Mua hàng qua livestream sao cho an tâm khi Luật Thương mại điện tử mới siết chặt người bán
Luật mới nói gì về người bán livestream
Theo Luật Thương mại điện tử được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, hoạt động bán hàng qua livestream lần đầu được đưa vào khuôn khổ cụ thể.
Người bán và người thực hiện livestream phải định danh, xác thực điện tử trước khi lên sóng, nghĩa là danh tính được gắn với tài khoản thật, hạn chế tình trạng nick ảo bán xong rồi biến mất. Người livestream còn phải cung cấp được giấy tờ chứng minh điều kiện kinh doanh và chất lượng sản phẩm đối với những mặt hàng có yêu cầu riêng.
Cùng với luật, Chính phủ ban hành Nghị định 248/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành, trong đó yêu cầu nền tảng phải công khai quy chế hoạt động livestream và gỡ bỏ thông tin sản phẩm vi phạm trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu từ cơ quan có thẩm quyền. Nói ngắn gọn, người bán khó ẩn danh hơn, còn sàn phải chịu trách nhiệm nhiều hơn với những gì diễn ra trên nền tảng của mình. Đây là lớp bảo vệ mới cho người mua, nhưng luật chỉ phát huy tác dụng khi người tiêu dùng cũng biết tự bảo vệ.
Vì sao livestream vẫn tiềm ẩn rủi ro
Dù khung pháp lý đã chặt hơn, đặc thù của livestream vẫn đặt người mua vào thế dễ ra quyết định vội. Không khí phiên live được dựng để tạo cảm giác khan hiếm và gấp gáp, khiến nhiều chị em “chốt đơn” theo cảm xúc rồi mới băn khoăn. Sản phẩm xuất hiện thoáng qua trên màn hình, khó kiểm tra kỹ chất liệu, hạn sử dụng hay thành phần như khi cầm trực tiếp.
Một số phiên live còn trộn lẫn hàng chính hãng với hàng trôi nổi, hoặc thổi phồng công dụng của mỹ phẩm, thực phẩm chức năng vượt xa sự thật.
Rắc rối thường chỉ lộ ra sau khi nhận hàng, khi món đồ không giống livestream, sai màu, sai kích cỡ, hoặc thiếu tem nhãn. Lúc này, nếu người bán không minh bạch chính sách đổi trả từ đầu, người mua rất dễ rơi vào cảnh “tiền mất, bực mình mang”.
Năm thói quen giúp mua livestream an tâm
Điều đáng mừng là phần lớn rủi ro có thể phòng được bằng vài thói quen đơn giản.
Thứ nhất, hãy ưu tiên các gian hàng chính hãng hoặc người bán đã được sàn gắn dấu xác thực, thay vì mua theo một tài khoản cá nhân lạ chỉ vì giá rẻ bất ngờ.
Thứ hai, trước khi chuyển tiền, nên kiểm tra tên shop, đánh giá của người mua trước và chính sách đổi trả được niêm yết công khai trên gian hàng, không chỉ nghe lời người live cam kết bằng miệng.
Thứ ba, nên thanh toán qua cổng chính thức của sàn hoặc chọn hình thức kiểm tra hàng khi nhận, tuyệt đối cảnh giác với yêu cầu chuyển khoản đặt cọc ra ngoài sàn, vì khi giao dịch rời khỏi nền tảng, mọi cơ chế bảo vệ gần như không còn.
Thứ tư, hãy lưu lại bằng chứng gồm ảnh chụp màn hình phiên live, mô tả sản phẩm, tin nhắn trao đổi và hóa đơn, để làm căn cứ nếu phải khiếu nại.
Thứ năm, với mỹ phẩm và thực phẩm chức năng, cần nhớ không có sản phẩm nào chữa bách bệnh, mọi lời quảng cáo kiểu “uống vào khỏi ngay” đều là dấu hiệu cần dừng lại.
Checklist mua hàng livestream an toàn
Khi quyền lợi bị xâm phạm
Nếu mua phải hàng sai mô tả hoặc bị từ chối đổi trả vô lý, người tiêu dùng không hề đơn độc. Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023 ghi nhận quyền được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, quyền được an toàn và quyền khiếu nại, yêu cầu bồi thường khi bị xâm phạm. Người mua có thể phản ánh trực tiếp với sàn, gửi khiếu nại tới tổng đài tư vấn, hỗ trợ người tiêu dùng 1800.6838 của Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, hoặc trình báo cơ quan chức năng khi có dấu hiệu lừa đảo.
Luật mới mang lại hành lang an toàn hơn cho một hình thức mua sắm đang rất phổ biến trong các gia đình. Nhưng tấm khiên vững nhất vẫn là sự tỉnh táo của chính người mua, chậm lại một nhịp trước khi chốt đơn, để mỗi phiên livestream là niềm vui mua sắm chứ không phải nỗi lo sau đó.
