Dấu án 30 năm Hội đồng Khoa học Bình Điền: Đưa tri thức đến đồng ruộng, kiến tạo nền nông nghiệp xanh
Ngày 21/8/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, Công ty CP Phân bón Bình Điền, đơn vị thành viên của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem), tổ chức Lễ kỷ niệm 30 năm Hội đồng Khoa học với chủ đề “30 năm Hội đồng Khoa học – Đồng hành – Bình Điền vững bước”.
Sự kiện là dịp nhìn lại hành trình ba thập kỷ doanh nghiệp kiên trì gắn kết với giới khoa học, đồng thời mở ra những định hướng hợp tác mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nền nông nghiệp xanh, giảm phát thải, nâng cao hiệu quả sử dụng đầu vào và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Ba thập kỷ kiên định với con đường khoa học
Ngay từ những năm đầu phát triển, Bình Điền đã xác định khoa học là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh. Từ năm 1989, khi tiếp quản Xí nghiệp Phân bón Bình Điền II với cơ sở vật chất còn hạn chế, lãnh đạo đơn vị đã đặt ra quan điểm phải “đưa chất xám vào sản phẩm”.
Từ nhu cầu thực tiễn đó, Bình Điền từng bước kết nối với các nhà khoa học trong lĩnh vực đất, phân bón và cây trồng. Đến năm 1996, Hội đồng Cố vấn Khoa học Kỹ thuật chính thức được hình thành. Đây là mô hình tương đối đặc biệt đối với một doanh nghiệp Việt Nam ở thời điểm đó, khi hoạt động nghiên cứu và tư vấn được kết nối trực tiếp với sản xuất, thị trường và nhu cầu của nông dân.
Qua từng giai đoạn, Hội đồng mở rộng quy tụ các chuyên gia về thổ nhưỡng, nông học, dinh dưỡng cây trồng, bảo vệ thực vật, công nghệ, quản lý, marketing và khuyến nông. Không chỉ đóng vai trò tư vấn, các nhà khoa học ngày càng tham gia sâu vào nghiên cứu sản phẩm, xây dựng quy trình kỹ thuật và định hướng phát triển dài hạn của doanh nghiệp.
Một trong những dấu ấn rõ nét là quá trình chuyển dịch từ các dòng NPK phổ thông, hàm lượng thấp sang những sản phẩm có hàm lượng dinh dưỡng cao, bổ sung trung – vi lượng và các dòng phân bón chuyên dùng cho từng loại cây trồng, từng vùng đất. Các sản phẩm dành cho lúa, cà phê, cây ăn trái… được phát triển trên cơ sở nghiên cứu nhu cầu dinh dưỡng, điều kiện thổ nhưỡng và khảo nghiệm thực tế.
Khi khoa học phải được kiểm chứng trên đồng ruộng
Điểm đáng chú ý trong mô hình của Bình Điền là khoa học không dừng lại ở phòng nghiên cứu hay các báo cáo tư vấn. Trong nhiều năm, các nhà khoa học cùng cán bộ kỹ thuật của Công ty trực tiếp xuống đồng ruộng, khảo nghiệm trên từng loại đất, cây trồng và vùng sinh thái.
Các kết quả nghiên cứu được kiểm chứng trên nhiều phương diện, từ hiệu quả kinh tế, xã hội đến môi trường, trước khi chuyển hóa thành sản phẩm, quy trình canh tác và chuyển giao cho nông dân. Qua đó, Bình Điền từng bước hình thành hệ sinh thái kết nối nhà khoa học – doanh nghiệp – hệ thống khuyến nông – nông dân, trong đó hiệu quả thực tế trên đồng ruộng trở thành một thước đo quan trọng của hoạt động nghiên cứu.
Tinh thần đưa khoa học đến gần hơn với sản xuất được thể hiện qua nhiều chương trình như “Canh tác thông minh”, “Đồng hành và chia sẻ”, “Cùng Đầu Trâu làm giàu”, cùng hàng nghìn mô hình thực nghiệm, hội nghị đầu bờ và hoạt động chuyển giao kỹ thuật.
Đáng chú ý, Chương trình Canh tác lúa thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu được triển khai tại 13 tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đã góp phần giúp nông dân giảm 20-30% lượng phân bón hóa học, giảm 30-50% lượng giống gieo sạ và tăng lợi nhuận khoảng 2,5-4,5 triệu đồng/ha. Bình Điền đồng thời tham gia cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia trong triển khai Đề án phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Từ hiệu quả phân bón đến bài toán sức khỏe đất và giảm phát thải
Trong những năm gần đây, hướng nghiên cứu của Bình Điền tiếp tục được mở rộng. Trọng tâm không chỉ là tạo ra sản phẩm phân bón mới mà còn hướng tới nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón, ứng dụng vi sinh vật, cải thiện sức khỏe đất, hạn chế thất thoát dinh dưỡng và giảm phát thải khí nhà kính.
Các kết quả nghiên cứu từng bước được tích hợp thành những quy trình canh tác thông minh, kết hợp mục tiêu giảm chi phí sản xuất với giảm phát thải, hướng tới mục tiêu “xanh hóa từ nhà máy đến ruộng đồng”. Hoạt động nghiên cứu, chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ nông dân của Bình Điền cũng đã được mở rộng sang Campuchia, Lào và Myanmar.
