Phú Quốc: Giữ màu xanh biển đảo từ trách nhiệm quản lý đến hành động cộng đồng
Môi trường biển trước sức ép phát triển
Biển là tài sản tự nhiên quý giá, đồng thời là nền tảng tạo nên sức hấp dẫn và lợi thế cạnh tranh của du lịch Phú Quốc. Những bãi cát, làn nước trong xanh, hệ sinh thái biển và cảnh quan ven bờ không chỉ mang giá trị sinh thái mà còn trực tiếp tạo ra sinh kế, việc làm và nguồn thu cho địa phương. Bởi vậy, bất kỳ sự suy giảm nào về chất lượng môi trường biển cũng có thể tác động đến hình ảnh điểm đến và hiệu quả phát triển kinh tế du lịch.

Thực tế, tình trạng rác thải trôi dạt, tích tụ tại nhiều khu vực bãi biển đang là vấn đề cần được quan tâm. Theo UBND đặc khu Phú Quốc, dưới tác động của thời tiết, sóng, gió, dòng chảy và các hoạt động trên biển, nhiều loại chất thải như rác thải nhựa, bao bì, túi ni lông, ngư cụ cùng rong, tảo, lá cây, cành cây thường xuyên dạt vào bờ. Không chỉ ảnh hưởng đến mỹ quan, tình trạng này còn gây ô nhiễm môi trường, tác động đến hoạt động du lịch và hình ảnh của đảo ngọc.
Điều đáng quan tâm là rác thải ven biển không phải vấn đề có thể giải quyết bằng những đợt vệ sinh mang tính thời điểm. Đặc thù địa hình biển đảo, sự biến động của dòng chảy và hoạt động khai thác, kinh doanh dịch vụ ven biển khiến công tác thu gom cần được tổ chức thường xuyên, có phương án phù hợp và sự phối hợp giữa nhiều lực lượng.
Trong khi đó, nếu trách nhiệm bảo vệ môi trường chỉ tập trung vào cơ quan công ích, còn doanh nghiệp và các chủ thể khai thác lợi thế biển chưa tham gia tương xứng, hiệu quả quản lý khó có thể duy trì lâu dài. Một bãi biển sạch không thể chỉ được bảo đảm bằng nhân lực vệ sinh, mà phải bắt đầu từ ý thức không xả thải, trách nhiệm thu gom và cơ chế kiểm soát chất thải ngay trong hoạt động kinh tế.
Đây cũng là vấn đề đặt ra đối với tư duy phát triển du lịch. Khai thác tài nguyên biển để tạo ra giá trị kinh tế phải đi đôi với bảo vệ, phục hồi và duy trì chất lượng tài nguyên. Nếu chỉ chú trọng lượng khách, quy mô dịch vụ và tốc độ đầu tư mà xem nhẹ môi trường, lợi thế tự nhiên vốn là sức hút lớn nhất của Phú Quốc có nguy cơ bị bào mòn.
GIỮ BIỂN SẠCH LÀ GIỮ NGUỒN LỰC PHÁT TRIỂN
Môi trường biển không chỉ là tài sản thiên nhiên mà còn là nền tảng tạo nên sức hấp dẫn và lợi thế cạnh tranh của du lịch Phú Quốc. Bảo vệ biển vì thế không thể dừng ở những đợt thu gom rác, mà phải trở thành trách nhiệm thường xuyên của chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng. Giữ gìn giá trị sinh thái hôm nay chính là bảo vệ sinh kế, thương hiệu du lịch và dư địa phát triển lâu dài của đảo ngọc.
Đưa trách nhiệm môi trường thành tiêu chí trong phát triển du lịch
Trước yêu cầu đó, ngày 13/11/2026, UBND đặc khu Phú Quốc ban hành Công văn số 5968/UBND-PNNMT về tăng cường phối hợp thu gom rác thải, làm sạch bãi biển và giữ gìn vệ sinh môi trường ven biển trên địa bàn. Văn bản thể hiện yêu cầu huy động đồng bộ các cơ quan, đơn vị, lực lượng vũ trang, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư tham gia bảo vệ môi trường biển.
Điểm đáng chú ý là trách nhiệm của doanh nghiệp được đặt ở vị trí cụ thể hơn. Các tổ chức kinh tế được giao, cho thuê khu vực biển; doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh dịch vụ du lịch ven biển phải chủ động xây dựng phương án bảo vệ môi trường, thường xuyên kiểm tra tình trạng rác thải và bố trí nhân lực, phương tiện thu gom trong phạm vi quản lý, sử dụng.
Đây không chỉ là yêu cầu về vệ sinh cảnh quan mà còn là sự gắn kết trách nhiệm môi trường với hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên. Doanh nghiệp được hưởng lợi từ không gian biển, bãi biển và cảnh quan tự nhiên cần có trách nhiệm tương xứng trong việc gìn giữ những giá trị đó.

