Thanh tra chỉ ra loạt sai phạm và yêu cầu xử lý liên quan đến 5 dự án tại Nam Long, người mua nhà cần làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?
Cơ quan thanh tra tập trung vào 5 dự án tại TP HCM, Đồng Nai và Tây Ninh, với tổng quy mô hơn 20.000 căn nhà (tương đương khoảng 3,84 triệu m² đất). Trong giai đoạn 2020–2025, các đơn vị đã bán được 11.967/13.780 căn, đạt tỷ lệ 86,8%. Nam Long báo cáo đã nộp ngân sách khoảng 6.016 tỷ đồng, trong đó riêng 5 dự án được thanh tra đóng góp khoảng 2.538 tỷ đồng.
Tại dự án Khu nhà ở Nguyễn Sơn (TP HCM), Sở Tài nguyên và Môi trường TP HCM đã tính thiếu tiền sử dụng đất đối với 137,77 m² khi cấp giấy chứng nhận cho CTCP Bất động sản Nguyễn Sơn. Trách nhiệm được xác định thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM. Sau kết luận thanh tra, công ty đã nộp bổ sung khoảng 1,56 tỷ đồng vào ngân sách vào cuối tháng 6/2026.
Tại dự án Đồng Nai Waterfront, việc điều chỉnh cục bộ quy hoạch chi tiết 1/500 năm 2025 đã làm tăng hơn 10.387 m² đất khu ở. Tuy nhiên, đến thời điểm thanh tra (tháng 6/2026), các cơ quan chuyên môn của TP Đồng Nai chưa xác định và thu tiền sử dụng đất bổ sung. Trách nhiệm liên quan đến Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường và Sở Tài chính TP Đồng Nai.
Tại dự án Akari Hoàng Nam, Nam Long giữ lại club house diện tích 280 m² để kinh doanh nhưng chưa nộp khoảng 357 triệu đồng kinh phí bảo trì. Công ty đã khắc phục và nộp đủ số tiền này vào tài khoản tại OCB vào ngày 20/7/2026.
Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều sai sót trong hoạt động bán hàng và bàn giao. Tại dự án Khu tái định cư và Khu cao tầng đa chức năng cùng dự án Akari Hoàng Nam, Nam Long ký hợp đồng bán sản phẩm trước khi công khai thông tin bất động sản. Dự án Khu tái định cư và Khu cao tầng đa chức năng đưa bất động sản vào kinh doanh khi hạ tầng chưa hoàn thành.
Tại Akari Hoàng Nam, chủ đầu tư bàn giao nhà cho khách hàng khi trạm y tế của dự án chưa được xây dựng; đồng thời ký hợp đồng bán căn hộ Block D khi chưa có bảo lãnh ngân hàng.
Ngoài ra, CTCP Bất động sản Nguyễn Sơn và CTCP Southgate chưa nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận cho người mua nhà tại dự án Khu nhà ở Nguyễn Sơn và Khu đô thị mới Vàm Cỏ Đông Southgate.
Tại Khu đô thị mới Vàm Cỏ Đông Southgate (Tây Ninh), Nam Long VCD và CTCP Southgate đã ký hợp đồng chuyển nhượng một phần dự án trước khi quy hoạch chi tiết 1/500 được phê duyệt. Sau khi điều chỉnh quy hoạch, các cơ quan các cơ quan chuyên môn tỉnh Tây Ninh cũng chưa thu tiền sử dụng đất bổ sung.
Tại Akari Hoàng Nam, tài khoản mở tại OCB không được thể hiện rõ là tài khoản kinh phí bảo trì; hợp đồng mua bán không ghi đầy đủ thông tin tài khoản nhận tiền. Nam Long còn chậm chuyển giao kinh phí bảo trì cho Ban quản trị và chưa thực hiện quyết toán, bàn giao đúng thời hạn.
Các tồn tại tương tự về thu, thông báo và bàn giao kinh phí bảo trì cũng được ghi nhận tại dự án Khu nhà ở Nguyễn Sơn và Mizuki.
Từ những nội dung kết luận, Thanh tra Chính phủ kiến nghị UBND TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh chỉ đạo rà soát, thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật của cơ quan Nhà nước, tổ chức, cá nhân có liên quan đến các dự án do Công ty Cổ phần Đầu tư Nam Long làm nhà đầu tư, chủ đầu tư.
Các cơ quan có thẩm quyền được yêu cầu kiểm tra từng hành vi được nêu trong kết luận để xác định thời điểm thực hiện, chủ thể vi phạm, quy định và thời hiệu xử phạt; xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi còn thời hiệu, đủ điều kiện xử phạt và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
UBND các địa phương phải báo cáo kết quả thực hiện Kết luận thanh tra kèm tài liệu chứng minh về Thanh tra Chính phủ trước ngày 31/12/2026 để theo dõi, đôn đốc, kiểm tra.
Nam Long được yêu cầu chấm dứt ngay các hành vi vi phạm và khẩn trương khắc phục hậu quả. Nếu phát hiện dấu hiệu tội phạm, hồ sơ sẽ được chuyển cơ quan điều tra xử lý theo pháp luật.
