Dịch vụ Sonadezi: Một khu xử lý rác, nhiều dòng tiền (Bài 9)
LTS: Rác đang trở thành một ngành kinh tế như thế nào?
Mỗi ngày, hàng chục nghìn tấn rác được thải ra từ các đô thị, khu dân cư, nhà máy và hoạt động sản xuất. Nếu trước đây chất thải chủ yếu được nhìn nhận như một bài toán vệ sinh môi trường và chi phí xã hội, thì cùng với quá trình đô thị hóa, yêu cầu giảm chôn lấp và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, rác đang dần trở thành một nguồn tài nguyên có giá trị kinh tế.
Phía sau mỗi tấn rác là cả một chuỗi dịch vụ và dòng tiền: thu gom, vận chuyển, xử lý, chôn lấp, đốt phát điện, tái chế, thu hồi vật liệu và xử lý các sản phẩm sau quá trình đốt. Hàng loạt dự án có tổng vốn hàng nghìn tỷ đồng đang được triển khai, trong khi các doanh nghiệp môi trường ngày càng tham gia sâu hơn vào lĩnh vực điện rác, tái chế và xử lý chất thải công nghiệp, chất thải nguy hại.
Nhưng ai đang sở hữu những “mỏ rác” này? Doanh nghiệp kiếm tiền từ rác thế nào? Đâu là những tài sản thực sự có giá trị trong ngành môi trường? Và khi Việt Nam chuyển từ chôn lấp sang đốt rác phát điện, tái chế và kinh tế tuần hoàn, dòng tiền trong ngành sẽ thay đổi ra sao?
Đây cũng là một thị trường có những nghịch lý không dễ nhìn thấy. Nhu cầu xử lý rác rất lớn nhưng không phải dự án nào cũng có hiệu quả tài chính; vốn đầu tư cho công nghệ cao, thời gian thu hồi vốn dài, trong khi giá dịch vụ xử lý, cơ chế mua điện và nguồn rác đầu vào quyết định trực tiếp đến khả năng vận hành của doanh nghiệp.
Với loạt bài “Thị trường rác Việt Nam: Ai đang sở hữu những “mỏ vàng” nghìn tỷ?”, Tạp chí Kinh tế Môi trường đi từ những con số về lượng rác phát sinh đến những doanh nghiệp đang sở hữu nhà máy, công nghệ và hạ tầng xử lý chất thải; từ các dự án điện rác quy mô nghìn tỷ đến những doanh nghiệp môi trường đang hiện diện trên thị trường chứng khoán.
Thông qua các dữ liệu về vốn đầu tư, công suất xử lý, doanh thu, lợi nhuận, cổ đông, dự án và dòng tiền, loạt bài hướng tới phác họa bản đồ kinh tế phía sau ngành rác Việt Nam – nơi chất thải đang từng bước được nhìn nhận không chỉ là thứ cần loại bỏ, mà còn là nguồn nguyên liệu cho một nền kinh tế tuần hoàn.
Bài 8 – SDV: Một khu xử lý rác, nhiều dòng tiền
Khu xử lý chất thải Quang Trung rộng hơn 130 ha là tài sản môi trường quan trọng của CTCP Dịch vụ Sonadezi (SDV). Từ xử lý rác, doanh nghiệp đang mở rộng sang compost, RDF, biogas, tái chế nhựa, phân bón hữu cơ và chuẩn bị đầu tư nhà máy điện rác công suất 7,5 MW.
Khu xử lý chất thải Quang Trung đang tiếp nhận hơn 1.200 tấn rác mỗi ngày
CTCP Dịch vụ Sonadezi (SDV) là thành viên của Tổng công ty CP Phát triển Khu công nghiệp (Sonadezi), được thành lập năm 2007 với định hướng cung cấp các dịch vụ bảo vệ môi trường cho hệ thống khu công nghiệp do Sonadezi đầu tư cũng như các doanh nghiệp trên địa bàn Đồng Nai.
Sau khi phát triển hoạt động xử lý nước thải tại các khu công nghiệp, SDV mở rộng sang lĩnh vực xử lý chất thải rắn. Năm 2009, doanh nghiệp đầu tư Khu xử lý chất thải rắn tập trung Quang Trung tại khu vực xã Quang Trung, huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai, với diện tích hơn 130 ha.
Theo giới thiệu của SDV, dự án có vốn đầu tư ban đầu khoảng 355 tỷ đồng và đến nay tổng vốn đã lên khoảng 1.340,4 tỷ đồng. Quang Trung trở thành bước chuyển quan trọng của SDV từ hoạt động xử lý nước thải sang mô hình dịch vụ môi trường đa dạng hơn.
