Luật sư Diệp Năng Bình: Sở Y tế Hà Nội không thể ‘né’ trách nhiệm khi truyền thông tiếp cận đúng luật
Không nên ‘biện’ lý do để ‘né’ trách nhiệm
Ngày 3/9/2026, Tạp chí Tiếp thị và Gia đình đã có văn bản gửi Sở Y tế Hà Nội đề nghị phối hợp làm rõ hoạt động quảng cáo của Phòng khám chuyên khoa thẩm mỹ MAYA (Thẩm mỹ viện Quốc tế MAYA) trực thuộc Công ty TNHH Thẩm mỹ viện Quốc tế MAYA.
Các nội dung cần làm rõ gồm, những tuyên bố như “Xóa mỡ bọng mắt số 1 Hà Nội”, “Viện thẩm mỹ số 1 Việt Nam”, “công nghệ trị mụn không xâm lấn duy nhất tại Việt Nam” và “công nghệ trị mụn an toàn và hiệu quả nhất hiện nay”… có cơ sở chuyên ngành và được cấp phép hay không?
Văn bản của Tạp chí gửi Sở Y tế Hà Nội không chỉ tập trung vào nội dung về quảng cáo mà còn tìm hiểu về dịch vụ, sản phẩm, pháp lý của việc cung ứng dịch vụ để thực hiện chuyên đề “Tư vấn tiêu dùng” đúng theo tôn chỉ mà Tạp chí được cấp phép.
Trong văn bản số 10121/SYT-KTLVYT, Sở Y tế Hà Nội hướng dẫn Tạp chí liên hệ cơ quan có thẩm quyền quản lý nhà nước về quảng cáo để được xem xét, cung cấp thông tin. Theo luật sư Diệp Năng Bình, vấn đề cần làm rõ là việc hướng dẫn này đã phân định đầy đủ từng nội dung thuộc thẩm quyền của Sở hay chưa.
Luật sư phân tích, một vụ việc có yếu tố quảng cáo không đồng nghĩa toàn bộ vấn đề phát sinh đều thuộc thẩm quyền của cơ quan quản lý quảng cáo. Nếu yêu cầu đồng thời liên quan đến giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, phạm vi chuyên môn và điều kiện thực hiện dịch vụ, thì những nội dung này cần được xem xét theo chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của cơ quan quản lý chuyên ngành y tế.
Luật sư Diệp Năng Bình nhấn mạnh: “Không thể chỉ căn cứ vào việc vụ việc có liên quan đến quảng cáo để mặc nhiên cho rằng Sở Y tế không có trách nhiệm giải đáp bất kỳ nội dung nào”.
Theo luật sư, việc hướng dẫn người đề nghị liên hệ cơ quan khác có thể phù hợp đối với phần nội dung vượt thẩm quyền. Tuy nhiên, điều đó không đương nhiên thay thế trách nhiệm xem xét, cung cấp thông tin thuộc phạm vi quản lý của Sở Y tế.
Theo luật sư Diệp Năng Bình, cần phân biệt ba vấn đề pháp lý: nghĩa vụ cung cấp thông tin, trách nhiệm giải quyết kiến nghị và nghĩa vụ tiến hành thanh tra, kiểm tra. Đây là những vấn đề khác nhau, không tự động phát sinh đồng thời chỉ vì cơ quan báo chí gửi văn bản đề nghị.
Vì vậy, không thể mặc nhiên cho rằng cứ nhận được phản ánh là Sở Y tế phải lập tức thanh tra hoặc kết luận cơ sở vi phạm. Nhưng ở chiều ngược lại, cơ quan quản lý cũng cần làm rõ những thông tin thuộc phạm vi chức năng của mình, thay vì chỉ xác định chung rằng vụ việc liên quan đến quảng cáo rồi hướng dẫn báo chí sang cơ quan khác.
Đối với vụ việc MAYA, theo lập luận của luật sư, cần xem xét cụ thể tình trạng giấy phép hoạt động của cơ sở tại các địa chỉ được đề cập, phạm vi chuyên môn được phê duyệt và điều kiện thực hiện những dịch vụ được quảng cáo. Nếu đã có hoạt động kiểm tra, thanh tra hoặc xử lý, thông tin liên quan cần được xem xét cung cấp trong phạm vi pháp luật cho phép.
Trường hợp Sở cho rằng một nội dung không thuộc thẩm quyền, cần xác định rõ nội dung đó và đầu mối có thẩm quyền tương ứng. Nếu nội dung thuộc lĩnh vực quản lý chuyên ngành y tế, cần làm rõ việc tiếp nhận, xem xét và xử lý thông tin theo quy định.
Theo khoản 1 Điều 31 Luật Báo chí năm 2025, cơ quan, tổ chức và người có trách nhiệm có quyền, nghĩa vụ cung cấp thông tin cho báo chí trong phạm vi quyền hạn, nhiệm vụ của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung thông tin đã cung cấp.
Từ góc độ này, luật sư cho rằng yêu cầu quan trọng không phải buộc Sở Y tế trả lời thay tất cả cơ quan quản lý, mà là xác định rõ trách nhiệm đối với từng nhóm vấn đề. Việc trả lời cần giúp cơ quan báo chí biết nội dung nào thuộc thẩm quyền của Sở, nội dung nào cần phối hợp và căn cứ nào được sử dụng để phân định thẩm quyền.
Nếu chỉ trả lời chung chung, không làm rõ các vấn đề được hỏi, việc cung cấp thông tin khó đạt được mục tiêu giúp báo chí tiếp cận đầy đủ, chính xác những nội dung cần thiết.
