Nghị định 325/2026/NĐ-CP: “Cú hích” cơ chế giúp TKV tối ưu hóa nguồn tài nguyên và bứt phá kinh doanh
Đây được xem là bước ngoặt pháp lý quan trọng, không chỉ tháo gỡ những “nút thắt” trong quản lý, khai thác nguồn tài nguyên chiến lược mà còn tạo động lực mạnh mẽ để TKV nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, hướng tới phát triển bền vững.
Thống nhất “mạch máu” quản lý tài nguyên khoáng sản
Theo quy định mới, TKV được giao trọng trách thống nhất thực hiện và quản lý xuyên suốt các công đoạn từ khảo sát, thăm dò, khai thác, đến chế biến và sử dụng tài nguyên. Việc này áp dụng cho các khoáng sản chủ lực như than, bô-xít cùng nhiều khoáng sản chiến lược khác.
Cơ chế này giúp khắc phục tình trạng phân tán, đảm bảo nguyên tắc khai thác, sử dụng tài nguyên một cách tiết kiệm và hiệu quả nhất – yếu tố cốt lõi trong bối cảnh nền kinh tế tuần hoàn và khai khoáng bền vững đang được đẩy mạnh.
Cụ thể, đối với các mỏ đã cấp phép khai thác cho TKV, Tập đoàn sẽ đóng vai trò “nhạc trưởng”, tổ chức quản lý toàn diện. TKV có quyền thuê các công ty con tiến hành khai thác thông qua hợp đồng và là đầu mối duy nhất tiêu thụ sản phẩm đầu ra.
Đối với các mỏ cấp phép cho công ty con, TKV vẫn giữ vai trò đầu mối quản lý thông qua kế hoạch phối hợp kinh doanh, đảm bảo tính đồng bộ về công nghệ khai thác, chế biến và chiến lược tiêu thụ.
Tối ưu hóa chuỗi giá trị qua cơ chế thị trường nội bộ
Nghị định 325/2026/NĐ-CP tiếp tục củng cố và minh bạch hóa cơ chế thị trường nội bộ của TKV. Tập đoàn sẽ thống nhất quản lý việc tiêu thụ các sản phẩm chủ lực thông qua cơ chế chủ trì, điều phối các công ty con.
Sự điều phối này trải rộng trên nhiều lĩnh vực nhằm phát huy tối đa năng lực sản xuất, bao gồm cả thị trường cơ khí, vật tư chiến lược và dịch vụ địa chất, môi trường.
Bên cạnh đó, TKV được trao quyền quyết định và điều chỉnh giá hàng hóa, dịch vụ trong nội bộ (trừ các mặt hàng do Nhà nước định giá cụ thể). Các công ty con tham gia chuỗi giá trị sẽ hoạt động trên nguyên tắc tự trang trải, chịu trách nhiệm khoán chi phí và kết quả kinh doanh.
TKV thực hiện thanh toán dựa trên định mức kinh tế – kỹ thuật hiện hành kèm theo biên độ lợi nhuận hợp lý, qua đó kích thích động lực cạnh tranh và tối ưu hóa chi phí sản xuất toàn chuỗi.
Hoạt động thăm dò và khai khoáng luôn tiềm ẩn những rủi ro đặc thù. Nhằm gỡ khó cho doanh nghiệp, điểm sáng của Nghị định là cơ chế tài chính cho phép TKV xử lý một số khoản chi phí từ nguồn lợi nhuận sau thuế (theo điểm b khoản 1 Điều 25 Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp).
Những chi phí này bao gồm: Chi phí khảo sát, thăm dò khoáng sản đã thực hiện nhưng không đủ điều kiện triển khai dự án (do không đủ trữ lượng, chưa có công nghệ phù hợp, chưa có giải pháp khắc phục triệt để tác động xấu đến môi trường, hoặc do thay đổi quy hoạch/chính sách từ cơ quan quản lý).
Đồng thời, các khoản đầu tư thất bại tại những dự án rủi ro cao do nguyên nhân khách quan về quy hoạch hoặc theo quyết định của Thủ tướng cũng sẽ được xử lý linh hoạt, giúp doanh nghiệp tránh được các gánh nặng tài chính bất khả kháng.
Không chỉ tập trung vào hiệu quả kinh tế, Nghị định 325/2026/NĐ-CP còn thể hiện sự quan tâm đến quyền lợi người lao động. Theo đó, chi phí ăn giữa ca, ăn định lượng của người lao động tại TKV và các công ty con sẽ được hạch toán trực tiếp vào chi phí sản xuất kinh doanh theo quy định của pháp luật, dựa trên thỏa ước lao động tập thể và quy chế nội bộ.
Nghị định chính thức có hiệu lực từ ngày 05/10/2026 và được áp dụng ngay cho năm tài chính 2026. Trong thời gian chuyển tiếp chờ sửa đổi các quy chế nội bộ, TKV tiếp tục được áp dụng các quy định hiện hành thuận lợi hơn và không trái với Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, đảm bảo tính liên tục, ổn định cho toàn hệ thống.
Xuân Hòa
