Báo động: Hàng trăm tấn rác chưa qua xử lý mỗi ngày đe dọa mục tiêu tăng trưởng xanh của An Giang

Mỗi ngày, toàn tỉnh An Giang phát sinh hơn 2.270 tấn rác thải sinh hoạt, nhưng có đến gần 700 tấn không được xử lý mà phải đổ thẳng ra các bãi lộ thiên.

Tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt tại An Giang hiện đạt 76,4%, tương đương khoảng 1.737 tấn/ngày. Phần còn lại, khoảng 687 tấn/ngày, vẫn được đổ xả tại các bãi rác lộ thiên, trong khi nhiều cơ sở xử lý hiện hữu đã có dấu hiệu quá tải.

Thực trạng này được đặt ra tại buổi giám sát của Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang với Sở Nông nghiệp và Môi trường về việc thực hiện chính sách, pháp luật bảo vệ môi trường sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Những con số biết nói từ bãi rác lộ thiên

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện phát sinh khoảng 2.274 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày. Với tỷ lệ thu gom 76,4%, khối lượng được thu gom đạt khoảng 1.737 tấn/ngày, nhưng vẫn còn gần 687 tấn phải đổ xả tại các bãi lộ thiên.

Con số này cho thấy bài toán môi trường của An Giang không còn dừng ở việc tổ chức thu gom rác khỏi khu dân cư. Khi hàng trăm tấn rác mỗi ngày chưa được đưa vào quy trình xử lý phù hợp, nguy cơ gây ô nhiễm đất, nước và không khí tiếp tục hiện hữu, đồng thời tạo sức ép ngày càng lớn lên quỹ đất dành cho xử lý chất thải.

Đáng chú ý, phần lớn các cụm xử lý rác hiện hữu đang có dấu hiệu quá tải. Một số dự án xử lý chất thải còn chậm tiến độ do vướng mắc về đất đai, thủ tục đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư và cơ chế tiếp nhận rác.

Như vậy, khoảng cách giữa lượng rác phát sinh và năng lực xử lý không chỉ là vấn đề về phương tiện thu gom, mà còn phản ánh những điểm nghẽn trong đầu tư, quy hoạch và vận hành hạ tầng môi trường.

Phân loại tại nguồn phải đi cùng năng lực xử lý

Một trong những điểm đáng chú ý được ngành chức năng chỉ ra là việc phân loại rác tại nguồn chưa đồng bộ, đặc biệt tại khu vực nông thôn. Nếu rác được phân loại nhưng sau đó vẫn được thu gom, vận chuyển và xử lý theo một quy trình chung thì hiệu quả của chủ trương này khó đạt được như kỳ vọng.

Đây cũng là vấn đề cần nhìn nhận trong tổng thể chuỗi quản lý chất thải. Phân loại tại nguồn chỉ thực sự có ý nghĩa khi phía sau đó là hệ thống thu gom riêng, vận chuyển phù hợp, cơ sở tái chế và xử lý đáp ứng yêu cầu. Nếu thiếu một mắt xích, rác đã phân loại vẫn có nguy cơ quay trở lại cùng một dòng chất thải hỗn hợp.

Từ góc độ kinh tế môi trường, đây là điểm cần được giải quyết căn cơ. Giảm lượng rác phải chôn lấp, tăng tái chế, tái sử dụng và thu hồi tài nguyên từ chất thải không chỉ giúp giảm áp lực lên môi trường mà còn mở ra giá trị kinh tế mới từ nguồn tài nguyên đang bị bỏ đi.

Tại buổi giám sát, Trưởng đoàn giám sát Lý Anh Thư đề nghị ngành chức năng làm rõ các “điểm nghẽn” trong quản lý môi trường, đánh giá chính xác tình trạng quá tải của hệ thống xử lý rác và tiến độ các dự án chậm triển khai. Đồng thời, việc phân loại rác tại nguồn phải được gắn với quy trình thu gom, vận chuyển và xử lý đồng bộ để bảo đảm hiệu quả thực chất.

Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng kiến nghị Trung ương hỗ trợ nguồn lực đầu tư hạ tầng xử lý rác, nước thải; hoàn thiện cơ sở dữ liệu môi trường liên thông và có hướng dẫn thống nhất về giá dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải.

Trong bối cảnh An Giang đặt mục tiêu phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường, việc giải quyết gần 700 tấn rác mỗi ngày chưa được xử lý cần được nhìn nhận như một nhiệm vụ hạ tầng thiết yếu, tương tự giao thông, cấp nước hay thoát nước.

Một nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhưng lượng chất thải tiếp tục tăng trong khi năng lực xử lý không theo kịp sẽ tạo ra chi phí môi trường ngày càng lớn. Vì vậy, bài toán trước mắt của An Giang không chỉ là nâng tỷ lệ thu gom, mà phải chuyển mạnh sang quản trị toàn bộ vòng đời chất thải, từ giảm phát sinh, phân loại, thu gom đến tái chế và xử lý an toàn.

Đây cũng là điều kiện quan trọng để tăng trưởng kinh tế không đánh đổi bằng áp lực môi trường trong dài hạn.

Thanh Xuân