Hà Tĩnh chủ động tạo lập hơn 9.300 ha quỹ đất tránh lãng phí nguồn lực hướng tới phát triển bền vững
Quy hoạch khai thác hơn 9.300 ha đất tại các khu kinh tế, khu công nghiệp
Việc chủ động tạo lập quỹ đất, hoàn thiện các thủ tục pháp lý và đầu tư hạ tầng đồng bộ đang được Hà Tĩnh xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển các khu kinh tế (KKT), khu công nghiệp (KCN) trên địa bàn. Đây không chỉ là bước chuẩn bị mặt bằng để thu hút các dự án đầu tư mà còn đặt ra yêu cầu sử dụng đất đúng quy hoạch, đúng mục đích, phù hợp với nhu cầu thực tế, hạn chế tình trạng đầu tư dàn trải và lãng phí nguồn lực.
Ngày 10/11/2026, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Hà Tĩnh ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án Phát triển quỹ đất tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2026–2030 trên địa bàn các KKT, KCN. Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở Quyết định số 1926/QĐ-UBND ngày 29/7/2026 của UBND tỉnh về phê duyệt Đề án và Kế hoạch số 788/KH-UBND ngày 02/11/2026 của UBND tỉnh về thực hiện Đề án.
Mục tiêu trọng tâm là triển khai hiệu quả các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao; chủ động chuẩn bị quỹ đất sạch, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và pháp lý, đáp ứng kịp thời nhu cầu mở rộng, thu hút các dự án vào KKT, KCN. Cùng với đất phục vụ sản xuất công nghiệp, năng lượng, thương mại – dịch vụ, logistics và cảng biển, kế hoạch còn chú trọng quỹ đất dành cho hạ tầng xã hội, nhà ở công nhân, nhà ở cho thuê và tái định cư phục vụ công tác giải phóng mặt bằng.
Theo kế hoạch, giai đoạn 2026–2030, đối với quỹ đất thuộc KKT ngoài các KCN, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh tập trung rà soát, hoàn thiện thủ tục và tổ chức khai thác tổng quỹ đất quy mô khoảng 4.573,94 ha. Trong đó, có 18 dự án chuyển tiếp từ giai đoạn trước và quý I/2026 với quy mô 1.451,14 ha; quỹ đất dự kiến khai thác mới giai đoạn 2026–2030 khoảng 2.565,50 ha, cùng quỹ đất tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng các dự án trong KKT, KCN.
Đáng chú ý, trong cơ cấu quỹ đất khai thác mới tại KKT, kế hoạch xác định khoảng 949,50 ha dành cho thương mại – dịch vụ, logistics, cảng biển; 1.313 ha đất cơ sở sản xuất phi nông nghiệp, năng lượng và 303 ha đất khu đô thị hỗn hợp. Trong diện tích đất đô thị hỗn hợp này có khoảng 100,99 ha đất ở và 202,01 ha đất hỗn hợp khác tại các phường Sông Trí, Vũng Áng và Hải Ninh.
Bản đồ Điều chỉnh Quy hoạch chung Khu kinh tế Vũng Áng, tỉnh Hà Tĩnh đến năm 2050.
Đối với quỹ đất các KCN, tổng quy mô theo lộ trình kế hoạch khoảng 4.728,15 ha. Nhiệm vụ đặt ra là tập trung giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục đất đai và thu hút đầu tư hạ tầng đối với các KCN chuyển tiếp, mở rộng và quy hoạch mới. Trong đó, có phần diện tích còn lại của KCN Vinhomes Vũng Áng mở rộng, KCN Gia Lách mở rộng và việc triển khai 12 KCN mới trên địa bàn tỉnh.
