Đề xuất biểu dương vợ chồng sinh đủ hai con ở 10 tỉnh, thành
Bộ Y tế đề xuất tôn vinh các gia đình sinh đủ hai con tại 10 tỉnh, thành có mức sinh thấp nhằm khuyến sinh và ứng phó nguy cơ già hóa dân số.
Trong nỗ lực kéo mức sinh trở lại ngưỡng thay thế, Bộ Y tế đề xuất phát động phong trào biểu dương, tôn vinh các cặp vợ chồng sinh đủ hai con tại 10 tỉnh, thành có mức sinh thấp nhất cả nước.
Đề xuất được nêu trong dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, đang được Bộ Y tế lấy ý kiến.
Theo dự thảo, chính sách sẽ triển khai tại Hà Nội, TP.HCM, Cần Thơ, Tây Ninh, Khánh Hòa, Đồng Nai, An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cà Mau. Đây là những địa phương có mức sinh thấp hơn mức trung bình của cả nước.
Trong đó, TP.HCM, Tây Ninh, Cần Thơ, Cà Mau và Vĩnh Long là 5 địa phương có mức sinh thấp nhất, dao động từ 1,43 đến 1,6 con mỗi phụ nữ. Sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, TP.HCM vẫn là địa phương có mức sinh thấp nhất cả nước với 1,43 con/phụ nữ.
Ở phía Bắc, Hà Nội là địa phương duy nhất có mức sinh dưới 2 con/phụ nữ. Năm 2024, chỉ số này còn 1,86 con, thấp nhất trong lịch sử của Thủ đô và tiếp tục giảm so với năm trước. Theo Bộ Y tế, mức sinh trung bình của Việt Nam hiện chỉ đạt 1,91 con/phụ nữ, thuộc nhóm thấp nhất Đông Nam Á.
Các chuyên gia cho rằng xu hướng ngại sinh con xuất phát từ nhiều nguyên nhân như áp lực công việc, chi phí nuôi dạy con ngày càng lớn, ưu tiên phát triển sự nghiệp và sự thay đổi trong quan niệm về hôn nhân, gia đình.
Mức sinh liên tục đi xuống không chỉ làm thu hẹp quy mô dân số trong tương lai mà còn khiến lực lượng lao động suy giảm, đẩy nhanh tốc độ già hóa và tạo sức ép lên hệ thống an sinh xã hội. Nếu không có giải pháp kịp thời, Việt Nam có thể đối mặt với nguy cơ thiếu hụt lao động và mất cân đối dân số trong nhiều thập kỷ tới.
Để ứng phó, Bộ Y tế đề xuất phát động phong trào khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, gắn với hoạt động biểu dương những gia đình thực hiện tốt chính sách dân số.
Ở cấp Trung ương, phong trào dự kiến được tổ chức trên phạm vi toàn quốc vào các năm 2027 và 2029, kết hợp tôn vinh các tập thể, cá nhân tiêu biểu. Tại các địa phương, hoạt động này sẽ diễn ra thường niên.
Song song với đó là các chương trình tọa đàm, đối thoại chính sách, hội thi, tư vấn chuyên đề và truyền thông nhằm lan tỏa thông điệp về lợi ích của việc sinh đủ hai con, góp phần duy trì mức sinh thay thế.
Theo kế hoạch, mỗi năm khoảng một nửa số xã, phường và đặc khu tại các địa phương có mức sinh thấp sẽ tổ chức ít nhất một hoạt động truyền thông hoặc phát động phong trào khuyến sinh. Công tác kiểm tra, giám sát và hỗ trợ kỹ thuật cũng được triển khai để bảo đảm hiệu quả thực hiện.
Đây là một trong nhiều giải pháp được Bộ Y tế đề xuất thời gian gần đây nhằm đảo chiều xu hướng mức sinh giảm. Trước đó, cơ quan này đã kiến nghị bãi bỏ quy định liên quan đến giảm tỷ lệ sinh con thứ ba, khuyến khích phụ nữ kết hôn trước 30 tuổi và sinh đủ hai con trước 35 tuổi.