Cùng với hoạt động xử lý chất thải, SDV phát triển năng lực về hóa học, hóa phân tích, vi sinh, kỹ thuật công nghệ môi trường, vận hành hệ thống xử lý nước thải và chất thải. Doanh nghiệp cũng áp dụng các tiêu chuẩn ISO/IEC 17025, ISO 9001, ISO 14001 và ISO 45001 cho các dịch vụ của mình.
Quy mô hoạt động của Khu xử lý chất thải Quang Trung tăng đáng kể theo thời gian.
Theo SDV, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên địa bàn Thành phố Đồng Nai hiện ước khoảng 2.667 tấn/ngày. Trong đó, Quang Trung đang tiếp nhận khoảng 1.200-1.300 tấn/ngày.
Nhu cầu thực tế được các địa phương đề xuất đưa về Quang Trung có thời điểm lên gần 1.500 tấn/ngày, cao hơn khoảng 24% so với công suất được cấp phép hiện tại. Khu xử lý đang tiếp nhận chất thải sinh hoạt từ 32 phường, xã của Thành phố Đồng Nai.
Trước khi mô hình chính quyền hai cấp được triển khai, SDV từng cho biết Quang Trung xử lý rác sinh hoạt cho 37 phường, xã, với sản lượng khoảng 1.200 tấn/ngày. Ngoài ra, doanh nghiệp xử lý chất thải công nghiệp cho gần 100 doanh nghiệp, khối lượng khoảng 200 tấn/ngày.
Với lượng rác ngày càng tăng, bài toán của SDV không chỉ nằm ở khả năng tiếp nhận. Doanh nghiệp đang phải thay đổi phương thức xử lý theo hướng giảm lượng chất thải phải chôn lấp, đồng thời tăng tỷ lệ thu hồi vật chất và năng lượng.
Đây cũng là lý do SDV đồng thời nâng công suất các hạng mục tái chế và chuẩn bị dự án điện rác tại Quang Trung.
Một dòng rác, nhiều đầu ra
Khác với mô hình chủ yếu tiếp nhận rồi chôn lấp, Quang Trung được SDV xây dựng theo hướng xử lý nhiều dòng chất thải và thu hồi một phần giá trị từ rác.
Theo số liệu doanh nghiệp từng công bố, khoảng 70,5% thành phần hữu cơ được đưa vào xưởng ủ để sản xuất mùn compost; 14,5% rác trơ được chôn lấp; 13,0% nước rỉ rác được thu gom, xử lý và tái sử dụng; khoảng 2,0% rác nhựa được tái chế.
Trong đó, trạm tái chế chất thải làm mùn compost là một trong những hạng mục quan trọng. SDV từng đầu tư hơn 200 tỷ đồng cho công nghệ tái chế chất thải sinh hoạt thành mùn compost và hệ thống xử lý, tái sử dụng nước thải phát sinh trong quá trình vận hành.
Công suất trạm compost ban đầu ở mức 400 tấn/8 giờ với hai dây chuyền, sau đó được nâng lên 1.200 tấn/ngày.
Đến cuối năm 2025, SDV tiếp tục đưa vào vận hành ba hạng mục tái chế mới với tổng vốn khoảng 132 tỷ đồng, gồm hệ thống sản xuất viên nhiên liệu RDF, hệ thống tái chế nhựa và hệ thống xử lý chất thải bằng phương pháp kỵ khí (biogas).
Cụ thể, hệ thống tái chế nhựa có công suất 1,5 tấn/giờ, sản lượng trung bình hơn 11.000 tấn/năm. Hệ thống biogas có công suất 100 tấn/ngày, tạo ra mùn hữu cơ. Trong khi đó, hệ thống RDF có công suất 192 tấn/ngày, tạo viên nhiên liệu phục vụ các ngành phát điện, xi măng và lò hơi công nghiệp.
Như vậy, cùng một dòng rác đầu vào, SDV đang hình thành nhiều đầu ra khác nhau: mùn compost, nhựa tái sinh, RDF, sản phẩm hữu cơ và phần chất thải cuối cùng phải xử lý.
