Phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã tại Hà Nội: Bứt phá bằng mô hình Xanh – Số – Tuần hoàn
Phấn đấu thành lập mới từ 150 HTX
Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Xuân Lưu vừa ký ban hành Kế hoạch số 385/KH-UBND ngày 03/10/2026 về phát triển kinh tế tập thể (KTTT), hợp tác xã (HTX) thành phố Hà Nội năm 2027.
Mục tiêu tổng quát của Kế hoạch là tiếp tục phát triển KTTT, HTX gắn với chuỗi giá trị sản phẩm, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; phát huy nội lực, nâng cao năng lực tổ chức sản xuất, kinh doanh, cung ứng dịch vụ của HTX; nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các tổ chức KTTT, HTX; tập trung củng cố, tổ chức lại các HTX hoạt động quy mô nhỏ, hiệu quả thấp nhưng còn khả năng phát triển theo hướng hợp nhất, sáp nhập, hình thành các HTX có quy mô phù hợp, quản trị hiệu quả, hoạt động đa ngành, đa dịch vụ; nhất là đối với HTX nông nghiệp, gắn hoạt động sản xuất với phát triển kinh tế nông nghiệp, liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ sản phẩm và xây dựng chuỗi giá trị.
Hà Nội phấn đấu thành lập mới từ 150 HTX, Liên hiệp HTX trở lên. 100% số HTX, Quỹ Tín dụng nhân dân, Liên hiệp HTX hoạt động theo quy định của Luật HTX năm 2023; xử lý dứt điểm các HTX đã ngừng hoạt động và các HTX chưa chuyển đổi, tổ chức lại theo Luật HTX năm 2023; củng cố phát triển HTX theo hướng hợp nhất, sáp nhập tại 20 xã sau khi sắp xếp lại địa giới hành chính; củng cố HTX, Liên hiệp HTX đang hoạt động kém hiệu quả hoặc có nhu cầu phát triển mở rộng; hoàn thiện và nhân rộng từ 6 mô hình HTX kiểu mới hiệu quả trở lên; có 50 mô hình HTX nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, có sản phẩm gắn với chuỗi giá trị, phát triển bền vững. Doanh thu bình quân của HTX đạt 3.800 triệu đồng/năm.
Về nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, Thành phố yêu cầu các sở, ban, ngành, tổ chức chính trị – xã hội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội, Liên minh HTX, UBND các phường, xã tuyên truyền về mô hình HTX hoạt động có hiệu quả, nêu gương tập thể, cá nhân đạt thành tích cao trong lao động sản xuất; xây dựng nội dung, phương pháp tuyên truyền phù hợp, khuyến khích tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác tuyên truyền.
Hà Nội định hướng phát triển KTTT, HTX theo mô hình xanh – số – tuần hoàn, tăng cường liên kết với doanh nghiệp về chuyển đổi số HTX; triển khai các nhiệm vụ hỗ trợ HTX ứng dụng công nghệ số trong quản trị, kế toán – tài chính, truy xuất nguồn gốc, xúc tiến thương mại điện tử; từng bước hình thành HTX số; ưu tiên lồng ghép các nhiệm vụ hỗ trợ chuyển đổi số HTX trong các chương trình, đề án, nhiệm vụ chi thường xuyên năm 2027 theo đúng quy định.
Căn cứ các chương trình, đề án, quyết định của UBND Thành phố đã ban hành chủ động triển khai công tác đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực, trình độ của cán bộ quản lý nhà nước phụ trách KTTT, HTX; nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ quản lý HTX và thành viên HTX.
Bên cạnh đó, Thành phố giao Sở Tài chính nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách hỗ trợ phù hợp với khu vực KTTT, HTX của Thành phố để thúc đẩy liên kết HTX – doanh nghiệp, hỗ trợ chuyển đổi số HTX theo định hướng của Trung ương.
Sở Nông nghiệp và Môi trường triển khai các cơ chế, chính sách hỗ trợ HTX nông nghiệp trong việc giao đất, cho thuê đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản khác gắn liền trên đất…
Sở Công Thương xây dựng kế hoạch khuyến công, hoạt động xúc tiến thương mại hàng năm, trong đó quan tâm hỗ trợ cho các HTX tham gia vào các chương trình khuyến công, xúc tiến thương mại của Thành phố.
Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức đặt hàng, xác định, tuyển chọn các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và công nghệ nhằm thúc đẩy phát triển KTTT, HTX; hỗ trợ HTX tiếp cận chuyển đổi số; hỗ trợ xác lập quyền sở hữu trí tuệ cho các sản phẩm, dịch vụ của HTX, triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ để xây dựng và đăng ký nhãn hiệu tập thể cho các HTX; chủ động giới thiệu, chuyển giao ứng dụng khoa học công nghệ tiên tiến, giúp nâng cao năng suất lao động, chất lượng hàng hóa, dịch vụ.
UBND các phường, xã tổ chức quán triệt, phổ biến tuyên truyền các văn bản, chỉ đạo, hướng dẫn của Trung ương và Thành phố về phát triển KTTT, HTX trong cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân.
Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội, xã hội – nghề nghiệp phối hợp tổ chức vận động, phát triển các loại hình KTTT, HTX; phát động những phong trào thi đua, xây dựng và nhân rộng các mô hình HTX hoạt động hiệu quả trong tổ chức hội, đoàn thể.
Liên minh HTX Thành phố nâng cao năng lực hoạt động, chủ động thực hiện tốt hơn vai trò là tổ chức đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức KTTT, HTX, giữ vai trò nòng cốt và thúc đẩy phát triển KTTT, HTX, làm cầu nối giữa Đảng và Nhà nước với thành phần KTTT, HTX. Đặc biệt, tuyên truyền trên hệ thống đài truyền thanh xã, phường, Cổng/Trang thông tin điện tử và các nền tảng thông tin của địa phương. Qua đó, giới thiệu các HTX, các sản phẩm OCOP của HTX, các mô hình HTX hoạt động hiệu quả; xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu hàng hóa, chứng nhận chất lượng sản phẩm theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, Hữu cơ, sản phẩm OCOP…; xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm; liên doanh, liên kết, xây dựng các mô hình Liên hiệp HTX và các mô hình HTX kiểu mới hoạt động hiệu quả; tạo điều kiện cho các HTX tham gia các chương trình, dự án phát triển kinh tế – xã hội địa phương.
Cụ thể hóa tinh thần Đại hội VII Liên minh Hợp tác xã Việt Nam
Trong cấu trúc nền kinh tế Thủ đô, khu vực KTTT, nòng cốt là các HTX, giữ vị trí nền tảng đặc biệt quan trọng, gắn liền với quản trị tài nguyên, đất đai, môi trường sinh thái nông thôn và chuỗi cung ứng nông sản – thực phẩm an toàn. Kế hoạch số 385/KH-UBND không chỉ đặt ra các mục tiêu phát triển định lượng mà còn xác định rõ định hướng phát triển KTTT, HTX gắn với chuỗi giá trị sản phẩm, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Định hướng này là sự cụ thể hóa tinh thần từ Đại hội Đại biểu toàn quốc Liên minh HTX Việt Nam lần thứ VII (nhiệm kỳ 2026-2031) diễn ra cuối tháng 8/2026 vừa qua.
Đại hội VII Liên minh HTX Việt Nam diễn ra trong thời điểm đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình. Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII và Luật Hợp tác xã năm 2023 đã khẳng định KTTT là thành phần kinh tế quan trọng, cần được củng cố và đổi mới toàn diện. Đại hội VII tập trung định hướng khu vực HTX trở thành hạt nhân tổ chức lại sản xuất ở cơ sở, chuyển mạnh từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, từ hỗ trợ an sinh xã hội sang đầu tư phát triển chuỗi giá trị đa tầng, tích hợp sinh thái và xanh hóa mọi khâu vận hành.
Tại Đại hội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, HTX nông nghiệp (HTXNN) là thiết chế trung tâm để thực hiện Nghị quyết 19-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và Nghị quyết 20-NQ/TW về KTTT. Tính đến hết tháng 4/2026, cả nước có khoảng 23.289 HTXNN (chiếm 65% tổng số HTX cả nước). Trong đó, có trên 2.600 HTX ứng dụng công nghệ cao, 2.573 HTX là chủ thể OCOP và gần 4.700 HTX tham gia liên kết chuỗi giá trị theo Nghị định 98/2018/NĐ-CP. Tính đến tháng 12/2025, cả nước đã phê duyệt 2.938 dự án liên kết với sự chủ trì của 2.331 HTX.
