Vụ kiện hơn 250 triệu USD, VietJet đối mặt với lệnh phong tỏa tài sản toàn cầu, người tiêu dùng có bị vạ lây?
Khoản nợ hơn 250 triệu USD từ tranh chấp 4 máy bay
Tranh chấp giữa VietJet và FW Aviation bắt nguồn từ các hợp đồng thuê 4 máy bay Airbus A321 theo cấu trúc JOLCO (Japanese Operating Lease with Call Option), được ký kết trong giai đoạn 2018-2019.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất bán niên năm 2026, VietJet cho biết trong năm 2021, giữa thời điểm ngành hàng không chịu ảnh hưởng nặng nề của đại dịch Covid-19, các ngân hàng tham gia giao dịch liên quan đến 4 máy bay đã chuyển nhượng khoản nợ cho một tổ chức mới thành lập.
Sau khi tiếp nhận khoản nợ, tổ chức này không tiếp tục hợp đồng cho thuê mà khởi kiện VietJet, yêu cầu thanh toán tiền thuê máy bay và bồi thường thiệt hại do cho rằng hãng chưa thực hiện đúng hạn nghĩa vụ thanh toán.
VietJet cho biết doanh nghiệp đã đàm phán với các ngân hàng để tìm phương án hoãn, giãn nợ. Tuy nhiên, tranh chấp vẫn được đưa ra Tòa Thương mại Anh trong năm 2022.
Theo diễn biến vụ kiện, các hợp đồng thuê máy bay bị chấm dứt vào tháng 10/2021. Đến ngày 15/12/2022, VietJet đã bàn giao cả 4 máy bay cho bên nguyên đơn. Việc thu hồi máy bay không giải quyết được tranh chấp về các nghĩa vụ tài chính còn lại.
Ngày 31/7/2024, Tòa Thương mại Anh ra phán quyết đầu tiên, chấp thuận yêu cầu của bên nguyên đơn về trách nhiệm hợp đồng, đồng thời để việc xác định các khoản bồi thường được xem xét riêng. Theo báo cáo tài chính của VietJet, hãng đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán tiền thuê máy bay tính đến ngày chấm dứt hợp đồng JOLCO và chi phí hoán đổi hợp đồng theo yêu cầu của tòa ban hành cùng ngày.
Ngày 17/4/2025, Tòa Thương mại Anh tiếp tục đưa ra phán quyết định lượng sơ bộ về quyền yêu cầu bồi thường chi phí và giá trị chấm dứt hợp đồng liên quan đến 4 máy bay. Ngày 2/5/2025, tòa ban hành phán quyết định lượng. Các khoản tiền được xác định trong quá trình này là cơ sở cho những yêu cầu thanh toán tiếp theo của FWA.
Ngày 24/6/2025, Tòa Phúc thẩm Anh giữ nguyên kết luận về trách nhiệm hợp đồng của VietJet. Theo báo cáo tài chính, tranh chấp có liên quan đến khoản thanh toán khoảng 7,4 triệu USD đến hạn trong giai đoạn khó khăn nhất của đại dịch Covid-19, khi hoạt động hàng không và hệ thống thanh toán quốc tế chịu nhiều xáo trộn.
Theo các thông tin được công bố về vụ kiện, khoản tiền VietJet phải thanh toán theo phán quyết sau đó được xác định ở mức khoảng 181,5 triệu USD. Đến nay, hãng mới thanh toán khoảng 2 triệu USD. Cộng thêm lãi và chi phí phát sinh, tổng số tiền FWA yêu cầu thu hồi đã tăng lên khoảng 251,6 triệu USD.
FWA vì vậy đã tiến hành các thủ tục yêu cầu thi hành phán quyết tại nhiều quốc gia, gồm Việt Nam, Australia, Pháp, Malaysia, Singapore, Ireland, Mỹ, Đức và Quần đảo Virgin thuộc Anh.
Tuy nhiên, các biện pháp này chưa giúp FWA thu hồi được đáng kể khoản tiền còn phải thanh toán. FWA sau đó đề nghị Tòa Thương mại Anh áp dụng một biện pháp khác để tìm kiếm và thu hồi tài sản của VietJet ở nước ngoài.
Trong khi đó, Tòa án nhân dân Khu vực 1 – Hà Nội ngày 19/12/2025 không chấp nhận yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam đối với phán quyết của tòa án Anh. Ngày 28/4/2026, tòa án cấp phúc thẩm giữ nguyên quyết định này.
VietJet đối mặt nguy cơ bị kiểm soát tài sản ở nước ngoài
Sau nhiều nỗ lực chưa đạt kết quả như mong muốn, FWA đề nghị Tòa Thương mại Anh chỉ định một bên đứng ra quản lý và thu hồi một số tài sản của VietJet ở ngoài Việt Nam.
Nếu được chấp thuận, bên được Tòa chỉ định sẽ có quyền tiếp cận, quản lý hoặc xử lý một số tài sản nhất định của VietJet để thu hồi tiền và dùng số tiền đó phục vụ việc thanh toán khoản nợ hơn 250 triệu USD theo phán quyết.
Ngày 25/7/2025, theo báo cáo tài chính của VietJet, Tòa Thương mại Anh đã bác đề nghị áp dụng lệnh phong tỏa tài sản toàn cầu do bên nguyên đơn nộp ngày 4/7/2025. Tuy nhiên, FWA tiếp tục theo đuổi biện pháp này sau khi thu thập thêm tài liệu và đưa ra những lập luận mới về nguy cơ tài sản bị chuyển dịch.