Các con số trên cho thấy quy mô lớn của nhiệm vụ tạo lập quỹ đất trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, kế hoạch không đặt vấn đề phát triển quỹ đất theo hướng mở rộng bằng mọi giá. Việc triển khai phải bám sát Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Hà Tĩnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050; quy hoạch chung xây dựng KKT Vũng Áng, KKT cửa khẩu quốc tế Cầu Treo và quy hoạch phân khu xây dựng các KCN. Đồng thời, phải bảo đảm thống nhất với chỉ tiêu sử dụng đất đến năm 2030 đã được phân bổ.
Một yêu cầu đáng chú ý là lộ trình tạo lập quỹ đất phải gắn chặt với tiến độ thu hút các dự án đầu tư chiến lược, có tính chủ động, linh hoạt và phù hợp với nhu cầu thực tế cũng như năng lực triển khai của từng dự án. Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh nhấn mạnh việc tránh đầu tư dàn trải, gây lãng phí nguồn lực.
Đây là nguyên tắc quan trọng trong quá trình tổ chức thực hiện. Quỹ đất chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuẩn bị đúng thời điểm, đúng vị trí, có mục đích sử dụng rõ ràng và đáp ứng nhu cầu của dự án. Việc đầu tư hạ tầng, giải phóng mặt bằng cần được tính toán theo tiến độ cụ thể, hạn chế tình trạng tạo lập mặt bằng nhưng chậm đưa vào khai thác hoặc sử dụng không đúng định hướng quy hoạch.
Gắn phát triển quỹ đất với hạ tầng sản xuất và dịch vụ
Trong danh mục và lộ trình phát triển quỹ đất giai đoạn 2026–2030, nhiều khu vực được xác định phục vụ các ngành, lĩnh vực có vai trò quan trọng đối với định hướng phát triển của Hà Tĩnh.
Tại KKT Vũng Áng, kế hoạch dành quỹ đất cho công nghiệp, năng lượng, logistics, thương mại – dịch vụ và cảng biển. Một số dự án, khu đất cụ thể được đưa vào lộ trình triển khai như Kho LNG Bắc Trung Bộ (Kho LNG Vũng Áng) quy mô khoảng 479 ha, dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2026–2027; Nhà máy nhiệt điện LNG Vũng Áng III quy mô khoảng 67,67 ha, dự kiến hoàn thành thủ tục đất đai và bàn giao mặt bằng trong tháng 12/2026. Kế hoạch cũng đề cập Nhà máy sản xuất cánh tuabin gió Vũng Áng quy mô 26 ha, dự kiến hoàn thành thủ tục cho thuê đất trong năm 2026.
Khu kinh tế Vũng Áng quan tâm dành quỹ đất cho công nghiệp, năng lượng, logistics, thương mại – dịch vụ và cảng biển.
Giai đoạn 2028–2030, tại phường Vũng Áng dự kiến phát triển khoảng 342 ha đất công nghiệp, năng lượng sạch; tại phường Hoành Sơn có khoảng 274 ha đất phát triển công nghiệp nặng, chế biến, chế tạo sau thép. Đây là những định hướng sử dụng đất được xác định trong danh mục kèm theo kế hoạch, gắn với mục tiêu thu hút các dự án đầu tư theo từng giai đoạn.
Việc bố trí quỹ đất cho các lĩnh vực công nghiệp, năng lượng và dịch vụ cần đi cùng yêu cầu hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng kết nối và các thủ tục liên quan. Trong đó, kế hoạch đặt trọng tâm vào việc chuẩn bị quỹ đất sạch, bảo đảm đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và pháp lý trước khi thu hút, triển khai dự án.
Đối với Hà Tĩnh, phát triển các KKT, KCN không chỉ là mở rộng diện tích sản xuất mà còn liên quan đến khả năng kết nối giữa khu vực công nghiệp với hệ thống logistics, cảng biển, thương mại và dịch vụ. Khi các hạng mục được triển khai theo quy hoạch và có sự phối hợp đồng bộ, quỹ đất mới có điều kiện được khai thác hiệu quả, góp phần nâng cao khả năng thu hút đầu tư và tạo thêm động lực phát triển kinh tế – xã hội.
