Festival Trà Quốc tế – Thái Nguyên 2026: Khi di sản trà trở thành động lực kinh tế xanh
Sức hút lớn từ một sản phẩm nông nghiệp bản địa
Tối 7/11, tại Phố đi bộ trung tâm tỉnh Thái Nguyên, Festival Trà Quốc tế – Thái Nguyên năm 2026 chính thức bế mạc sau 9 ngày diễn ra (30/10 – 7/11). Gắn với các hoạt động kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh (4/11/1831 – 4/11/2026), sự kiện không chỉ là một lễ hội văn hóa mà còn tạo những bước thành công cho mô hình kinh tế dựa trên di sản, du lịch và sản xuất nông nghiệp bền vững.
Theo thống kê, từ ngày 29/10 đến 6/11/2026, Thái Nguyên ước đón trên 260.000 lượt khách tham quan, trải nghiệm các hoạt động trong khuôn khổ Festival. Con số này cho thấy sức lan tỏa của thương hiệu trà Thái Nguyên, đồng thời phản ánh nhu cầu ngày càng lớn của thị trường đối với các sản phẩm gắn với bản sắc địa phương, nguồn gốc rõ ràng và giá trị văn hóa.
Lượng khách lớn tạo ra dòng chảy tiêu dùng đáng kể cho dịch vụ lưu trú, ăn uống, vận tải và bán lẻ. Quan trọng hơn, đó là cơ hội để người làm chè tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng, giảm bớt khâu trung gian và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm.
Festival được thiết kế như một chuỗi hoạt động đa tầng. Phần hồi tưởng và tôn vinh có chương trình khai mạc “Tráng ca miền gió ngàn – Tinh hoa trà Việt” và lễ Rước Trà khai hội. Phần kết nối vùng nguyên liệu gồm các chương trình giao lưu, thưởng trà tại 5 vùng chè tiêu biểu: Tân Cương, La Bằng, Đồng Hỷ, Đồng Phúc và Vô Tranh. Phần thương mại và trải nghiệm có khu trưng bày sản phẩm trà, sản phẩm OCOP, hoạt động xúc tiến thương mại, Liên hoan Ẩm thực từ Trà, biểu diễn nghệ thuật, Chuyến tàu Di sản Hà Nội – Thái Nguyên, cuộc thi World Master Tea Vietnam 2026 và triển lãm “Thái Nguyên 195 năm – Thành tựu hội nhập và phát triển”.
Điểm nhấn về tư duy phát triển là Diễn đàn Kinh tế Trà Quốc tế 2026 với chủ đề “Từ di sản trà đến kinh tế trà toàn cầu”. Chủ đề này đặt ngành chè vào bối cảnh rộng hơn: không chỉ bán nguyên liệu hay sản phẩm thô, mà xây dựng chuỗi giá trị từ vùng trồng, chế biến, thương hiệu đến du lịch và xuất khẩu. Liên hoan Ẩm thực từ Trà cũng cho thấy hướng đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng công dụng của cây chè sang lĩnh vực ẩm thực và trải nghiệm.
Di sản quốc gia, nền tảng cho sản xuất có trách nhiệm
Dấu mốc đáng chú ý nhất là việc “Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên” được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ngay trong khuôn khổ Festival. Đây là sự ghi nhận đối với những tri thức, kinh nghiệm được cộng đồng người làm chè gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.
Dưới góc độ kinh tế môi trường, tri thức bản địa về canh tác chè gắn chặt với việc hiểu đất, hiểu khí hậu, chọn giống và chăm sóc cây phù hợp điều kiện từng vùng. Bảo tồn các tri thức này đồng nghĩa với việc gìn giữ những phương thức sản xuất thích ứng với hệ sinh thái địa phương. Việc ghi danh cũng đặt ra yêu cầu bảo tồn, phát huy di sản gắn với phát triển sản xuất, nâng cao chất lượng và giá trị kinh tế của sản phẩm chè. Khi di sản được công nhận, câu chuyện văn hóa trở thành một phần của giá trị thương hiệu, giúp sản phẩm khác biệt hóa trên thị trường thay vì cạnh tranh thuần túy bằng giá.
Phát biểu bế mạc, ông Dương Văn Lượng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, khẳng định thành công của Festival không chỉ ở quy mô và sự phong phú của các hoạt động mà quan trọng hơn là sự kết nối: giữa di sản văn hóa với phát triển kinh tế, giữa sản phẩm trà với du lịch, giữa người sản xuất với doanh nghiệp và thị trường. Theo ông, qua đó thương hiệu trà Thái Nguyên tiếp tục được khẳng định, hình ảnh địa phương giàu bản sắc, năng động, thân thiện và hội nhập được quảng bá rộng rãi.
Đây chính là cốt lõi của phát triển bền vững trong nông nghiệp: để người trồng chè, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng hưởng lợi từ chuỗi giá trị, từ đó có động lực đầu tư vào chất lượng, truy xuất nguồn gốc và canh tác thân thiện với môi trường.
Festival khép lại, nhưng thách thức nằm ở việc biến hiệu ứng sự kiện thành kết quả bền vững. Ông Dương Văn Lượng mong muốn các cấp, ngành, địa phương, người trồng chè, nghệ nhân, hợp tác xã và doanh nghiệp tiếp tục chung sức gìn giữ, nâng tầm giá trị trà Thái Nguyên, chuyển hóa những giá trị và cơ hội của Festival thành động lực và kết quả phát triển cụ thể.
Để làm được điều đó, cần duy trì mối liên kết giữa các vùng chè, đẩy mạnh du lịch trải nghiệm gắn với vùng nguyên liệu, và nâng cao chất lượng sản phẩm theo hướng an toàn, xanh. Mục tiêu cuối cùng là để cây chè không chỉ là sinh kế mà còn là tài sản văn hóa và kinh tế lâu dài của địa phương.
Với dấu ấn từ Festival Trà Quốc tế 2026, Thái Nguyên có thêm cơ sở để tin rằng con đường đi từ di sản trà đến kinh tế trà toàn cầu là hoàn toàn khả thi, nếu giữ vững được giá trị truyền thống và gắn tăng trưởng với trách nhiệm đối với môi trường và cộng đồng.
Nguyên Mạnh
