Đẩy nhanh tiến độ các dự án KCN mới giúp Lào Cai tăng trưởng xanh và bền vững
Năm 2026, UBND tỉnh Lào Cai đã chấp thuận chủ trương đầu tư năm khu công nghiệp mới gồm Phú Xuân, Phú Xuân 1, Võ Lao, Cam Đường và Bản Qua, với tổng diện tích hơn 1.255 ha, tổng vốn đầu tư gần 14.000 tỷ đồng. Khi hoàn thành và đi vào hoạt động, các khu công nghiệp dự kiến tạo việc làm cho khoảng 35.000 – 40.000 lao động, góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tăng thu nhập cho người dân.
Cùng với 5 khu công nghiệp mới, Cụm công nghiệp Thống Nhất 1, Cụm công nghiệp Khánh Yên Thượng và dự án khai thác quặng sắt mỏ Quý Xa cũng đang được triển khai. Hiện Khu công nghiệp Phú Xuân và Phú Xuân 1 đã khởi công xây dựng.
Đối với Khu công nghiệp Võ Lao được cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, dự kiến khởi công trong tháng 11/2026. Cụm công nghiệp Thống Nhất 1 đang thi công hạ tầng kỹ thuật, còn mỏ sắt Quý Xa đã khởi công xây dựng cơ bản mỏ và đi vào khai thác từ tháng 9/2026.
Hạ tầng đồng bộ, môi trường song hành
Việc chấp thuận chủ trương đầu tư năm khu công nghiệp cho thấy tầm nhìn phát triển dài hạn của địa phương. Từ góc độ kinh tế môi trường, điểm đáng chú ý là mô hình khu công nghiệp tập trung. Thay vì sản xuất phân tán, nhỏ lẻ, việc quy tụ doanh nghiệp vào các khu có quy hoạch giúp đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông, điện, nước và hệ thống xử lý môi trường. Chi phí xử lý chất thải được chia sẻ giữa nhiều doanh nghiệp, việc giám sát phát thải cũng thuận lợi hơn so với quản lý từng cơ sở riêng lẻ. Đây là điều kiện để doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu.
Hạ tầng hoàn thiện còn làm giảm đáng kể chi phí gia nhập thị trường, tạo sức hút với nhà đầu tư trong và ngoài nước. Gần 14.000 tỷ đồng chỉ là nguồn vốn ban đầu cho hạ tầng, giá trị thực sự nằm ở dòng vốn thứ cấp cho nhà xưởng, máy móc, công nghệ sẽ theo sau. Mỗi đồng vốn hạ tầng thường kéo theo nhiều đồng vốn sản xuất, qua đó khuếch đại tổng đầu tư vào địa phương.
Lào Cai có lợi thế cửa khẩu giáp Trung Quốc, nằm trên hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và có tiềm năng kết nối đường sắt, cao tốc. Khu công nghiệp tập trung giúp tận dụng lợi thế này cho chế biến sâu, sản xuất phục vụ xuất khẩu và logistics biên mậu. Về mặt kinh tế tài nguyên, chuyển từ khai thác, xuất thô sang chế biến giá trị gia tăng cao nghĩa là tạo ra nhiều giá trị hơn trên cùng một đơn vị tài nguyên khai thác. Đó là hướng đi giúp giảm áp lực lên tài nguyên, môi trường, đồng thời nâng vị thế của tỉnh trong chuỗi giá trị khu vực.
Về xã hội, khoảng 35.000 – 40.000 việc làm trực tiếp sẽ thu hút lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp với thu nhập bình quân cao hơn. Việc làm tại chỗ giúp hạn chế tình trạng thanh niên rời quê tìm việc ở tỉnh khác, giữ nguồn nhân lực cho địa phương và củng cố đời sống gia đình. Khi các khu công nghiệp vận hành, ngân sách tỉnh có thêm nguồn thu từ thuế doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, tiền thuê đất và các loại phí. Nguồn lực này là cơ sở để Lào Cai hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, đồng thời có điều kiện đầu tư trở lại cho hạ tầng xã hội và bảo vệ môi trường, tạo vòng tuần hoàn tích cực giữa công nghiệp và phát triển xã hội.
Tháo nút thắt giải phóng mặt bằng để KCN sớm về đích
Để những kỳ vọng trên thành hiện thực, giải phóng mặt bằng là yêu cầu cấp bách. Theo báo cáo của UBND tỉnh Lào Cai, tiến độ một số dự án còn chậm so với yêu cầu, trong đó giải phóng mặt bằng là điểm nghẽn lớn nhất. Khu công nghiệp Phú Xuân và Phú Xuân 1 mới bàn giao chính thức 4,3 ha trên tổng diện tích 500 ha. Khu công nghiệp Bản Qua và khoảng 53 ha còn lại của Khu công nghiệp Cam Đường chưa triển khai thống kê, kiểm đếm.
Theo các chuyên gia, giải phóng mặt bằng là khâu đầu tiên của chuỗi đầu tư nên tiến độ ở khâu này quyết định nhịp độ san nền, xây dựng hạ tầng, thu hút nhà đầu tư thứ cấp và tạo việc làm. Nguyên nhân được chỉ ra gồm: quỹ đất tái định cư, nghĩa trang và hạ tầng kết nối chưa theo kịp tiến độ thu hồi đất; lực lượng làm công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ở một số địa phương còn mỏng; một số dự án còn vướng thủ tục đầu tư, quy hoạch, nguồn vốn và phương án bảo đảm sinh hoạt cho người dân bị ảnh hưởng.
Điều đáng mừng là các vướng mắc đã được nhận diện cụ thể, nên hướng giải quyết cũng rõ ràng. Bổ sung nhân lực chuyên trách, chuẩn bị sớm khu tái định cư, bố trí kịp nguồn vốn bồi thường, hoàn tất quy hoạch và giải thích chính sách đến từng hộ dân sẽ là những giải pháp trực tiếp. Khi người dân có phương án sinh kế rõ ràng, được đào tạo nghề gắn với việc làm ngay trong các khu công nghiệp, họ sẽ yên tâm nhường đất và trở thành những người hưởng lợi đầu tiên từ dự án.
Với nguồn vốn lớn, hàng chục nghìn việc làm, hiệu ứng lan tỏa đầu tư và vị thế cửa ngõ phía Bắc, năm khu công nghiệp mới có thể trở thành đòn bẩy đưa Lào Cai sang giai đoạn tăng trưởng dựa trên công nghiệp và dịch vụ giá trị cao. Nếu được triển khai đúng tiến độ, quản lý hiệu quả và đặt yêu cầu bảo vệ môi trường ngang hàng với yêu cầu tăng trưởng, đây sẽ là nền tảng để nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân và phát triển bền vững.
Đối với nội dung trên, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai – ông Dương Quốc Huy yêu cầu đẩy nhanh hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, tăng cường phối hợp, cải cách hành chính, giải quyết dứt điểm các thủ tục còn vướng mắc, không để xảy ra tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, gây phiền hà cho nhà đầu tư. Cùng với đó, nâng cao chất lượng thu hút đầu tư, tăng cường kiểm tra, giám sát tiến độ dự án, gắn phát triển công nghiệp với bảo vệ môi trường, giải quyết việc làm và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân. Các cấp, các ngành, địa phương và nhà đầu tư phải hành động quyết liệt, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả, tập trung tháo gỡ dứt điểm những điểm nghẽn, tạo chuyển biến thực chất trong phát triển công nghiệp, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống Nhân dân.
Minh Phúc