Đây là hướng đi phù hợp với những yêu cầu mới của ngành nông nghiệp, khi hiệu quả sản xuất ngày càng phải được nhìn nhận đồng thời trên các phương diện kinh tế, môi trường và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Mở rộng hợp tác khoa học cho giai đoạn 2026-2030
Tại Lễ kỷ niệm 30 năm, Bình Điền cùng các đối tác tiếp tục mở rộng không gian hợp tác nghiên cứu cho giai đoạn 2026-2030. Các biên bản ghi nhớ tập trung vào nhiều vấn đề thiết thực của sản xuất nông nghiệp.
Trong đó có phát triển kỹ thuật canh tác lúa thông minh ứng dụng công nghệ sinh học và tăng cường sức khỏe đất lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long; phát triển canh tác cây ăn trái thông minh; phát triển bền vững chuỗi giá trị Bưởi Đồng Nai; nghiên cứu ứng dụng, phát triển vi sinh vật giảm phát thải khí nhà kính vào sản phẩm phân bón Đầu Trâu.
Bình Điền tiếp tục phối hợp với Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long, Viện Cây ăn quả miền Nam, Hội Làm vườn Việt Nam, Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam, các cơ quan quản lý địa phương và doanh nghiệp công nghệ sinh học nhằm rút ngắn quá trình đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.
Điểm đáng chú ý là phạm vi nghiên cứu đang được nâng lên một bước mới: từ việc giải quyết bài toán của từng sản phẩm sang giải quyết đồng thời các vấn đề về sức khỏe đất, hiệu quả sử dụng đầu vào, chi phí sản xuất, phát thải khí nhà kính, chất lượng nông sản và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.
Khoa học – công nghệ trở thành động lực tăng trưởng mới
Từ câu chuyện của Bình Điền, hiệu quả của việc gắn nghiên cứu với sản xuất, thị trường và nhu cầu thực tế cho thấy khoa học – công nghệ đang ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển doanh nghiệp.
Đây cũng là định hướng đang được Vinachem thúc đẩy trong toàn hệ thống. Trong triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Tập đoàn xác định doanh nghiệp phải là một trong những chủ thể trực tiếp đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn; đồng thời khuyến khích các đơn vị thành viên tăng cường liên kết với viện nghiên cứu, trường đại học và các nhà khoa học để giải quyết những yêu cầu cụ thể từ sản xuất và thị trường.
Phát biểu tại sự kiện, Chủ tịch Hội đồng Thành viên Vinachem Phùng Quang Hiệp nhấn mạnh, trong giai đoạn mới, khoa học cần tiếp tục “đi trước một bước” trong phát triển sản phẩm, đồng thời bám sát xu hướng nông nghiệp xanh, tuần hoàn, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Theo định hướng này, Bình Điền sẽ tiếp tục nâng tầm liên kết giữa doanh nghiệp với viện, trường, chuyên gia và người nông dân, đưa kết quả nghiên cứu nhanh hơn vào sản xuất, từng bước chuyển từ một doanh nghiệp phân bón mạnh sang cung cấp sản phẩm và giải pháp cho nền nông nghiệp xanh, hiệu quả và bền vững.
Từ “cung ứng phân bón” đến “giải pháp canh tác tổng thể”
Phát biểu tại chương trình, lãnh đạo Công ty CP Phân bón Bình Điền khẳng định định hướng tiếp tục chuyển từ “cung ứng phân bón” sang “cung cấp giải pháp canh tác tổng thể”. Theo đó, doanh nghiệp sẽ đẩy mạnh hợp tác với các nhà khoa học, viện, trường để phát triển sản phẩm, công nghệ và mô hình canh tác theo hướng nâng cao hiệu quả, bảo vệ sức khỏe đất và giảm phát thải.
Dịp này, những đóng góp của các thế hệ thành viên Hội đồng Khoa học được ghi nhận, tôn vinh. Hội đồng Khoa học Công ty CP Phân bón Bình Điền được nhận Bằng khen của Hiệp hội Phân bón Việt Nam và Giấy khen của Tập đoàn Hóa chất Việt Nam.
Ba mươi năm là một chặng đường đủ dài để kiểm chứng giá trị của một lựa chọn chiến lược. Từ việc đưa “chất xám vào sản phẩm”, Bình Điền đã từng bước hình thành mô hình kết nối giữa tri thức khoa học với sản xuất và nhu cầu của người nông dân.
Trong giai đoạn phát triển mới, khi nông nghiệp Việt Nam đứng trước yêu cầu giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ đất và thích ứng với biến đổi khí hậu, mô hình liên kết doanh nghiệp – nhà khoa học – viện, trường – nông dân càng có ý nghĩa.
Trên nền tảng 30 năm, Bình Điền tiếp tục đặt khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh, phát triển bền vững vào trọng tâm chiến lược. Đây không chỉ là bước tiếp nối hành trình đã được hình thành từ ba thập kỷ trước, mà còn là cách doanh nghiệp tạo thêm dư địa tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp vào quá trình chuyển đổi của nền nông nghiệp Việt Nam theo hướng xanh và bền vững.
Linh Nguyễn
