Đà Nẵng: Chủ động chống xói lở, bảo vệ bền vững bờ biển Cửa Đại
Với vai trò chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp TP Đà Nẵng đã tập trung điều phối nguồn lực, tổ chức thi công và kiểm soát tiến độ, góp phần từng bước khôi phục bãi biển Cửa Đại. Công trình không chỉ giải quyết nguy cơ sạt lở trước mắt mà còn hướng đến bảo vệ tài nguyên, giảm thiểu tổn thất môi trường và tạo nền tảng phát triển kinh tế biển bền vững.
Vai trò tổ chức, điều hành của Ban Quản lý dự án là mắt xích quan trọng để chuyển nguồn vốn đầu tư thành công trình thực tế, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và mục tiêu phát triển.
Chủ động đầu tư, xử lý điểm nghẽn xói lở kéo dài
Vấn đề xói lở bờ biển Cửa Đại kéo dài nhiều năm, gây tổn thất đáng kể về tài nguyên cảnh quan, hạ tầng và hoạt động kinh tế ven biển. Từ năm 2014, sóng biển liên tục xâm thực khiến bãi cát thu hẹp, nhiều hàng dừa bị cuốn trôi, các khu vực kinh doanh du lịch chịu ảnh hưởng. Không gian bãi tắm suy giảm nguồn lực quan trọng của kinh tế du lịch Hội An bị đe dọa.
Trước vấn đề thực tế, TP.Đà Nẵng triển khai hai dự án với tổng mức đầu tư hơn 1.196 tỷ đồng. Trong đó, dự án Chống xói lở và bảo vệ bền vững bờ biển Hội An sử dụng vốn vay của Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) có tổng mức đầu tư 42 triệu euro, tương đương khoảng 982 tỷ đồng. Dự án được khởi công tháng 3/2025, triển khai trên phạm vi 3,4km, từ khu vực cửa sông gần cầu tàu đi Cù Lao Chàm về phía Bắc đến khách sạn Victoria.
Cùng với đó, dự án khắc phục khẩn cấp xói lở bờ biển Hội An được triển khai với kinh phí 214 tỷ đồng, phạm vi khoảng 1.950m tại khu vực Hội An Đông và Hội An Tây, nhằm xử lý những vị trí xung yếu, tăng cường khả năng bảo vệ bờ biển trước tác động của sóng.
Khu vực triển khai dự án đã hình thành bãi tắm với bãi khô và bãi cạn; trước đây, nhiều vị trí sát bờ có độ sâu từ 3–5m và gần như không còn không gian tắm biển.
Với vai trò chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp TP.Đà Nẵng giữ vị trí trung tâm trong tổ chức triển khai hai dự án, phối hợp với các sở, ngành, chính quyền địa phương, nhà thầu và đơn vị tư vấn tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm công trình được thực hiện đúng yêu cầu kỹ thuật và mục tiêu đầu tư.
Dự án có tính chất đặc thù bởi được thi công trong môi trường biển, chịu ảnh hưởng trực tiếp của thời tiết, sóng và điều kiện địa hình. Bên cạnh đó, khu vực Cửa Đại tập trung nhiều nhà hàng, khách sạn và hoạt động du lịch nên việc tổ chức thi công phải tính toán hài hòa giữa yêu cầu bảo vệ bờ biển với duy trì sinh hoạt, kinh doanh của cộng đồng.
Lựa chọn giải pháp kỹ thuật và phục hồi bãi cát
Theo đó, dự án AFD là giải pháp chống xói lở không chỉ tập trung gia cố sát bờ mà còn bố trí hệ thống công trình giảm năng lượng sóng từ phía ngoài. Đây là cách tiếp cận kết hợp giữa bảo vệ công trình, hạn chế tác động trực tiếp của sóng và tạo điều kiện phục hồi bãi cát.
Theo thiết kế, hệ thống gồm 7 tuyến đê ngầm giảm sóng, tổng chiều dài hơn 2km, bố trí song song với bờ và cách bờ khoảng 250–300m; kết hợp 6 mỏ hàn vuông góc với bờ, tổng chiều dài gần 1,5km.
Cùng với đó, các tuyến đê ngầm được kết cấu bằng đá đổ, bên ngoài phủ những khối bê tông đúc sẵn nặng khoảng 6 tấn. Các mỏ hàn sử dụng kết cấu đá, bê tông hoặc ống địa kỹ thuật Geotube bơm cát bên trong. Cùng với hệ thống công trình bảo vệ, dự án bổ sung cát để tôn tạo bãi biển, với thiết kế bãi khô rộng khoảng 40m và bãi tắm rộng khoảng 60m.
Trong khi đó, dự án khẩn cấp tập trung gia cố những khu vực cần bảo vệ bằng các hạng mục đóng cừ Larsen, lắp đặt cấu kiện bê tông, thảm đá chống xói, đổ bê tông khóa dầm đầu cừ và xây dựng các khối bê tông chặn chân.
Theo thông tin từ Ban, quá trình thực hiện gặp nhiều khó khăn do thời tiết bất lợi trong năm 2025, nguồn vật tư khan hiếm và đặc thù thi công tại khu vực có nhiều cơ sở kinh doanh du lịch. Có những thời điểm, kế hoạch thi công phải tạm dừng hoặc điều chuyển nhằm hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động của nhà hàng, khách sạn.
