Bảo vệ rừng ở Lâm Đồng: Cần ngăn vi phạm từ sớm, xử lý dứt điểm từ cơ sở
Việc chuẩn hóa quy trình xử lý pháp lý từ gốc không chỉ là bước đi cấp bách để khắc phục tình trạng “phá rừng rồi mới xử lý”, mà còn là nền tảng cốt lõi nhằm quản trị tài nguyên minh bạch, giữ vững an ninh sinh thái và thúc đẩy phát triển bền vững toàn vùng.
Bài toán xâm hại tài nguyên rừng và những áp lực địa bàn
Theo số liệu ghi nhận từ cơ quan chức năng tỉnh Lâm Đồng, tính từ giữa tháng 12/2025 đến giữa tháng 10/2026, toàn tỉnh đã ghi nhận 430 vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp. Trong đó, có tới 209 vụ phá rừng trái phép làm thiệt hại gần 36 ha diện tích rừng tự nhiên. Đáng lo ngại, gần 38% tổng số vụ vi phạm (tương đương 163 vụ) vẫn chưa thể xác định được đối tượng vi phạm.
Các điểm nóng phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp tập trung tại nhiều vùng trọng điểm như Đam Rông, Phúc Thọ (Lâm Hà), Tà Hine, Quảng Sơn, Tà Đùng… Phương thức vi phạm ngày càng tinh vi với các thủ đoạn như ken cây, khoan thân, rải hóa chất khiến rừng tự nhiên chết dần, hoặc nhắm vào các diện tích rừng nứa, lồ ô giáp ranh nương rẫy để lấn chiếm làm đất nông nghiệp.
Thực tế tại xã Quảng Sơn (địa bàn quản lý khoảng 27.000 ha rừng) là minh chứng rõ nhất cho áp lực này khi chỉ trong 10 tháng năm 2026 đã xảy ra 32 vụ vi phạm, làm thiệt hại gần 4,2 ha rừng. Lý giải về những khó khăn trong công tác quản lý, Chủ tịch UBND xã Quảng Sơn Đoàn Ngọc Phương chia sẻ: “Tình trạng phá rừng thường diễn ra nhỏ lẻ, lén lút vào đêm tối hoặc sáng sớm nên rất khó phát hiện ngay từ đầu. Nhiều trường hợp khi lực lượng chức năng tiếp cận thì hành vi xâm hại đã diễn ra trong thời gian dài. Bên cạnh đó, một số chủ rừng vẫn chưa thật sự quyết liệt trong công tác quản lý diện tích được giao”.
Cùng chung áp lực, đại diện Ban Quản lý rừng phòng hộ Lâm Hà cho biết, giá nông sản tăng cao trong thời gian qua đã kích thích dòng người tìm cách lấn chiếm đất rừng để mở rộng diện tích canh tác. Trong khi đó, lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách vừa mỏng vừa khó tuyển dụng do mức thu nhập chưa tương xứng với áp lực công việc. Tại lâm phần thuộc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đắk N’Tao, tình trạng chống đối lực lượng chức năng diễn ra gay gắt khi các đối tượng rải đinh, chặt cây cản đường tuần tra, thậm chí nhổ bỏ cây trồng phục hồi trên diện tích đã giải tỏa.
Tháo gỡ nút thắt pháp lý và chuẩn hóa quy trình cưỡng chế
Không chỉ vướng mắc ở khâu tuần tra phát hiện, bài toán bảo vệ rừng tại Lâm Đồng còn gặp “điểm nghẽn” lớn ở khâu lập hồ sơ xử lý và tổ chức cưỡng chế thu hồi đất. Thời gian hoàn tất thủ tục hành chính kéo dài khiến cây trồng trái phép trên đất rừng tiếp tục phát triển, dẫn đến việc giải tỏa và khôi phục hiện trạng ban đầu gặp nhiều rắc rối pháp lý và xung đột lợi ích.
Từ góc nhìn điều tra vi phạm, đại diện Phòng PC03 Công an tỉnh Lâm Đồng nhìn nhận việc hồ sơ cưỡng chế thu hồi đất chưa đúng trình tự, thẩm quyền chính là “nút thắt” khiến các vi phạm lâm nghiệp kéo dài chưa được giải quyết triệt để. Thời gian tới, các đơn vị cần rà soát toàn bộ vụ việc tồn đọng, phân định rõ trách nhiệm từng cơ quan và siết chặt khâu đôn đốc, theo dõi sau khi chuyển giao hồ sơ.
Nhấn mạnh tầm quan trọng của tính thống nhất pháp lý, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Lâm Đồng Lê Công Trường khẳng định: “Công tác cưỡng chế các trường hợp vi phạm liên quan đến đất lâm nghiệp bắt buộc phải dựa trên căn cứ pháp luật về đất đai, lâm nghiệp và xử lý vi phạm hành chính. Các cơ quan chức năng cần phối hợp xây dựng một bộ hướng dẫn chuẩn hóa để cả chính quyền địa phương và các đơn vị chủ rừng có cơ sở pháp lý vững chắc khi triển khai thực địa”.
Trước thực trạng trên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Ngọc Phúc đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp cùng Sở Tư pháp, Công an tỉnh rà soát toàn bộ quy định để tham mưu UBND tỉnh ban hành hướng dẫn thống nhất quy trình xử lý vi phạm. Quyết sách này yêu cầu chuyển mạnh tư duy từ “xử lý hậu quả” sang “phòng ngừa từ sớm, ngăn chặn từ gốc”, gắn chặt công tác tuyên truyền với chế tài cưỡng chế nghiêm minh nhằm bảo vệ an toàn cho lực lượng thi hành công vụ và giữ vững diện tích rừng phòng hộ đầu nguồn.
Trong bối cảnh rừng có vai trò quan trọng đối với bảo vệ đất, điều tiết nguồn nước, duy trì đa dạng sinh học và giảm thiểu rủi ro thiên tai, việc ngăn chặn các hành vi xâm hại không chỉ là yêu cầu quản lý tài nguyên mà còn gắn trực tiếp với mục tiêu phát triển bền vững của địa phương.
Một quy trình xử lý rõ ràng, thống nhất cùng lực lượng bảo vệ rừng đủ năng lực sẽ góp phần hạn chế vi phạm tái diễn, bảo vệ hiệu quả diện tích rừng hiện có và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế gắn với gìn giữ hệ sinh thái.
Cao Hiếu
