Đà Nẵng đầu tư 2.184 tỷ đồng: Biến rác thải thành tài nguyên, mở dư địa kinh tế xanh
Hơn 2.000 tỷ đồng cho bài toán rác thải và năng lượng
UBND TP. Đà Nẵng vừa chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời chấp thuận nhà đầu tư thực hiện dự án Nhà máy xử lý rác thải và phát điện tại Khu xử lý chất thải rắn Nam Quảng Nam, thuộc thôn Hòa Đông, xã Núi Thành. Dự án có tổng vốn đầu tư 2.184 tỷ đồng, quy mô khoảng 17 ha, do Công ty TNHH Môi trường Ngôi Sao Xanh và Công ty Cổ phần Cẩm Thạch Xanh cùng thực hiện.
Theo phương án đầu tư, nhà máy có công suất xử lý, tái chế chất thải 1.215 tấn/ngày và công suất phát điện 15 MW. Các hoạt động chính gồm thu gom, xử lý, tiêu hủy chất thải sinh hoạt, chất thải công nghiệp thông thường, chất thải nguy hại và sản xuất điện từ quá trình đốt rác.
Đây là mô hình hạ tầng môi trường có quy mô vốn lớn, hướng đến giải quyết đồng thời hai vấn đề: xử lý lượng chất thải phát sinh từ hoạt động dân sinh, sản xuất và khai thác nguồn năng lượng từ quá trình xử lý. Thay vì chỉ xem rác thải là gánh nặng cần chôn lấp, công nghệ đốt rác phát điện mở ra khả năng chuyển một phần chất thải thành nguồn năng lượng phục vụ nền kinh tế.
Theo kế hoạch, từ quý IV/2026 đến quý II/2027, các thủ tục liên quan đến đầu tư, môi trường, đất đai và xây dựng sẽ được triển khai. Giai đoạn thi công, lắp đặt thiết bị và đưa nhà máy vào vận hành chính thức dự kiến diễn ra từ quý III/2027 đến quý IV/2029.
Với công suất thiết kế 1.215 tấn rác mỗi ngày, nhà máy có thể đảm nhận khối lượng chất thải đáng kể khi đi vào hoạt động. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế không chỉ được đo bằng lượng rác tiếp nhận hay số điện sản xuất, mà còn phụ thuộc vào khả năng giảm lượng chất thải phải chôn lấp, kiểm soát phát thải và bảo đảm an toàn môi trường trong suốt vòng đời dự án.
Trong bối cảnh phát triển đô thị, công nghiệp và dịch vụ làm gia tăng nhu cầu xử lý chất thải, đầu tư vào hạ tầng môi trường đang trở thành một phần quan trọng của chiến lược phát triển kinh tế bền vững. Nếu được vận hành đúng quy chuẩn, nhà máy xử lý rác phát điện có thể góp phần giảm áp lực lên các khu xử lý chất thải, tiết kiệm quỹ đất dành cho chôn lấp và bổ sung nguồn điện từ chất thải.
Xét từ góc độ kinh tế môi trường, dự án tại Nam Quảng Nam đặt ra yêu cầu chuyển đổi cách tiếp cận đối với chất thải: từ chi phí phải bỏ ra để thu gom, vận chuyển, xử lý sang nguồn đầu vào có thể được khai thác giá trị phù hợp.
Qua đó, mô hình đốt rác phát điện có thể tạo ra nhiều lợi ích kinh tế trực tiếp và gián tiếp. Bên cạnh nguồn thu từ hoạt động xử lý chất thải và bán điện nếu đáp ứng các điều kiện liên quan, dự án còn có khả năng tạo việc làm, thúc đẩy nhu cầu về dịch vụ môi trường và hỗ trợ hình thành chuỗi hoạt động thu gom, phân loại, vận chuyển, xử lý chất thải chuyên nghiệp.
Năng lực nhà đầu tư minh bạch trách nhiệm môi trường
Dự án được triển khai bởi hai doanh nghiệp có quá trình tăng vốn điều lệ đáng chú ý trong những năm gần đây.