Đáng chú ý, UBND đặc khu khuyến khích các doanh nghiệp hỗ trợ thu gom rác tại những bãi biển tiếp giáp, bãi biển công cộng và khu vực chưa có đơn vị trực tiếp quản lý, khai thác. Cách tiếp cận này góp phần khắc phục tư duy quản lý khép kín theo từng dự án, bởi rác thải không dừng lại ở ranh giới hành chính hay phạm vi kinh doanh của một đơn vị. Công tác bảo vệ môi trường biển vì vậy cần được nhìn nhận trên tổng thể không gian ven bờ, với sự phối hợp và chia sẻ trách nhiệm giữa các chủ thể.
Một yêu cầu quan trọng khác là rác thải sau thu gom phải được phân loại, tập kết và chuyển giao cho đơn vị có chức năng vận chuyển, xử lý theo quy định. Việc đốt, chôn lấp, đẩy rác trở lại biển hoặc tập kết không đúng nơi quy định đều bị yêu cầu chấn chỉnh. Đồng thời, doanh nghiệp được khuyến khích nghiên cứu các giải pháp kỹ thuật như thiết bị vớt rác, hệ thống phao, lưới chắn rác phù hợp, nhưng phải bảo đảm không gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái biển và hoạt động hàng hải.
Cùng với doanh nghiệp, cộng đồng dân cư và các lực lượng xã hội được xác định là mắt xích quan trọng. UBND đặc khu đề nghị lực lượng vũ trang phối hợp làm sạch các bãi biển công cộng, nhất là những khu vực có lượng rác lớn, khó tiếp cận. Các cơ quan, đoàn thể và trưởng khu phố tăng cường tuyên truyền, vận động người dân không xả rác xuống biển, chủ động phát hiện những điểm tồn đọng để thông tin cho cơ quan chức năng xử lý.
Đặc biệt, việc gắn hoạt động thu gom rác với phong trào “Ngày Vì môi trường Phú Quốc” có ý nghĩa đưa bảo vệ môi trường trở thành hoạt động thường xuyên trong cộng đồng, thay vì chỉ dừng ở những chiến dịch ngắn hạn.
Để chủ trương đi vào thực tế, Phòng Nông nghiệp và Môi trường được giao hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, theo dõi và đôn đốc triển khai. Ban Quản lý công trình đô thị có trách nhiệm phối hợp bố trí phương tiện, nhân lực, xác định địa điểm tập kết và tổ chức vận chuyển rác đến nơi tiếp nhận, xử lý đúng quy định.
Tuy nhiên, hiệu quả của chỉ đạo không chỉ được đo bằng số đợt ra quân hay lượng rác thu gom sau mỗi chiến dịch. Điều quan trọng hơn là phải hạn chế tình trạng rác tái xuất hiện, xác định rõ trách nhiệm quản lý tại từng khu vực và bảo đảm quy trình thu gom, vận chuyển, xử lý được duy trì liên tục. Cơ quan chức năng cần theo dõi những điểm thường xuyên phát sinh rác, kịp thời điều phối nguồn lực và đánh giá trách nhiệm của các đơn vị liên quan.
Về phía doanh nghiệp, trách nhiệm xã hội cần được thể hiện bằng những cam kết cụ thể, không dừng ở việc hưởng ứng phong trào. Mỗi khu du lịch, cơ sở dịch vụ ven biển cần chủ động kiểm soát chất thải phát sinh, hạn chế nhựa dùng một lần, tuyên truyền cho người lao động và du khách cùng thực hiện nếp sống văn minh, thân thiện với môi trường.
Về phía chính quyền, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp, bảo đảm nguồn lực thu gom và xử lý chất thải, đồng thời tăng cường kiểm tra việc chấp hành quy định bảo vệ môi trường. Việc huy động xã hội hóa phải đi cùng phân công trách nhiệm rõ ràng, tránh tình trạng nhiều đơn vị cùng tham gia nhưng thiếu đầu mối điều phối hoặc không xác định được trách nhiệm khi xảy ra tồn đọng rác.

Áp lực rác thải tại các bãi biển đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản lý môi trường, gắn trách nhiệm cộng đồng với chất lượng phát triển du lịch Phú Quốc. Ảnh: CTV
Phú Quốc đang đứng trước yêu cầu nâng cao chất lượng phát triển, trong đó môi trường biển không chỉ là một tiêu chí cảnh quan mà còn là nền tảng của kinh tế du lịch. Giữ gìn màu xanh biển đảo vì vậy không thể là nhiệm vụ riêng của ngành môi trường hay một chiến dịch nhất thời, mà phải trở thành nguyên tắc xuyên suốt trong quản lý, đầu tư và hoạt động kinh doanh.
Một điểm đến hấp dẫn không chỉ bởi những công trình hiện đại hay lượng khách tăng trưởng, mà trước hết phải được bảo chứng bằng chất lượng môi trường và trách nhiệm đối với thiên nhiên. Khi chính quyền quyết liệt trong quản lý, doanh nghiệp chủ động chia sẻ trách nhiệm và người dân thực sự thay đổi hành vi, việc làm sạch bãi biển mới có thể chuyển từ phong trào thành nền nếp.
Giữ biển sạch hôm nay cũng chính là giữ gìn nguồn lực phát triển cho ngày mai. Đó không chỉ là yêu cầu trước mắt đối với Phú Quốc, mà còn là thước đo năng lực quản trị và tầm nhìn phát triển của một đô thị biển đảo đang hướng tới vị thế điểm đến du lịch chất lượng cao.
Thanh Xuân