Cần xác minh giấy phép và phạm vi chuyên môn của cơ sở thẩm mỹ
Một điểm quan trọng khác được luật sư Diệp Năng Bình đề cập là không nên chỉ nhìn nhận vụ việc dưới góc độ ngôn từ quảng cáo.
Theo luật sư, trước những phản ánh cụ thể về dịch vụ thẩm mỹ, cần phân biệt dịch vụ chăm sóc sắc đẹp thông thường với các hoạt động thuộc phạm vi khám bệnh, chữa bệnh. Việc xác định phải dựa trên bản chất dịch vụ, kỹ thuật được thực hiện và các quy định pháp luật liên quan.
Đối với những dịch vụ thuộc phạm vi khám bệnh, chữa bệnh, giấy phép hoạt động và phạm vi chuyên môn được phê duyệt là những căn cứ cần được đối chiếu. Đặc biệt, thông tin về nhiều địa chỉ khác nhau cần được kiểm tra riêng. Không thể mặc nhiên cho rằng các địa điểm được giới thiệu trên website và mạng xã hội đều thuộc cùng một giấy phép hoặc có phạm vi chuyên môn giống nhau.
Theo luật sư, khi Tạp chí đã cung cấp địa chỉ website, trang mạng xã hội và nội dung quảng cáo cụ thể, Sở Y tế có cơ sở để xem xét những vấn đề thuộc lĩnh vực quản lý của ngành.
Trên cơ sở đó, cơ quan này có thể đánh giá dấu hiệu được phản ánh, xác định có cần xác minh hay không và quyết định việc kiểm tra hoặc phối hợp với cơ quan có thẩm quyền theo quy định.
Nếu chưa đủ căn cứ kết luận vi phạm, Sở không nhất thiết phải đưa ra kết luận ngay. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ nội dung đã được xác minh, nội dung chưa đủ căn cứ kết luận và nội dung thuộc thẩm quyền của cơ quan khác.
Cách tiếp cận này vừa bảo đảm nguyên tắc thận trọng trong xử lý thông tin, vừa tránh để những phản ánh cụ thể không được xem xét rõ ràng.
Quảng cáo “số 1”, “duy nhất”: Phải xem xét cả nội dung và căn cứ chứng minh
Từ những quảng cáo được Tạp chí ghi nhận, luật sư Diệp Năng Bình cho rằng cần xem xét các tuyên bố về vị trí dẫn đầu, tính độc quyền, độ an toàn và hiệu quả trên cơ sở quy định pháp luật tương ứng.
Những cụm từ như “số 1”, “duy nhất” hay “hiệu quả nhất” có thể tạo cho người tiêu dùng ấn tượng rằng dịch vụ có chất lượng vượt trội hoặc đã được kiểm chứng.
Tuy nhiên, việc một quảng cáo có dấu hiệu gây hiểu nhầm hay không phải được đánh giá trên cơ sở nội dung cụ thể, tài liệu chứng minh và các quy định áp dụng, không thể chỉ căn cứ vào một vài từ ngữ tách rời.
Theo luật sư, cần phân định thẩm quyền giữa cơ quan quản lý quảng cáo và cơ quan quản lý chuyên ngành y tế. Cơ quan có thẩm quyền quản lý quảng cáo xem xét những vấn đề thuộc lĩnh vực quảng cáo; trong khi Sở Y tế cần làm rõ các nội dung thuộc phạm vi quản lý y tế, bao gồm giấy phép, phạm vi chuyên môn và điều kiện cung cấp dịch vụ.
Hai nhóm trách nhiệm này có thể liên quan chặt chẽ nhưng không thể đồng nhất. Việc phối hợp giữa các cơ quan cần giúp xác định đúng đầu mối xử lý, chứ không khiến những vấn đề liên quan bị bỏ ngỏ.
Trách nhiệm giải trình phải gắn với quyền lợi người tiêu dùng
Trong vụ việc này, theo luật sư Bình, Tạp chí Tiếp thị và Gia đình thực hiện chức năng thông tin, phản biện và tư vấn tiêu dùng theo tôn chỉ, mục đích được nêu. Việc đề nghị cơ quan chức năng làm rõ thông tin không đồng nghĩa Tạp chí thay thế cơ quan quản lý để kết luận vi phạm, mà nhằm thu thập ý kiến chính thức, kiểm chứng thông tin và giúp người tiêu dùng có thêm căn cứ đánh giá.
Đối với người sử dụng dịch vụ thẩm mỹ, điều quan trọng không phải cơ sở tự quảng cáo mình ở vị trí nào, mà là dịch vụ có đáp ứng điều kiện pháp luật hay không, cơ sở có được phép thực hiện kỹ thuật liên quan hay không và các tuyên bố về chất lượng, độ an toàn, hiệu quả có căn cứ hay không.
Từ góc nhìn pháp lý của luật sư Diệp Năng Bình, vấn đề cốt lõi trong vụ việc không phải yêu cầu Sở Y tế Hà Nội phải kết luận có vi phạm, mà là phải làm rõ đúng những nội dung thuộc thẩm quyền quản lý chuyên ngành, đồng thời xác định minh bạch phần trách nhiệm cần phối hợp với cơ quan khác.
Một vụ việc có thể liên quan đến nhiều cơ quan, nhưng trách nhiệm của từng cơ quan cần được phân định rõ. Đó là cơ sở để bảo đảm hoạt động quản lý nhà nước minh bạch, giúp báo chí thực hiện chức năng thông tin và góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.