Công ty TNHH Môi trường Ngôi Sao Xanh thành lập ngày 3/1/2017, có trụ sở tại xã Phù Lãng, tỉnh Bắc Ninh. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tái chế phế liệu, xử lý và tiêu hủy chất thải, thoát nước, xử lý nước thải cùng các dịch vụ môi trường liên quan.
Trước đó, khi mới thành lập, Ngôi Sao Xanh có vốn điều lệ 40 tỷ đồng. Đến tháng 7/2023, vốn điều lệ tăng lên 1.100 tỷ đồng. Theo thông tin về cơ cấu góp vốn tại thời điểm này, Công ty Cổ phần Môi trường và Công trình Đô thị Bắc Ninh nắm giữ 0,45%, trong khi Công ty Cổ phần Xây dựng và Năng lượng VCP sở hữu 99,55%.
Nhà đầu tư còn lại là Công ty Cổ phần Cẩm Thạch Xanh, thành lập ngày 8/8/2023, có trụ sở tại phường Võ Cường, tỉnh Bắc Ninh. Ngành nghề kinh doanh chính của doanh nghiệp là khai thác đá, cát, sỏi, đất sét; đồng thời hoạt động trong các lĩnh vực tái chế phế liệu, xây dựng và kinh doanh ô tô.
Cẩm Thạch Xanh có vốn điều lệ ban đầu 30 tỷ đồng. Ba cổ đông sáng lập gồm ông Đỗ Hoàng Dương nắm giữ 80% vốn, bà Nguyễn Như Quỳnh sở hữu 10% và bà Hoàng Thu Thủy sở hữu 10%.
Sau đó, doanh nghiệp liên tục tăng vốn điều lệ, từ 435 tỷ đồng vào tháng 5/2025 lên 815 tỷ đồng vào tháng 9/2025. Theo thông tin đăng ký mới nhất vào tháng 3/2026, vốn điều lệ của Cẩm Thạch Xanh đạt 1.250 tỷ đồng.
Với dự án có tổng vốn đầu tư 2.184 tỷ đồng, yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm nguồn vốn thực hiện, tiến độ huy động vốn, năng lực lựa chọn và vận hành công nghệ, cũng như khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường trong dài hạn. Những yếu tố này cần được đánh giá thông qua hồ sơ đầu tư, phương án tài chính, hợp đồng công nghệ và các thủ tục pháp lý có liên quan.
Đối với dự án tại Nam Quảng Nam, khâu thẩm định công nghệ và đánh giá tác động môi trường cần làm rõ phương án kiểm soát khí thải, hệ thống quan trắc, quy trình xử lý tro đáy và tro bay, cũng như phương án ứng phó khi thiết bị gặp sự cố. Những yêu cầu này cần được thực hiện đầy đủ theo quy định pháp luật và điều kiện phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền.
Tuy nhiên, giá trị của dự án không nằm ở con số vốn đầu tư hay công suất thiết kế đơn thuần. Thước đo quan trọng hơn là khả năng xử lý chất thải an toàn, giảm áp lực lên hệ thống chôn lấp, thu hồi năng lượng hợp lý và hạn chế tối đa chi phí môi trường mà cộng đồng có thể phải gánh chịu.
Từ góc nhìn kinh tế môi trường, một dự án xử lý rác phát điện chỉ thực sự tạo ra giá trị bền vững khi lợi ích từ xử lý chất thải và sản xuất năng lượng không bị đánh đổi bằng ô nhiễm thứ cấp. Điều đó đòi hỏi sự đồng bộ giữa công nghệ, nguồn lực tài chính, quản trị vận hành và trách nhiệm giám sát của cơ quan quản lý.
Qua đó, bài toán đặt ra cho Đà Nẵng vì thế không chỉ là xây dựng thêm một nhà máy xử lý rác, mà là hình thành một mô hình quản lý chất thải có khả năng kết hợp hiệu quả kinh tế với bảo vệ tài nguyên và sức khỏe cộng đồng. Đây cũng là điều kiện quan trọng để hạ tầng môi trường thực sự trở thành động lực cho tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
Trọng Nghị