Các bước bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp người mua nhà
Đối với các dự án bất động sản có sai phạm hoặc đang trong quá trình thanh tra, người mua nhà cần chủ động thực hiện các bước pháp lý và thực tế sau đây để bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của mình:
Rà soát, kiểm tra toàn bộ hồ sơ pháp lý và hợp đồng
● Đánh giá lại Hợp đồng đã ký: Kiểm tra kỹ các điều khoản về thời hạn giao nhà, cam kết pháp lý (như nghĩa vụ cấp Giấy chứng nhận/sổ hồng), chế tài phạt vi phạm hợp đồng và điều khoản bồi thường thiệt hại.
● Xác định loại hợp đồng: Xác định rõ hình thức hợp đồng (Hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai, Hợp đồng góp vốn, hay Hợp đồng đặt cọc…) để áp dụng đúng các quy định của Luật Kinh doanh Bất động sản và Luật Nhà ở.
● Kiểm tra biên lai thanh toán: Thu thập và lưu trữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ thanh toán, phiếu thu, xác nhận chuyển khoản ngân hàng.
Tạm ngừng hoặc điều chỉnh nghĩa vụ thanh toán (nếu có cơ sở)
● Thông báo tạm dừng đóng tiền: Nếu dự án bị đình chỉ thi công hoặc chủ đầu tư vi phạm nghiêm trọng tiến độ/cam kết pháp lý theo quy định, người mua có quyền gửi văn bản thông báo tạm dừng thanh toán các đợt tiếp theo cho đến khi chủ đầu tư khắc phục xong sai phạm.
● Làm việc với Ngân hàng bảo lãnh/Cho vay:
○ Thư bảo lãnh ngân hàng: Kiểm tra xem dự án có Thư bảo lãnh nghĩa vụ tài chính của ngân hàng thương mại hay không. Nếu có và chủ đầu tư không bàn giao nhà đúng cam kết, người mua có quyền yêu cầu ngân hàng bảo lãnh thực hiện nghĩa vụ hoàn trả tiền.
○ Tạm hoãn trả lãi/gốc: Trao đổi với ngân hàng cho vay trả góp để xem xét cơ chế cơ cấu lại nợ hoặc tạm dừng giải ngân các đợt tiếp theo.
Tập hợp cư dân và thành lập Ban Đại diện
● Liên kết các khách hàng/người mua: Chủ động kết nối với những người mua khác trong cùng dự án để chia sẻ thông tin và thống nhất phương án xử lý.
● Cử Ban Đại diện: Bầu ra đại diện có năng lực, hiểu biết pháp lý để đứng ra làm việc chính thức với chủ đầu tư, chính quyền địa phương và cơ quan thanh tra, giúp tăng sức nặng trong các đợt làm việc.
Gửi đơn kiến nghị/khiếu nại đến cơ quan chức năng
● Nộp đơn đến cơ quan thanh tra: Gửi đơn kiến nghị, giải trình nguyện vọng của người mua nhà đến Đoàn thanh tra hoặc cơ quan đang thụ lý (như Thanh tra Bộ Xây dựng, Thanh tra Tỉnh/Thành phố, Cơ quan Cảnh sát điều tra…).
● Đề nghị bảo vệ quyền lợi hợp pháp: Nội dung đơn cần làm rõ người mua là bên thứ ba giao dịch ngay tình, đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính và đề nghị cơ quan chức năng phân biệt rõ sai phạm của chủ đầu tư với quyền lợi chính đáng của người dân (như ưu tiên cấp sổ hồng hoặc cho phép hoàn thiện dự án).
Yêu cầu đối thoại trực tiếp với Chủ đầu tư
● Tổ chức buổi làm việc chính thức: Yêu cầu chủ đầu tư tổ chức đối thoại công khai, lập biên bản làm việc rõ ràng.
● Chốt lộ trình xử lý: Yêu cầu chủ đầu tư đưa ra cam kết bằng văn bản về:
1. Lộ trình khắc phục các sai phạm theo kết luận thanh tra.
2. Tiến độ hoàn thiện dự án và thời gian giao nhà/cấp sổ.
3. Phương án bồi thường hoặc phạt vi phạm hợp đồng nếu không thể tiếp tục thực hiện.
Khởi kiện ra Tòa án hoặc Cơ quan Điều tra (khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự)
● Khởi kiện dân sự: Nếu chủ đầu tư cố tình né tránh, vi phạm hợp đồng nhưng không khắc phục, người mua có quyền nộp đơn khởi kiện ra Tòa án nhân dân cấp có thẩm quyền để yêu cầu:
○ Trả lại toàn bộ số tiền đã đóng cộng với tiền lãi/phạt vi phạm.
○ Bồi thường thiệt hại phát sinh.
● Tố giác tội phạm: Trong trường hợp phát hiện chủ đầu tư có dấu hiệu lừa đảo, huy động vốn trái phép, bán một căn hộ cho nhiều người hoặc cố ý làm trái gây hậu quả nghiêm trọng, Ban đại diện/người mua cần nộp đơn tố giác đến Cơ quan Cảnh sát điều tra.