Để đáp ứng lượng rác tăng lên, SDV đang nâng công suất trạm tái chế chất thải làm mùn compost từ 1.200 lên 1.800 tấn/ngày. Phương án được triển khai theo hai giai đoạn. Giai đoạn 1 nâng công suất lên 1.500 tấn/ngày, sau đó giai đoạn 2 nâng lên 1.800 tấn/ngày trong năm 2027. SDV dự kiến bổ sung dây chuyền phân loại công suất 200 tấn/ca 8 giờ, đồng thời mở rộng diện tích xưởng ủ.
Đáng lưu ý, 1.800 tấn/ngày là công suất của trạm tái chế compost sau mở rộng, không phải công suất của nhà máy điện rác. Hai hướng đầu tư này được SDV triển khai song song: một bên tăng khả năng xử lý và thu hồi vật chất từ rác hữu cơ, bên còn lại hướng tới thu hồi năng lượng.
Chuỗi xử lý tại Quang Trung tiếp tục được kéo dài khi SDV đưa vào hoạt động Nhà máy sản xuất phân bón hữu cơ tại khu xử lý.
Ngày 16/9/2026, SDV khánh thành nhà máy với hệ thống sản xuất phân bón hữu cơ – khoáng – NPK, công suất 72 tấn/ngày.
Điểm đáng chú ý là nguồn nguyên liệu đầu vào của nhà máy là toàn bộ mùn compost từ Trạm tái chế chất thải làm mùn compost tại Quang Trung. Tại thời điểm nhà máy khánh thành, trạm compost có công suất hiện hữu 1.500 tấn/ngày.
Nhà máy sản xuất hai loại thành phẩm là phân bón hữu cơ mùn và hạt, với nhãn hiệu Organic QT30. Sản phẩm đã được cơ quan quản lý chuyên ngành công nhận lưu hành tại Việt Nam và nhà máy được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất phân bón.
Theo đó, một phần dòng vật chất tại Quang Trung đang hình thành chuỗi:
Rác sinh hoạt → phân loại → xử lý hữu cơ → mùn compost → phân bón hữu cơ.
Đây là bước chuyển đáng chú ý trong mô hình của SDV, khi chất thải không còn chỉ là đầu vào của một dịch vụ xử lý mà tiếp tục trở thành nguyên liệu cho sản phẩm đầu ra.
7,5 MW điện rác: bước tiếp theo của Quang Trung
Sau compost, RDF, biogas, nhựa và phân bón hữu cơ, SDV đang hướng tới một mắt xích khác có giá trị gia tăng là điện rác.
Theo SDV, dự án Nhà máy điện rác Quang Trung có công suất dự kiến 7,5 MW, được tích hợp trong các quy hoạch, đề án cấp tỉnh và cấp quốc gia và xác định là dự án ưu tiên đầu tư.
Doanh nghiệp đang thực hiện các thủ tục liên quan đến quy hoạch, xây dựng, môi trường và đầu tư. SDV đặt mục tiêu hoàn thành thủ tục vào cuối năm 2026 và dự kiến khởi công trong quý I/2027.
Như vậy, tại thời điểm hiện nay, 7,5 MW mới là công suất thiết kế của dự án điện rác đang được chuẩn bị đầu tư, chưa phải công suất phát điện thương mại đang vận hành.
Theo SDV, việc nâng công suất compost và đầu tư điện rác nhằm giảm tỷ lệ chôn lấp, xử lý triệt để lượng chất thải sinh hoạt gia tăng và kéo dài hiệu quả hoạt động của Khu xử lý chất thải Quang Trung.
Xử lý nước thải và chất thải vẫn là nguồn thu chủ lực của SDV
Dù đang mở rộng sang nhiều công nghệ mới, cơ cấu doanh thu cho thấy hoạt động xử lý nước thải công nghiệp và chất thải vẫn là nguồn thu cốt lõi của SDV.
Trong giai đoạn 2020-2025, nhóm hoạt động này đóng góp từ 85,3% đến 95,5% tổng doanh thu thuần của doanh nghiệp.
Năm 2020, doanh thu từ mảng xử lý nước thải và chất thải đạt khoảng 400,6 tỷ đồng, chiếm 89,83% tổng doanh thu. Con số này tăng lên 421,4 tỷ đồng năm 2021 và 445,1 tỷ đồng năm 2022.
Năm 2023, doanh thu giảm xuống 405,1 tỷ đồng, trước khi phục hồi lên 452,1 tỷ đồng năm 2024 và 482,2 tỷ đồng năm 2025. Như vậy, sau 6 năm, doanh thu từ hoạt động xử lý môi trường tăng khoảng 20,4% so với năm 2020 và chiếm tới 94,9% doanh thu thuần của SDV năm 2025.
