Sửa Luật Bảo vệ môi trường: Siết giám sát, nghiêm cấm làm sai lệch dữ liệu quan trắc
Tại phiên thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường chiều 6/11, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã giải trình, làm rõ những nội dung được các đại biểu Quốc hội quan tâm. Trong đó, Chính phủ dự kiến bổ sung quy định nghiêm cấm hành vi can thiệp làm sai lệch số liệu quan trắc môi trường hoặc cố tình ngắt kết nối dữ liệu.
Đề cập đến yêu cầu bảo đảm tính độc lập, khách quan và độ tin cậy của kết quả quan trắc môi trường, Phó Thủ tướng cho biết dự thảo Luật đã được tiếp thu, chỉnh sửa theo ý kiến của đại biểu Quốc hội. Theo đó, các hành vi tác động nhằm thay đổi sai lệch thông tin, dữ liệu môi trường hoặc chủ ý ngắt kết nối dữ liệu sẽ thuộc nhóm hành vi bị nghiêm cấm.
Cùng với đó, dự thảo xác định cụ thể trách nhiệm của chủ dự án và các cơ sở trong việc duy trì tính chính xác, toàn vẹn, liên tục cũng như khả năng truy xuất của dữ liệu quan trắc.
“Các tổ chức cung cấp dịch vụ quan trắc phải đáp ứng các tiêu chuẩn và năng lực phù hợp; xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu môi trường quốc gia thống nhất, liên thông; tăng cường hậu kiểm, xử lý nghiêm hành vi làm sai lệch số liệu, đồng thời tạo điều kiện để người dân cùng tham gia giám sát”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Một vấn đề khác được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm là việc đẩy mạnh chuyển đổi phương thức quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, song vẫn phải duy trì hiệu quả kiểm soát môi trường. Bên cạnh đó, các tiêu chí xác định yếu tố “nhạy cảm” về môi trường cần được làm rõ, đồng thời việc phân cấp, phân quyền phải đi đôi với bảo đảm nguồn lực và khả năng thực thi.
Phản hồi những ý kiến này, Chính phủ cho rằng cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực môi trường cần được triển khai đồng bộ với việc thay đổi thực chất phương thức quản lý. Việc cải cách không chỉ dừng ở giảm bớt thủ tục hay chuyển giao trách nhiệm quản lý từ cơ quan Nhà nước sang doanh nghiệp.
“Chính phủ chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng quy định cụ thể các tiêu chí phân loại dự án theo mức độ rủi ro về môi trường làm cơ sở để áp dụng các thủ tục phù hợp, bảo đảm cắt giảm nhưng không giảm yêu cầu kiểm soát đối với các dự án có nguy cơ gây ô nhiễm cao”, Phó Thủ tướng nói.
Theo định hướng hoàn thiện dự thảo, những yếu tố nhạy cảm về môi trường có liên quan trực tiếp đến sức khỏe người dân vẫn được quy định cụ thể. Đồng thời, dự thảo bổ sung cơ chế theo dõi, giám sát các nguy cơ ô nhiễm, suy thoái và sự cố môi trường trên cơ sở khai thác thông tin, dữ liệu môi trường kết hợp ứng dụng công nghệ số. Hoạt động này sẽ được thực hiện song song với kiểm tra thực địa nhằm phát hiện sớm, đưa ra cảnh báo về nguy cơ ô nhiễm và kịp thời xử lý các hành vi vi phạm.
Chuyển tư duy quản lý chất thải sang coi chất thải là tài nguyên
Đối với lĩnh vực quản lý chất thải, Phó Thủ tướng cho biết dự thảo Luật được điều chỉnh theo định hướng thay đổi cách tiếp cận, từ quản lý chất thải đơn thuần sang xem chất thải là nguồn tài nguyên có thể khai thác, tái sử dụng. Nguyên tắc phân loại chất thải rắn sinh hoạt cũng được thống nhất trong dự thảo.
Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ xây dựng nghị định hướng dẫn, trong đó xác định lộ trình phân loại phù hợp với đặc điểm từng khu vực. Trách nhiệm của từng địa phương trong việc đầu tư, tổ chức hệ thống hạ tầng thu gom, vận chuyển và xử lý riêng các nhóm chất thải sau phân loại cũng sẽ được quy định rõ.
Ngoài ra, dự thảo bổ sung nội dung kiểm soát chất thải phát sinh và dịch chuyển từ các lưu vực sông, khu vực đất liền ra biển.
Các quy định liên quan đến chất thải, phế liệu và vật liệu tái chế cũng được làm rõ hơn, tạo cơ sở để đưa những loại chất thải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật quay trở lại quy trình sản xuất với vai trò nguyên liệu đầu vào. Định hướng ưu tiên là tăng cường tái sử dụng, tái chế và thu hồi năng lượng từ chất thải.
Làm rõ trách nhiệm quản lý môi trường giữa các địa phương
Về phân định thẩm quyền quản lý nhà nước, dự thảo Luật đã được rà soát nhằm cụ thể hóa cơ chế phối hợp giữa các địa phương trong quá trình thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường và cấp giấy phép môi trường đối với những dự án có phạm vi thực hiện trên địa bàn từ hai tỉnh, thành phố trở lên.
Đồng thời, vai trò điều phối và trách nhiệm quản lý của các cơ quan liên quan được xác định thông qua việc xây dựng, triển khai quy hoạch và kế hoạch quản lý chất lượng môi trường nước, không khí. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm sự cân bằng lợi ích phát triển kinh tế giữa các địa phương, đồng thời tăng cường kiểm soát đối với những nguồn thải lớn có tác động trên phạm vi liên vùng.
Đối với các nội dung về ứng phó với biến đổi khí hậu, quản lý phát thải khí nhà kính và phát triển thị trường carbon, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết dự thảo Luật tiếp tục được rà soát, hoàn thiện theo hướng đồng bộ hóa phương pháp, quy trình và tần suất thực hiện kiểm kê khí nhà kính. Qua đó, góp phần giảm chi phí tuân thủ các quy định về kiểm kê phát thải cho doanh nghiệp.
N.H