Qua đó, sự phối hợp giữa Ban Quản lý dự án, các sở, ngành, chính quyền địa phương và sự đồng thuận của người dân, doanh nghiệp là những yếu tố quan trọng giúp công trình duy trì tiến độ, xử lý vướng mắc và bảo đảm hài hòa giữa đầu tư hạ tầng với hoạt động kinh tế – xã hội tại khu vực.
Theo Ban Quản lý dự án, đến thời điểm tháng 11/2026, dự án sử dụng vốn vay AFD đã hoàn thành 100%, dự kiến bàn giao trong tháng 11, vượt gần hai tháng so với tiến độ hợp đồng. Dự án khẩn cấp đạt khối lượng trên 95%; các hạng mục bê tông và mái kè đã hoàn thành trước ngày 30/9, phần túi Geobag phía trong đỉnh kè đang được hoàn thiện, dự kiến hoàn thành toàn bộ trước ngày 30/11/2026.
Trong đó, hiệu quả bước đầu đã được thể hiện tại hiện trường. Theo đánh giá của Ban Quản lý dự án, hệ thống đê ngầm đã phát huy vai trò giảm sóng phía bờ, giúp bãi cát triệt tiêu phần lớn sóng đánh trực tiếp vào bờ. Khu vực triển khai dự án đã hình thành bãi tắm với bãi khô và bãi cạn; trước đây, nhiều vị trí sát bờ có độ sâu từ 3–5m và gần như không còn không gian tắm biển.
Sự thay đổi này mang ý nghĩa thiết thực đối với kinh tế địa phương, phục hồi giúp cải thiện cảnh quan, mở rộng không gian du lịch và tạo điều kiện để các nhà hàng, khách sạn, hộ kinh doanh ven biển từng bước đón khách trở lại.
Từ góc độ kinh tế môi trường, đây chính là lợi ích kép của đầu tư chống xói lở: giảm nguy cơ thiệt hại đối với tài sản, hạ tầng và đồng thời khôi phục giá trị kinh tế của tài nguyên tự nhiên.
Sự thay đổi này mang ý nghĩa thiết thực đối với kinh tế địa phương, phục hồi giúp cải thiện cảnh quan, mở rộng không gian du lịch và tạo điều kiện để các nhà hàng, khách sạn, hộ kinh doanh ven biển từng bước đón khách trở lại.
Tuy nhiên, Ban Quản lý dự án cũng xác định việc đánh giá đầy đủ hiệu quả phục hồi bãi biển cần có thời gian. Bởi sự ổn định của đường bờ, khả năng giữ cát và diễn biến địa hình đáy biển cần được theo dõi qua nhiều mùa biển động, không thể chỉ đánh giá bằng diện mạo công trình sau khi hoàn thành.
Từ trách nhiệm chủ đầu tư đến quản lý bền vững
Một trong những yêu cầu quan trọng nhất sau khi hai dự án hoàn thành là bảo đảm công trình tiếp tục phát huy hiệu quả, không để nguồn vốn đầu tư lớn bị suy giảm giá trị do thiếu kinh phí duy tu, bảo dưỡng.
Cũng theo Ban Quản lý dự án, trong thời gian bảo hành, chủ đầu tư sẽ thực hiện trách nhiệm bảo hành công trình theo quy định; sau đó, công trình được bàn giao cho địa phương quản lý, sử dụng. Riêng dự án AFD có hợp phần phi công trình dự kiến triển khai trong thời gian tới, nhằm hỗ trợ thành phố và địa phương trong quản lý vận hành, duy tu, bảo dưỡng.
Theo đó, để bảo đảm hiệu quả bền vững, cần tiếp tục quan tâm bố trí nguồn kinh phí thường xuyên cho quan trắc đường bờ, kiểm tra kết cấu, bổ sung cát và xử lý những vị trí có nguy cơ tái xói lở. Việc theo dõi cần được thực hiện cả trong và ngoài phạm vi dự án nhằm đánh giá đầy đủ biến động bờ biển, hạn chế nguy cơ chuyển dịch xói lở sang khu vực lân cận.
Từ góc độ kinh tế môi trường, đây chính là lợi ích kép của đầu tư chống xói lở: giảm nguy cơ thiệt hại đối với tài sản, hạ tầng và đồng thời khôi phục giá trị kinh tế của tài nguyên tự nhiên.
Bên cạnh đó, cần xem kết quả bảo vệ bờ biển là một chỉ tiêu quan trọng trong đánh giá hiệu quả đầu tư công. Không chỉ tính bằng tỷ lệ giải ngân hay tiến độ hoàn thành, hiệu quả phải được phản ánh qua mức độ giảm thiểu thiệt hại do thiên tai, khả năng duy trì bãi cát, bảo vệ cảnh quan, sinh kế và chất lượng môi trường.
Với hơn 1.196 tỷ đồng đầu tư, hai dự án chống xói lở Cửa Đại đang tạo ra những chuyển biến tích cực trong bảo vệ bờ biển và phục hồi không gian du lịch. Vai trò tổ chức, điều hành của Ban Quản lý dự án là mắt xích quan trọng để chuyển nguồn vốn đầu tư thành công trình thực tế, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và mục tiêu phát triển.
Trọng Nghị
