liên quan tham gia ý kiến về cơ chế, chính sách tài chính, ngân sách và các nguồn lực hỗ trợ đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo quy định của pháp luật; thực hiện kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm đối với hoạt động xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn của tổ chức đánh giá độc lập được thực hiện theo quy định của pháp luật về kiểm tra kiểm toán xử lý vi phạm hành chính và pháp luật có liên quan theo chức năng nhiệm vụ được giao; kiểm tra, giám sát việc duy trì tiêu chí đối với dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn theo chức năng nhiệm vụ được giao.
Sở Công Thương chủ trì triển khai thực hiện Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg đối với các dự án thuộc lĩnh vực năng lượng; công nghiệp chế biến, chế tạo và các lĩnh vực khác thuộc phạm vi quản lý; hướng dẫn, tuyên truyền cho các tổ chức, cá nhân trong việc sản xuất, năng lượng, công nghiệp, thương mại, dịch vụ theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và phát triển bền vững.
Sở Công Thương được yêu cầu cung cấp thông tin, theo dõi, hướng dẫn đánh giá về nội dung liên quan đến tiêu chí dự án về năng lượng; công nghiệp chế biến, chế tạo; dự án cộng sinh công nghiệp, liên kết tuần hoàn thuộc lĩnh vực quản lý chuyên ngành; thực hiện kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm đối với hoạt động xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn của tổ chức đánh giá độc lập được thực hiện theo quy định của pháp luật về kiểm tra, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, xử lý vi phạm hành chính và pháp luật có liên quan theo lĩnh vực quản lý; kiểm tra giám sát việc duy trì tiêu chí đối với dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn theo chức năng quản lý về năng lượng; công nghiệp chế biến, chế tạo theo quy định.
Sở Xây dựng triển khai thực hiện Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg đối với các dự án thuộc lĩnh vực xây dựng, phát triển đô thị, hạ tầng kỹ thuật, giao thông và các lĩnh vực khác thuộc phạm vi quản lý; hướng dẫn, tuyên truyền cho các tổ chức, cá nhân trong việc sử dụng vật liệu, công nghệ và giải pháp xây dựng theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và phát triển bền vững.
Cung cấp thông tin, theo dõi, hướng dẫn đánh giá về các nội dung liên quan đến tiêu chí dự án xanh, dự án tuần hoàn liên quan đến lĩnh vực giao thông, xây dựng thuộc lĩnh vực quản lý; thực hiện kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm đối với hoạt động xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn của tổ chức đánh giá độc lập được thực hiện theo quy định của pháp luật về kiểm tra, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, xử lý vi phạm hành chính và pháp luật có liên quan theo lĩnh vực quản lý; kiểm tra giám sát việc duy trì tiêu chí đối với dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn theo chức năng quản lý về xây dựng, phát triển đô thị, hạ tầng kỹ thuật, giao thông theo quy định.
Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ sạch, công nghệ tiết kiệm năng lượng và các giải pháp phục vụ kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh; phối hợp kiểm tra, giám sát việc duy trì các tiêu chí có liên quan đối với các dự án thuộc lĩnh vực quản lý khi có yêu cầu hoặc theo kế hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt; thực hiện kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm đối với hoạt động xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn của tổ chức đánh giá độc lập được thực hiện theo quy định của pháp luật về kiểm tra, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, xử lý vi phạm hành chính và pháp luật có liên quan theo lĩnh vực quản lý; kiểm tra giám sát việc duy trì tiêu chí đối với dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn theo chức năng quản lý về khoa học công nghệ theo quy định.
Cung cấp thông tin, theo dõi, hướng dẫn đánh giá về nội dung liên quan đến tiêu chí dự án về năng lượng; công nghiệp chế biến, chế tạo; dự án cộng sinh công nghiệp, liên kết tuần hoàn thuộc lĩnh vực quản lý chuyên ngành. Thực hiện kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm đối với hoạt động xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn của tổ chức đánh giá độc lập được thực hiện theo quy định của pháp luật về kiểm tra, chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, xử lý vi phạm hành chính và pháp luật có liên quan theo lĩnh vực quản lý; kiểm tra giám sát việc duy trì tiêu chí đối với dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn theo chức năng quản lý về năng lượng; công nghiệp chế biến, chế tạo theo quy định.
UBND các xã, phường tổ chức tuyên truyền, phổ biến Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg đến doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và các tổ chức có liên quan trên địa bàn. Phối hợp với các sở, ngành Thành phố trong việc rà soát, theo dõi tình hình thực hiện các dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị trên địa bàn. Kịp thời cung cấp thông tin, phối hợp kiểm tra, giám sát khi có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Lời giải thể chế cho bài toán phân hạng xanh
Trước đó, ngày 17/9/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ký ban hành Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg quy định về hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn Môi trường – Xã hội – Quản trị (ESG). Lần đầu tiên, một hệ thống tiêu chí định lượng chuẩn hóa và cơ chế xác thực độc lập cho tài chính xanh, kinh tế tuần hoàn được pháp lý hóa đồng bộ, tạo hành lang minh bạch cho các chính sách ưu đãi tài chính, hỗ trợ lãi suất của Nhà nước và dòng vốn tư nhân.
Quyết định 46 đã chuẩn hóa khái niệm và định lượng kỹ thuật đối với Dự án xanh (thuộc 7 lĩnh vực: Năng lượng; Giao thông vận tải; Xây dựng; Tài nguyên nước; Nông – Lâm – Thủy sản và Bảo tồn đa dạng sinh học; Công nghiệp chế biến chế tạo; Dịch vụ môi trường); Dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn (bao gồm 4 nhóm: Thiết kế – Sản xuất tuần hoàn; Sử dụng tuần hoàn; Phục hồi tài nguyên; Cộng sinh công nghiệp – Liên kết tuần hoàn) và Khung tiêu chuẩn ESG (kết hợp giữa Tiêu chí Tuân thủ Pháp luật và Tiêu chí Tự nguyện Tuân thủ, định hướng lộ trình công bố thông tin minh bạch theo chuẩn mực quốc tế).