Đặt trong yêu cầu phát triển xanh và bền vững, việc chuẩn bị hạ tầng và hoàn thiện thủ tục dự án cần được thực hiện đồng bộ với các yêu cầu pháp lý về bảo vệ môi trường. Bởi quá trình phát triển công nghiệp, năng lượng, logistics và dịch vụ cảng biển luôn gắn với nhu cầu sử dụng đất, hạ tầng và tài nguyên. Việc thực hiện đầy đủ các thủ tục đầu tư, quy hoạch, xây dựng, bảo vệ môi trường và đất đai cũng là một trong những nội dung phối hợp mà kế hoạch yêu cầu đối với các đơn vị liên quan.
Quan tâm quỹ đất tái định cư, nhà ở công nhân và dịch vụ đô thị
Bên cạnh quỹ đất phục vụ sản xuất, kế hoạch dành sự quan tâm đáng kể đến đất tái định cư, nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê. Đây là những nội dung gắn trực tiếp với quá trình giải phóng mặt bằng, thu hút lao động và bảo đảm điều kiện sinh sống cho người dân, người lao động tại các KKT, KCN.
Theo kế hoạch, tổng quy mô các dự án hạ tầng tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng tại KKT, KCN khoảng 526,30 ha. Trong đó, mục tiêu tạo lập mới khoảng 191,50 ha đất ở, tương ứng 6.141 lô đất tái định cư. Bên cạnh đó, quỹ đất tái định cư đã có từ giai đoạn trước còn khoảng 31 ha đất ở, tương ứng 1.035 lô chưa sử dụng. Việc quản lý, bố trí hiệu quả diện tích đất này được xác định là nhiệm vụ cần thực hiện song song với triển khai các dự án mới.
Tổng nhu cầu vốn đầu tư hạ tầng các khu tái định cư theo kế hoạch khoảng 4.204,64 tỷ đồng. Đây là nguồn lực đáng kể nhằm chuẩn bị điều kiện bố trí chỗ ở cho người dân phải di dời, phục vụ tiến độ triển khai các dự án chiến lược.
Việc tạo lập quỹ đất tái định cư đi trước một bước không chỉ giúp chủ động hơn trong công tác giải phóng mặt bằng mà còn góp phần hạn chế tình trạng người dân phải chờ đợi nơi ở mới khi dự án triển khai. Tuy nhiên, hiệu quả của công tác này không chỉ nằm ở số lượng lô đất được tạo lập mà còn ở việc tổ chức thực hiện, bố trí đúng đối tượng, đúng quy định và bảo đảm hạ tầng theo yêu cầu của các dự án.
Đối với khu đô thị hỗn hợp, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh xác định khoảng 303 ha tại các phường Sông Trí, Vũng Áng và Hải Ninh để rà soát, quy hoạch chi tiết, khoanh định quỹ đất và ưu tiên thu hút đầu tư. Trong đó, trọng tâm là các dự án nhà ở xã hội, nhà lưu trú công nhân và mô hình chung cư cho thuê đồng bộ, hiện đại. Kế hoạch đặt nội dung này trong định hướng chuyển từ tư duy “sở hữu nhà ở” sang bảo đảm “quyền có chỗ ở”, đồng thời quan tâm đến nhu cầu nhà ở của lực lượng lao động tại các KKT, KCN.
Ngoài ra, danh mục còn xác định các khu đất phục vụ du lịch, dịch vụ như khu du lịch thể thao sân golf quy mô khoảng 81 ha tại phường Hoành Sơn và khu dịch vụ, du lịch sinh thái rừng tự nhiên quy mô khoảng 117 ha tại xã Sơn Kim 1, Sơn Kim 2 thuộc KKT cửa khẩu quốc tế Cầu Treo. Những định hướng này cho thấy cơ cấu sử dụng đất trong các KKT không chỉ tập trung vào công nghiệp mà còn mở rộng sang đô thị, dịch vụ, du lịch và các hoạt động hỗ trợ đời sống dân cư.
Trần Tình