Trong khi đó, nhóm dịch vụ khác gồm tư vấn môi trường, kiểm tra và phân tích thí nghiệm, bảo vệ, vệ sinh công nghiệp… có quy mô nhỏ hơn. Doanh thu nhóm này tăng lên 72,9 tỷ đồng năm 2021 nhưng sau đó giảm còn 66,1 tỷ đồng năm 2022, 58,8 tỷ đồng năm 2023, 21,3 tỷ đồng năm 2024 và 25,9 tỷ đồng năm 2025.
Tỷ trọng nhóm dịch vụ này giảm từ 14,8% năm 2021 xuống 5,1% năm 2025, cho thấy cơ cấu doanh thu của SDV ngày càng tập trung vào hoạt động xử lý môi trường.
SDV tăng vốn gấp đôi, dòng tiền hướng vào Quang Trung
Năm 2025, SDV hoàn tất phương án phát hành 5 triệu cổ phiếu để tăng vốn điều lệ từ 50 tỷ đồng lên 100 tỷ đồng.
Theo báo cáo tài chính hợp nhất, ngày 10/12/2025 công ty hoàn tất đợt phát hành. Trong đó, 4.788.183 cổ phiếu được phân phối cho cổ đông hiện hữu với giá 25.000 đồng/cổ phiếu; 211.817 cổ phiếu còn lại được chào bán cho các đối tượng mua phần cổ phiếu còn dư theo quyết định của HĐQT, với giá 35.000 đồng/cổ phiếu.
Tổng số tiền SDV thu được đạt 126,8 tỷ đồng, cao hơn mức 125 tỷ đồng nếu toàn bộ 5 triệu cổ phiếu được bán với giá 25.000 đồng/cổ phiếu. Trong đó, cổ đông hiện hữu đóng góp 119,7 tỷ đồng, còn phần cổ phiếu chào bán cho các đối tượng khác thu về 7,4 tỷ đồng.
Đến ngày 7/1/2026, SDV được Phòng Đăng ký kinh doanh tỉnh Đồng Nai cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp thay đổi lần thứ 16, ghi nhận vốn điều lệ 100 tỷ đồng.
Việc tăng vốn diễn ra trong bối cảnh SDV tiếp tục dành nguồn lực cho Khu xử lý chất thải Quang Trung. Nguồn vốn huy động được theo phương án phát hành được dự kiến bổ sung cho vốn lưu động, đầu tư các dự án trọng điểm như Quang Trung, xây dựng trụ sở mới và thanh toán các khoản nợ đến hạn.
Không chỉ sử dụng vốn chủ sở hữu, Quang Trung còn gắn với các khoản vay được bảo đảm bằng quyền sử dụng đất và tài sản hình thành tại khu xử lý.
Tại ngày 31/12/2025, tổng tài sản của SDV đạt 629,8 tỷ đồng, tăng 53,2%, tương ứng tăng hơn 218,7 tỷ đồng so với đầu năm.
Tài sản ngắn hạn đạt 276,2 tỷ đồng, tăng 83,32% và chiếm 43,85% tổng tài sản. Tài sản dài hạn đạt 353,6 tỷ đồng, tăng 35,79%, chiếm 56,15%.
Đáng chú ý nhất trong nhóm tài sản ngắn hạn là tiền và các khoản tương đương tiền. Khoản mục này tăng từ 18,3 tỷ đồng lên 168,5 tỷ đồng, tương đương tăng hơn 819%. Trong đó, tiền đạt 167,9 tỷ đồng, còn các khoản tương đương tiền khoảng 609,9 triệu đồng.
Theo thuyết minh báo cáo tài chính, lượng tiền tăng mạnh diễn ra cùng thời điểm SDV thu tiền từ đợt phát hành cổ phiếu tăng vốn. Do tại thời điểm cuối năm 2025 doanh nghiệp chưa hoàn tất thủ tục đăng ký thay đổi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, khoản tiền huy động này đồng thời được phản ánh trong mục phải trả ngắn hạn khác ở phía nguồn vốn.
Ở chiều ngược lại, các khoản phải thu ngắn hạn giảm 21,3%, từ 127,65 tỷ đồng xuống 100,5 tỷ đồng. Hàng tồn kho cũng giảm gần 25%, còn 3,5 tỷ đồng.
Trong nhóm tài sản dài hạn, tài sản cố định đạt 126,6 tỷ đồng, tăng 11,01% so với đầu năm.