Theo thông tin được Aviation Week và AeroTime công bố, ngày 30/9/2026, Tòa Thương mại Anh xem xét việc chỉ định một bên tiếp nhận tài sản để hỗ trợ thu hồi các khoản tiền theo phán quyết. Đến ngày 15/10, tòa chấp thuận đề nghị phong tỏa tài sản toàn cầu của FWA với giá trị tối đa 251,6 triệu USD.
Đồng thời, tòa xem xét các giao dịch liên quan đến quyền lợi kinh tế trong danh mục máy bay đặt mua trong tương lai, cũng như những tài sản và khoản thu có thể được sử dụng để thực hiện nghĩa vụ thanh toán.
Các vấn đề được đặt ra bao gồm quyền lợi hợp đồng, khoản thanh toán trước khi nhận máy bay, tiền đặt cọc thuê máy bay, quỹ dự phòng bảo dưỡng và một số khoản thu liên quan đến hoạt động kinh doanh.
Lệnh phong tỏa nhằm ngăn tài sản thuộc phạm vi áp dụng bị chuyển dịch hoặc định đoạt ngoài các điều kiện được phép, qua đó bảo đảm khả năng thi hành án. Điều này không đồng nghĩa toàn bộ tài sản của VietJet đã bị thu giữ hoặc hãng bị đình chỉ hoạt động.
Với hãng hàng không, việc các quyền lợi tài chính gắn với máy bay đặt mua trong tương lai hoặc các khoản dự trữ phục vụ khai thác nằm trong phạm vi kiểm soát có thể ảnh hưởng đến kế hoạch tài chính và đàm phán hợp đồng. Tuy nhiên, việc phong tỏa tài sản không tự động dẫn đến cấm bay, tịch thu toàn bộ máy bay hay chấm dứt hợp đồng với các nhà cung cấp.
Trong báo cáo tài chính bán niên, VietJet cho biết cổ đông lớn đã có văn bản xác nhận sẵn sàng xem xét hỗ trợ nguồn tài chính huy động từ bên thứ ba nếu phát sinh nghĩa vụ liên quan đến vụ kiện, trên cơ sở phù hợp và tuân thủ pháp luật Việt Nam.
Ban Điều hành và Hội đồng quản trị sẽ tiếp tục cập nhật các quyết định pháp lý tại Anh và Việt Nam, đồng thời đánh giá ảnh hưởng tài chính trong những kỳ báo cáo tiếp theo.
Khách hàng có bị ảnh hưởng bởi lệnh phong tỏa tài sản?
Lệnh phong tỏa tài sản toàn cầu đối với VietJet không đồng nghĩa toàn bộ đội bay của hãng bị thu giữ hoặc các chuyến bay phải dừng hoạt động.
Trong trường hợp một tàu bay bị cơ quan có thẩm quyền thu giữ tại sân bay nước ngoài, chuyến bay có thể bị chậm, hủy hoặc phải đổi máy bay, khiến hành khách phát sinh chi phí và ảnh hưởng lịch trình. Tuy nhiên, việc máy bay bay qua không phận hoặc hạ cánh tại một quốc gia khác không tự động dẫn đến nguy cơ bị thu giữ. Điều này còn phụ thuộc vào phạm vi lệnh của tòa án và thủ tục pháp lý tại quốc gia liên quan.
Để bảo vệ quyền lợi, hành khách nên theo dõi thông báo của hãng, lưu giữ vé và chứng từ giao dịch. Nếu chuyến bay bị chậm, hủy hoặc thay đổi, hành khách có thể yêu cầu hãng thông tin về phương án đổi chuyến, hoàn vé hoặc bồi thường theo điều kiện áp dụng và quy định hiện hành.
Ở thời điểm hiện tại, chưa có căn cứ để khẳng định lệnh phong tỏa tài sản sẽ trực tiếp làm gián đoạn các chuyến bay VietJet. Hành khách nên cập nhật tình trạng chuyến bay qua kênh chính thức của hãng, thay vì mặc nhiên cho rằng vé đã mua sẽ mất hiệu lực.
Ngày 2/10, phóng viên Tạp chí Tiếp thị & Gia đình đã liên hệ VietJet để tìm hiểu thông tin về vụ việc. Cùng ngày, phía hãng cho biết đã tiếp nhận thông tin, đang tiến hành xem xét, xử lý và sẽ phản hồi trong thời gian sớm nhất. Tuy nhiên, đến ngày 22/10, Tiếp thị & Gia đình vẫn chưa nhận được phản hồi nào từ VietJet.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất bán niên năm 2026 của VietJet ghi nhận tổng tài sản ở mức 149.093 tỷ đồng, tính đến ngày 30/6/2026. Tổng nợ phải trả đạt 122.695 tỷ đồng, tăng 7,1% so với đầu năm, trong khi vốn chủ sở hữu ở mức 26.398 tỷ đồng.
Về cơ cấu vay nợ, doanh nghiệp ghi nhận 27.141 tỷ đồng vay ngắn hạn và 41.937 tỷ đồng vay dài hạn. Tổng hai khoản vay đạt 69.078 tỷ đồng. Trong khi đó, tiền và các khoản tương đương tiền còn 4.012 tỷ đồng, giảm 63,5% so với đầu năm. Các khoản phải thu ngắn hạn đạt 40.637 tỷ đồng, tăng 27,7%.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, VietJet đạt doanh thu hợp nhất 51.536 tỷ đồng, tăng 44% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế đạt 1.372 tỷ đồng. Doanh nghiệp công bố tỷ lệ nợ vay ròng trên vốn chủ sở hữu ở mức 2,36 lần và hệ số thanh khoản 1,36 lần.
