Nhà đầu tư tìm sự tăng trưởng bền vững ở thị trường vốn: Rẻ thôi chưa đủ, cần thêm dấu ấn ESG

Kênh cổ phiếu chịu cạnh tranh gay gắt khi áp lực đến từ dòng vốn toàn cầu thu hẹp bởi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 5,2%/năm. Trong nước, mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao, P/E nhiều cổ phiếu lùi về khoảng 6–9 lần.

Thị trường chứng khoán Việt Nam cuối năm 2026 đối mặt với áp lực lớn từ dòng vốn toàn cầu. Để tìm kiếm lợi nhuận bền vững và hạn chế rủi ro, định giá rẻ không còn là “kim chỉ nam” duy nhất. Nhà đầu tư ngày càng đòi hỏi các “chất xúc tác” thực chất từ quản trị doanh nghiệp, đặc biệt là dấu ấn ESG và tầm nhìn kinh tế xanh.

Định giá hấp dẫn, nhưng rẻ thôi chưa đủ

Thị trường chứng khoán cuối năm 2026 đang chứng kiến sự lệch pha rõ rệt giữa nội tại doanh nghiệp và thị giá cổ phiếu. Dù vĩ mô có nhiều điểm sáng như GDP 9 tháng tăng 9,01% (thuộc nhóm cao nhất Đông Nam Á), vốn FDI thực hiện tại Việt Nam ước đạt hơn 21 tỷ USD và FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường từ ngày 21/9/2026, các tín hiệu này vẫn chưa đủ tạo lực đỡ cho chứng khoán.

Áp lực đến từ dòng vốn toàn cầu thu hẹp khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 5,2%/năm. Trong nước, mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao khiến kênh cổ phiếu chịu cạnh tranh gay gắt.

Hệ quả là đến hết quý 3/2026, hơn 21% số cổ phiếu trên 3 sàn đã lùi về dưới vùng đáy tháng 3/2020 (thời điểm COVID-19), dù VN-Index vẫn đi ngang trong vùng 1.700 điểm và lợi nhuận của khối doanh nghiệp niêm yết nhìn chung vẫn tăng trưởng.

Sự phân hóa theo kiểu “vàng thau lẫn lộn” khiến việc chọn cổ phiếu của nhà đầu tư cá nhân trở nên khó khăn và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Trong bối cảnh đó, phân bổ một phần vốn qua quỹ mở là cách để nhà đầu tư dựa vào năng lực phân tích của đội ngũ chuyên nghiệp, thay vì tự sàng lọc giữa hàng ngàn mã đang biến động.

Theo thống kê trên hệ thống Fmarket đến hết tháng 10/2026, 21/34 quỹ cổ phiếu trên nền tảng có P/E danh mục thấp hơn mức 12,1 lần của VN-Index. Trong đó, 10 quỹ có định giá thấp nhất dao động từ 5,92 đến 8,96 lần, tức thấp hơn VN-Index khoảng 26–51%.

Dù vậy, ngay cả doanh nghiệp có nền tảng tốt và định giá hấp dẫn cũng chưa đủ để bảo đảm cơ hội đầu tư hiệu quả. Nhà quản lý quỹ còn phải đánh giá khả năng tăng trưởng dài hạn, lợi thế cạnh tranh và những yếu tố có thể thúc đẩy giá cổ phiếu.

Ông Thái Quang Trung, Giám đốc Đầu tư của VinaCapital, chia sẻ “Chúng tôi không mua một cổ phiếu chỉ vì nó rẻ, mà cổ phiếu đó cần có chất xúc tác để thúc đẩy giá tăng trở lại. Chất xúc tác có thể đến từ những thay đổi của ban lãnh đạo, việc triển khai dự án mới hoặc triển vọng tích cực hơn của ngành”.

Cách tiếp cận này cho thấy quản trị danh mục không đơn thuần là tìm cổ phiếu giá thấp. Định giá thấp có thể mở ra dư địa tăng trưởng, nhưng khả năng chuyển hóa cơ hội thành lợi nhuận còn phụ thuộc vào chất lượng lựa chọn và quản trị danh mục.

Cách tiếp cận này từng mang lại kết quả tích cực trong những giai đoạn thị trường tạo đáy. Chẳng hạn, quỹ VINACAPITAL-VESAF tăng 99,1% trong một năm sau đáy COVID (31/3/2020 – 31/3/2021). Sau biến động Vạn Thịnh Phát, quỹ tiếp tục tăng 45,5% trong một năm (16/11/2022 – 16/11/2023).

Sự khác biệt trong chiến lược và năng lực quản lý cũng phần nào được phản ánh qua hiệu suất của các quỹ trong dài hạn. Dữ liệu Fmarket đến ngày 31/10/2026 cho thấy, 10 quỹ mở cổ phiếu có hiệu suất 3 năm cao nhất ghi nhận mức sinh lời từ 45,3% đến 64,3%. 

“Giữ một chân” trong thị trường

Ông Nguyễn Lê Ngọc Khoa, Giám đốc Đầu tư Công ty Quản lý Quỹ KIM Việt Nam, cho rằng hiện đã xuất hiện một số tín hiệu cho thấy lãi suất có thể tiến gần vùng đỉnh. Lãi suất đạt đỉnh không đồng nghĩa sẽ giảm ngay, nhưng khi áp lực tăng mạnh không còn, định giá cổ phiếu sẽ có thêm dư địa cải thiện. Những nhà đầu tư đứng ngoài hoàn toàn khi đó dễ bỏ lỡ nhịp phục hồi đầu tiên.

“Giữ một chân” trong thị trường không có nghĩa là dồn toàn bộ vốn vào cổ phiếu. Ông Khoa khuyến nghị nhà đầu tư phân bổ tài sản theo mục tiêu và mức độ chấp nhận rủi ro của mình. Duy trì một phần ở các kênh sinh lời ổn định như tiền gửi và phần còn lại có thể tích lũy dần vào cổ phiếu. Đồng thời, khi thanh khoản thị trường còn thấp và diễn biến khó dự báo, nhà đầu tư chưa nên vội sử dụng đòn bẩy, bởi vốn vay có thể khuếch đại thua lỗ nếu thị trường đi ngược kỳ vọng.

Theo ông Khoa, ở Hàn Quốc hay Trung Quốc, nhà đầu tư cá nhân thường tự giao dịch trước, rồi sau một vài chu kỳ khó khăn mới chuyển sang ủy thác cho các tổ chức chuyên nghiệp. Trung Quốc bước vào giai đoạn này từ khoảng năm 2010, khi thu nhập bình quân đầu người ở mức khoảng 5.000 USD, tương đương Việt Nam hiện nay.

Tại Việt Nam, xu hướng đầu tư thông qua các quỹ cũng ngày càng rõ nét. Số lượng nhà đầu tư sở hữu chứng chỉ quỹ liên tục mở rộng trong những năm gần đây, cho thấy hình thức đầu tư thông qua các tổ chức quản lý chuyên nghiệp đang dần được nhiều nhà đầu tư lựa chọn.

Mộc Linh