Đáng chú ý hơn, chi phí xây dựng cơ bản dở dang tăng 55,3%, từ 73,24 tỷ đồng lên 113,7 tỷ đồng. Theo thuyết minh báo cáo tài chính, toàn bộ khoản mục này tập trung tại Khu xử lý chất thải Quang Trung.
Bên cạnh đó, tài sản dài hạn khác đạt 109,7 tỷ đồng, tăng 51,11%. Trong đó, chi phí trả trước dài hạn liên quan đến hoạt động tại Quang Trung chiếm tỷ trọng đáng kể. Riêng chi phí bãi chôn lấp chất thải sinh hoạt khoảng 71,4 tỷ đồng, còn chi phí bãi chôn lấp chất thải an toàn khoảng 13,6 tỷ đồng.
Dư nợ vay hơn 135 tỷ đồng, gắn với tài sản môi trường
Ở phía nguồn vốn, nợ phải trả của SDV cuối năm 2025 đạt 457,4 tỷ đồng, tăng 77,3% so với đầu năm và chiếm 72,6% tổng nguồn vốn.
Trong đó, nợ ngắn hạn tăng 133,9%, từ 152,2 tỷ đồng lên 356 tỷ đồng. Một trong những khoản tăng đáng chú ý là phải trả ngắn hạn khác, từ chưa đến 1 tỷ đồng đầu năm lên 128,7 tỷ đồng cuối năm.
Khoản mục này chủ yếu phản ánh tiền thu từ đợt phát hành cổ phiếu tăng vốn điều lệ mà SDV chưa hoàn tất thủ tục đăng ký tăng vốn tại thời điểm 31/12/2025.
Cụ thể, trong năm 2025 SDV phát hành đủ 5 triệu cổ phiếu, thu về 126,8 tỷ đồng, gồm 50 tỷ đồng vốn theo mệnh giá và 76,8 tỷ đồng thặng dư vốn cổ phần. Đến ngày 7/1/2026, doanh nghiệp mới được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp thay đổi, ghi nhận vốn điều lệ tăng lên 100 tỷ đồng.
Tại ngày 31/12/2025, tổng vay và nợ thuê tài chính của SDV đạt khoảng 135,6 tỷ đồng, gồm 70,2 tỷ đồng vay ngắn hạn và 65,5 tỷ đồng vay dài hạn.
Trong khoản vay ngắn hạn, SDV có 26,2 tỷ đồng vay tín chấp tại VietinBank – Chi nhánh KCN Biên Hòa và 44,0 tỷ đồng là phần nợ dài hạn đến hạn trả.
Đối với các khoản vay dài hạn, SDV đang vay từ Quỹ Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Nai và Quỹ Đầu tư Phát triển tỉnh Đồng Nai, với giá trị lần lượt 32,4 tỷ đồng và 33,1 tỷ đồng. Đây là các nguồn vốn liên quan đến hoạt động đầu tư môi trường của doanh nghiệp.
Đáng chú ý, khoản vay dài hạn từ Quỹ Đầu tư Phát triển tỉnh Đồng Nai được bảo đảm bằng tài sản thuộc dự án đầu tư xây dựng Khu xử lý chất thải Quang Trung. Các tài sản này gồm trạm tái chế chất thải làm phân compost công suất 200 tấn/ngày, hạng mục xử lý chôn lấp hợp vệ sinh giai đoạn 1, nhà xưởng lò đốt chất thải công nghiệp công suất 1 tấn/giờ, trạm xử lý nước rỉ rác công suất 20 tấn/ngày và hạng mục chôn lấp an toàn công suất 20 tấn/ngày giai đoạn 1.
Ngoài ra, một số khoản vay dài hạn còn được bảo đảm bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tại khu vực Quang Trung, trong đó có các khu đất diện tích lần lượt khoảng 181.503 m² và 190.261 m².
Điều này cho thấy Quang Trung vừa là tài sản tạo doanh thu, vừa là nền tảng tài sản gắn với cấu trúc huy động vốn của SDV.
Sau gần hai thập kỷ phát triển, Quang Trung đang được SDV định hình theo mô hình rộng hơn một khu xử lý chất thải. Từ cùng một nguồn nguyên liệu là rác sinh hoạt, doanh nghiệp đang tạo ra nhiều đầu ra gồm compost, RDF, biogas, nhựa tái chế, phân bón hữu cơ và hướng tới điện rác. Trong khi nguồn thu hiện tại vẫn chủ yếu đến từ hoạt động xử lý môi trường, các dự án mới đang mở thêm những dòng giá trị mà SDV kỳ vọng có thể khai thác trong những năm tới.
O.L