Cũng theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, HTXNN giữ vai trò nòng cốt trong các chương trình chiến lược quốc gia như Đề án phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng đồng bằng sông Cửu Long. HTX hướng dẫn nông dân giảm lượng giống, giảm phân hóa hóa học, tiết kiệm nước tưới và tái sử dụng phụ phẩm. Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, khi thị trường carbon nông nghiệp hình thành, HTX sẽ là đầu mối đo lường, xác nhận và chi trả tín chỉ carbon, giúp nông dân vừa bán nông sản vừa bán giá trị môi trường đi kèm.
Bộ này cũng đề xuất chuyển mạnh từ tư duy “hỗ trợ an sinh” sang “đầu tư phát triển”; khuyến khích phát triển HTX quy mô lớn, đa chức năng, gắn với vùng nguyên liệu tập trung liên xã/liên huyện.
Trong khi đó, tham luận của Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đi thẳng vào “nghịch lý nguồn lực”: Nguồn lực nhà nước hỗ trợ không ít nhưng còn phân tán, dàn trải, “lồng ghép cơ học” giữa các chương trình (Nông thôn mới, Giảm nghèo, Vùng dân tộc thiểu số, Khuyến nông, OCOP, Nghị định 98…).
Theo Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, tính đến tháng 12/2025, ngân sách nhà nước hỗ trợ 3.186 tỷ đồng cho các dự án liên kết nhưng đã huy động được tới 79,1% nguồn vốn đối ứng từ doanh nghiệp, HTX và người dân. Điều này chứng minh đầu tư công hoàn toàn có thể làm “vốn mồi” nếu có cơ chế liên kết đúng đắn.
Cục này đề xuất xây dựng các “Gói đầu tư tích hợp” cho từng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, trong đó, lồng ghép đồng thời hạ tầng giao thông, thủy lợi thông minh, kho lạnh, trung tâm sơ chế, chuyển đổi số, tài chính tín dụng và đào tạo nhân lực. HTX phải được đặt làm hạt nhân tổ chức sản xuất và trung tâm hấp thụ nguồn lực đầu tư.
Tại Đại hội, Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam (Co-opBank) khẳng định vai trò ngân hàng đầu mối liên kết hệ thống gần 1.200 Quỹ Tín dụng nhân dân (QTDND) tại 31/34 tỉnh, thành. Đến 31/3/2026, tổng tài sản Co-opBank đạt trên 62.000 tỷ đồng (dư nợ cho vay gần 47.000 tỷ đồng); tổng tài sản hệ thống QTDND đạt gần 204.000 tỷ đồng (dư nợ cho vay hơn 147.000 tỷ đồng), phục vụ gần 2 triệu thành viên.
Co-opBank 4 nhóm giải pháp thúc đẩy nguồn vốn: Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu chung giữa Co-opBank và Liên minh HTX Việt Nam để đánh giá, xếp hạng tín nhiệm HTX, rút ngắn thời gian thẩm định, giúp HTX không có tài sản thế chấp truyền thống vẫn tiếp cận được vốn; Phát triển các sản phẩm tín dụng và dịch vụ tài chính số riêng biệt cho các HTX tham gia kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh; Phối hợp đào tạo, tư vấn quản trị tài chính, giúp HTX “đủ năng lực sử dụng vốn hiệu quả”; Tăng cường vai trò tuyên truyền, vận động thành viên QTDND và tham gia tái cơ cấu các QTDND yếu kém.
Có thể thấy, Kế hoạch số 385/KH-UBND của UBND Thành phố Hà Nội chính là bước đi nhằm cụ thể hóa các định hướng chiến lược từ các Bộ, ngành Trung ương. Phát triển KTTT, HTX không đơn thuần là giải pháp gom tụ sản xuất mang tính ngắn hạn, mà là thiết chế phát triển mang ý nghĩa kinh tế, xã hội, môi trường. Với tầm nhìn chiến lược, tư duy kinh tế môi trường và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, khu vực KTTT và HTX tại Hà Nội được kỳ vọng sẽ bứt phá mạnh mẽ năm 2027, trở thành hình mẫu quốc gia về Nông nghiệp sinh thái – Nông thôn hiện đại – Nông dân văn minh.
Phúc Lâm
