Lâm Đồng tìm cách tháo điểm nghẽn giải ngân vốn chương trình mục tiêu quốc gia
Năm 2026, Lâm Đồng triển khai 28 nhiệm vụ trọng tâm thuộc 3 chương trình MTQG gồm Xây dựng nông thôn mới, Giảm nghèo bền vững và Phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đến nay, 22 nhiệm vụ đã hoàn thành, 6 nhiệm vụ còn lại đang được triển khai.
Điểm đáng chú ý là tỷ lệ giải ngân nguồn vốn năm 2026 vẫn ở mức rất thấp. Trong tổng số hơn 820 tỷ đồng được phân bổ, mới có khoảng 26 tỷ đồng được giải ngân. Vốn đầu tư phát triển mới đạt dưới 4%, trong khi vốn sự nghiệp chỉ khoảng 1,5%.
Với nguồn vốn chuyển tiếp từ năm 2025, tình hình có khả quan hơn nhưng vẫn còn khoảng cách lớn giữa các chương trình. Chương trình Xây dựng nông thôn mới mới giải ngân khoảng 26%, Giảm nghèo bền vững khoảng 18%, còn chương trình Phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt hơn 40%.
Việc giải ngân chậm không chỉ ảnh hưởng đến khả năng hoàn thành kế hoạch vốn mà còn tác động trực tiếp đến tiến độ các công trình hạ tầng, sinh kế và những chính sách hỗ trợ người dân tại khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Nếu không được xử lý kịp thời, nguồn lực đã bố trí có nguy cơ không chuyển hóa thành các kết quả phát triển thực tế trong năm 2026.
Theo đánh giá của ngành chức năng, một phần nguyên nhân đến từ các dự án tồn đọng, phức tạp kéo dài từ giai đoạn trước; nguồn vốn dôi dư chưa được xử lý; cùng với tác động của việc sắp xếp đơn vị hành chính. Bên cạnh đó, nguồn vốn năm 2026 mới được giao khiến một số địa phương còn phải hoàn thiện thủ tục, điều chỉnh danh mục và kiện toàn bộ máy thực hiện.
Trong bối cảnh thời gian còn lại của năm không nhiều, Lâm Đồng yêu cầu tập trung xử lý các dự án còn vướng mắc thay vì tiếp tục dàn trải nguồn lực. Những công trình chưa quyết toán phải được khẩn trương hoàn thành; các dự án còn vướng thủ tục cần được tháo gỡ sớm để tranh thủ điều kiện thời tiết thuận lợi, đẩy nhanh thi công và giải ngân.
Đối với nguồn vốn không còn đối tượng thực hiện, các địa phương phải rà soát thực chất để xác định nhu cầu điều chỉnh. Những trường hợp vướng do quy định chồng chéo hoặc cách hiểu khác nhau cần được chỉ rõ để phân công cơ quan chủ trì xử lý, tránh tình trạng vốn đã được bố trí nhưng không thể triển khai.
Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo các chương trình MTQG tỉnh Lâm Đồng ngày 7/10, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Phúc yêu cầu các địa phương có tỷ lệ giải ngân thấp phải làm rõ nguyên nhân, xác định trách nhiệm và cam kết tiến độ cụ thể.
Đồng thời, Phó Chủ tịch UBND cũng yêu cầu rà soát thực chất các tiêu chí nông thôn mới, ưu tiên những nội dung tạo tác động trực tiếp đến đời sống, sản xuất và sinh kế người dân. Cách tiếp cận này giúp nguồn lực MTQG không chỉ được giải ngân đúng hạn mà còn hướng vào những công trình, chính sách có khả năng tạo hiệu quả kinh tế – xã hội rõ rệt và hỗ trợ phát triển bền vững ở cơ sở.
Một thay đổi đáng chú ý trong phương thức quản lý là Lâm Đồng sẽ chuyển từ việc chủ yếu tổng hợp báo cáo giấy sang cập nhật tiến độ trên hệ thống IOC theo tuần, theo tháng. Dữ liệu về từng địa phương, từng nguồn vốn và tiến độ thực hiện sẽ được theo dõi thường xuyên hơn, qua đó giúp cơ quan quản lý nhận diện sớm điểm nghẽn và xử lý thay vì chờ đến kỳ báo cáo mới đánh giá.
Việc số hóa theo dõi chương trình MTQG cũng mở thêm dư địa nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm trong sử dụng nguồn lực công. Khi tiến độ được cập nhật thường xuyên, việc đánh giá không chỉ dựa trên số tiền đã giải ngân mà có thể gắn với tiến độ công trình, đối tượng thụ hưởng và kết quả thực tế tại địa phương.
Các nhiệm vụ còn lại của năm 2026 vì vậy được yêu cầu triển khai theo hướng rõ người, rõ việc, rõ tiến độ. Kết quả thực hiện cũng được gắn với đánh giá, thi đua của các đơn vị, địa phương, tạo thêm áp lực hoàn thành đối với những nơi có tỷ lệ giải ngân thấp.
Cao Hiếu