Sự ra đời của bộ chuẩn mực này tạo căn cứ pháp lý để các tổ chức tín dụng, Quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách và cơ quan nhà nước thực hiện chính sách hỗ trợ lãi suất của Nhà nước cho khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.
Theo nội dung Quyết định 46/2026/QĐ-TTg, Quyết định này đã cấu trúc hệ thống tiêu chuẩn xanh dựa trên các quy luật vận hành của thị trường tài chính và quản trị doanh nghiệp hiện đại.
Cụ thể, Phụ lục I của Quyết định 46 đưa ra các thước đo định lượng cụ thể, giúp cắt giảm chi phí đánh giá cho các bên. Đối với lĩnh vực năng lượng tái tạo, Quyết định yêu cầu tế bào quang điện đạt chuẩn hiệu suất nối lưới; các dự án nhiệt/làm mát phải kiểm soát chặt chẽ chỉ số tiềm năng làm nóng lên toàn cầu và suy giảm ô-zôn của môi chất lạnh.
Ở lĩnh vực giao thông sạch, Quyết định giới hạn phương tiện sử dụng thuần điện, năng lượng xanh hoặc nhiên liệu carbon thấp; cơ sở hạ tầng sạc/nạp năng lượng gắn với lộ trình chuyển đổi phát thải ròng bằng “0”. Tại lĩnh vực xây dựng xanh, Chính phủ yêu cầu bắt buộc đạt chứng nhận Công trình xanh và lồng ghép chỉ tiêu giảm phát thải khí nhà kính. Trong lĩnh vực tài nguyên nước & dịch vụ môi trường, Chính phủ quy định nước thải đô thị, nước thải công nghiệp sau xử lý phải xả thải đạt Cột A của QCVN 40:2025/BTNMT và QCVN 14:2025/BTNMT; thất thoát nước sinh hoạt đối với dự án cấp nước mới phải nhỏ hơn hoặc bằng 15%.
Phụ lục II của Quyết định 46 đã xác định 4 nhóm mô hình kinh tế tuần hoàn và thước đo chuỗi 3R.
Đối với nhóm Dự án Thiết kế – Sản xuất tuần hoàn, Quyết định 46 yêu cầu giảm tối đa vật liệu nguyên sinh, áp dụng thiết kế sinh thái (ISO 14006). Dự án trồng trọt tuần hoàn phải thu gom trên 50% phụ phẩm (riêng rơm rạ phải đạt trên 80%), giảm 30% phân hóa học/thuốc BVTV. Dự án chăn nuôi tuần hoàn phải tuần hoàn trên 70% nước thải, tái chế trên 90% chất thải rắn, giảm ít nhất 30% khí metan.
Đối với nhóm Dự án Sử dụng tuần hoàn, Chính phủ yêu cầu kéo dài vòng đời sản phẩm thông qua sửa chữa, tân trang, nâng cấp. Dự án cải tạo công trình cũ phải giữ lại tối thiểu 50% diện tích sàn gốc, tái chế tối thiểu 70% rác thải xây dựng. Dự án áp dụng mô hình đặt cọc – hoàn trả bao bì đồ uống phải đạt tỷ lệ thu hồi tối thiểu 76% trong năm đầu và trên 85% từ năm thứ 3 trở đi.
Đối với nhóm Dự án Phục hồi tài nguyên, Quyết định 46 yêu cầu tập trung thu gom, tái chế và biến chất thải/phụ phẩm thành nguyên liệu, sản phẩm hữu ích thông qua các nhóm dự án như: Phụ phẩm sinh khối; Sản phẩm, bao bì công nghiệp (theo nghĩa vụ EPR); Phế liệu xây dựng và giao thông; Nước thải và tài nguyên nước…
Đối với nhóm Dự án Cộng sinh công nghiệp và Đô thị tuần hoàn, Chính phủ yêu cầu tối ưu hóa việc trao đổi năng lượng, nước, phụ phẩm giữa các nhà máy trong Khu công nghiệp sinh thái hoặc quy hoạch phân loại đô thị xanh.
Để bảo đảm tính khách quan, Quyết định 46 đưa ra cơ chế xác thực hai lớp (Điều 4, Điều 5, Phụ lục VI & VII): Lớp 1 – Tổ chức đánh giá độc lập; và Lớp 2 – Áp dụng Khung ESG phân tầng theo quy mô doanh nghiệp. Cơ chế phân tầng này giải quyết triệt để rào cản chi phí tuân thủ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), giúp mọi quy mô kinh tế đều có thể tiếp cận chính sách tài chính xanh một cách công bằng.
Có thể thấy, việc Hà Nội ban hành Công văn số 6035/UBND-NNMT triển khai thực hiện Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã đặt những viên gạch thể chế vững chắc cho tiến trình xanh hóa nền kinh tế Thủ đô. Chính phủ định lượng hóa các tiêu chí xanh, pháp lý hóa chuỗi kinh tế tuần hoàn 3R, phân tầng nghĩa vụ ESG và thiết lập cơ chế xác thực độc lập; Hà Nội cụ thể hóa chủ trương ấy để giải quyết triệt để các thách thức môi trường đô thị, hướng tới xây dựng một Thủ đô phát triển bền vững.
Khánh Linh
