Doanh nghiệp Việt bàn đường ra thị trường quốc tế sau mốc thương mại 1.000 tỷ USD
Sáng 18/11/2026, Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam tổ chức Diễn đàn “Đầu tư và Kinh doanh quốc tế” tại Hà Nội, với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, chuyên gia kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp. Các tham luận tập trung vào bài toán xây dựng thương hiệu, phát triển kênh phân phối và từng bước tạo chỗ đứng cho doanh nghiệp Việt tại thị trường nước ngoài.

Phát biểu khai mạc, ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, cho biết tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa trong 10 tháng đầu năm 2026 đạt 1.010,55 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ năm trước. Đây là lần đầu tiên Việt Nam vượt mốc 1.000 tỷ USD sau 10 tháng. Từ dấu mốc này, ông đặt vấn đề doanh nghiệp cần nâng vị thế trong chuỗi giá trị bằng việc đầu tư, kinh doanh và xây dựng thương hiệu tại thị trường sở tại.
Chọn thị trường từ năng lực của doanh nghiệp
Trong tham luận về chiến lược gia nhập thị trường quốc tế, TS. Nguyễn Văn Hội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, lưu ý khu vực kinh tế trong nước xuất khẩu hơn 93 tỷ USD trong 10 tháng đầu năm, chiếm 18,8% tổng kim ngạch xuất khẩu. Khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chiếm 81,2%. Tỷ trọng này đặt ra yêu cầu củng cố năng lực của doanh nghiệp trong nước để tận dụng đà tăng trưởng thương mại.
TS. Nguyễn Văn Hội đề xuất sàng lọc thị trường theo hai bước. Trước hết, doanh nghiệp xác định những điều kiện bắt buộc đối với từng mặt hàng, từ tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm đến quy định môi trường. Sau đó, doanh nghiệp đối chiếu nhu cầu của thị trường với năng lực sản xuất, nguồn vốn, công nghệ và khả năng quản trị của mình. Kết quả đánh giá là cơ sở để chọn mặt hàng, nhóm khách hàng, kênh phân phối và mức đầu tư phù hợp.
Một nội dung được ông Hội lưu ý là cách sử dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA). Chẳng hạn, với thị trường Nhật Bản, doanh nghiệp có thể xem xét các ưu đãi theo VJEPA, AJCEP, CPTPP hoặc RCEP. Để biết hiệp định nào phù hợp với lô hàng, doanh nghiệp cần đối chiếu mã hàng, thuế suất, quy tắc xuất xứ và khả năng chứng minh nguồn gốc nguyên liệu. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, thương mại điện tử xuyên biên giới cũng mở thêm kênh để tiếp cận khách hàng và thử sức mua trước khi đầu tư vào hệ thống phân phối.
Ở góc độ tài chính, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, nhận định việc tái cấu trúc chuỗi cung ứng cùng xu hướng chuyển đổi xanh, chuyển đổi số đang mở ra cơ hội trong các lĩnh vực như năng lượng, logistics và thương mại điện tử. Để nắm bắt cơ hội, ông đề nghị doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn vốn, minh bạch thông tin, chủ động nguồn nguyên liệu và quản trị rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng.

Tính chi phí đáp ứng tiêu chuẩn xanh ngay từ đầu
Tại diễn đàn, TS. Nguyễn Văn Hội dẫn Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và các quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EU) làm ví dụ về những yêu cầu doanh nghiệp cần rà soát theo từng nhóm hàng. Việc chuẩn bị dữ liệu phát thải, hồ sơ nguồn gốc nguyên liệu hay điều chỉnh quy trình sản xuất đều cần thời gian và nguồn lực. Doanh nghiệp có thể đưa các khoản này vào phương án giá thành ngay khi cân nhắc thị trường, cùng với chi phí kiểm định, vận chuyển và phân phối.
Từ kinh nghiệm kết nối doanh nghiệp Việt Nam và Hàn Quốc, TS. Trần Hải Linh lấy nông sản làm ví dụ. Để đưa hàng vào hệ thống phân phối quốc tế, doanh nghiệp phải tổ chức nguồn cung ổn định từ vùng nguyên liệu, khâu chế biến, bảo quản đến vận chuyển. Một sản phẩm có giá cạnh tranh vẫn cần đáp ứng các yêu cầu của nhà phân phối về truy xuất nguồn gốc, bao bì và thời hạn giao hàng. Ông đề xuất kết nối doanh nghiệp với đối tác công nghệ, viện nghiên cứu và nhà đầu tư theo nhu cầu cụ thể của từng chuỗi sản phẩm.
Về lộ trình mở rộng, TS. Nguyễn Văn Hội đề nghị doanh nghiệp thử nghiệm ở quy mô phù hợp và đánh giá kết quả trước khi tăng vốn. Tùy thị trường và nguồn lực, doanh nghiệp có thể bán hàng qua đối tác, xuất khẩu trực tiếp, nhượng quyền, mở văn phòng đại diện hoặc đầu tư trực tiếp. Khi tính hiệu quả của từng phương án, cần dự liệu biến động tỷ giá, lạm phát và dòng vốn tại nước sở tại.
Các ý kiến tại diễn đàn cũng đề nghị gắn xúc tiến thương mại với xúc tiến đầu tư và chuyển giao công nghệ. Cơ quan quản lý, hiệp hội và tổ chức tài chính có thể hỗ trợ doanh nghiệp bằng thông tin thị trường, tư vấn pháp lý và kết nối đối tác. Với doanh nghiệp, những hỗ trợ này có giá trị ngay từ bước quyết định sẽ bán sản phẩm nào, qua kênh nào và cần đầu tư bao nhiêu để duy trì chỗ đứng ở thị trường đã chọn.
Lê Quốc Hưng